Tiết 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI
TÍNH

I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Nêu những điểm
giống và khác
nhau của bộ NST
ở: ruồi giấm đực
và ruồi giấm cái.

6A + XX
Ruồi giấm cái

Ruồi giấm đực

6A + XY

I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

+ Giống nhau:

- Số lượng: 2n = 8
- Hình dạng:
+ 1 cặp hình hạt
+ 2 cặp hình V
+ Khác nhau:
Về 1 cặp NST giới tính:
- Con cái: 1 cặp hình que (XX)
- Con đực: 1 chiếc hình
que, 1 chiếc hình móc ( XY).

6A + XX
Ruồi giấm cái

Ruồi giấm đực

6A + XY

I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Bộ NST nữ
22A + XX

Bộ NST ở người

Bộ NST nam
22A + XY

- Số lượng: 2n = 46
- Cặp số 23 là NST giới tính:
+ Nữ: Cặp NST tương đồng XX.
+ Nam: Cặp NST không tương đồng XY.

I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH
SO
SÁNH
SỐ
LƯỢNG

NST GIỚI TÍNH
Chỉ có 1 cặp

- Khác nhau ở cá thể
HÌNH đực và cái.
+
Có
thể
tương
đồng
DẠNG
(XX) hoặc không tương
đồng (XY).
Mang gen quy định các
CHỨC tính trạng liên quan và
NĂNG không liên quan với giới
tính.

NST THƯỜNG
Có nhiều cặp
- Giống nhau ở cá thể
đực và cái.
+ Luôn tồn tại
thành từng cặp
tương đồng.
Mang gen quy
định các tính trạng
thường.

Tiết 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

- Trong tế bào lưỡng bội (2n):
Em có nhận xét gì về các cặp NST trong
+ Có các cặptếNST
thườngbội?
(tương đồng) kí
bào lưỡng
hiệu A.
+ Chỉ có 1 cặp NST giới tính tương đồng
(gọi là XX) hoặc không tương đồng (gọi là
XY).
- NST giới tính mang gen quy định các tính
trạng liên quan và không liên quan với giới
tính.

I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

Giới tính ở nhiều loài phụ thuộc vào sự có
mặt của cặp XX hoặc XY trong tế bào.

Người

ĐV có vú

Ruồi giấm

Chim

Bò sát

Giống cái: XX – Giống đực : XY

Ếch nhái

Giống cái: XY - Giống đực: XX

I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH

- Trong tế bào lưỡng bội (2n):
+ Có các cặp NST thường (tương đồng) kí hiệu A.
+ Chỉ có 1 cặp NST giới tính tương đồng (gọi là XX)
hoặc không tương đồng (gọi là XY).

- NST giới tính mang gen quy định các tính
trạng liên quan và không liên quan với giới
tính.

- Ở người, động vật có vú, ruồi giấm, cây gai… cặp
NST của giới cái là XX, giới đực là XY
- Ở chim, ếch, bò sát, dâu tây… thì cặp NST của giới
cái là XY, giới đực là XX

II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH

44A + XY
(2n)

22A +Y
(n)

44A + XY
(2n)

Con trai

22A +X
( n)

44A + XX
(2n)

22A +X
(n)

44A + XX
(2n)

Con gái

I. NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH
II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH

Ở các loài giao phối, giới tính
được xác định trong quá
trình nào?

Quá trình thụ tinh

II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH

- Ở đa số loài giao phối, giới tính được xác
định trong quá trình thụ tinh.

II. CƠ CHẾ NST XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH

- Ở đa số loài giao phối, giới tính được xác
định trong quá trình thụ tinh.

- Cơ chế xác định giới tính là sự phân li của
cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh
giao tử và được tổ hợp lại qua quá trình thụ
tinh.

III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA
GIỚI TÍNH

Tìm hiểu thông tin từ một số ví dụ sau.

Dùng hooc mon
metyl testostêron tác
động vào cá vàng cái
có thể làm cá cái
biến thành cá đực.

Tiêm hooc môn sinh dục
cái vào trứng gà trước khi
ấp, trứng sẽ nở ra toàn gà
mái.
Cắt tinh hoàn gà trống, gà
sẽ biến đổi: màu lông bớt
sặc sỡ, cựa ngừng phát
triển, không còn giao phối
với gà mái nữa .

Sử dụng hooc môn
sinh dục kết hợp với
giải phẫu, để chuyển
đổi giới tính ở người.

III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH

Môi trường trong: là các hooc môn
Hãy nêu những yếu tố ảnh hưởng

sinh
dục.
đến sự phân hoá giới tính ?
+ Rối loạn tiết hooc môn sinh dục sẽ làm
biến đổi giới tính, tuy nhiên cặp NST giới
tính không thay đổi.

Tìm hiểu thông tin từ một số ví dụ sau.

Trong đàn cá hề toàn
conTrứng
đực vàrùa
chỉ có
mộtủ ở
được
con
cái,độkhi
nó chết
vì sẽ
nhiệt
dưới
28°C
một
lý do nào
thì một
nở thành
conđóđực.
con
đực
trong
đàn
sẽ
Còn nhiệt độ trên
biến đổi thành con cái
32°C sẽ nở thành con
thay thế và làm nhiệm
cái.
vụ sinh sản.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:

Chăm sóc tốt heo nái, tỉ lệ
sinh con cái nhiều hơn ( gấp
1,5 lần con đực).
Dưa leo trồng nơi có nhiều
CO2 sẽ cho tỉ lệ hoa cái cao
hơn hoa đực.
Ngoài yếu tố hooc môn còn có yếu tố nào
ảnh hưởng đến sự phân hoá giới tính ?

III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH

- Môi trường ngoài: nhiệt độ, ánh sáng,
đời sống… cũng làm biến đổi giới tính
sinh vật.

Các yếu tố nêu trên có ý
- Ý nghĩa:
Giúp
con người
chủtiễn?
động điều
nghĩa
gì trong
thực

chỉnh tỉ lệ đực, cái ở vật nuôi cho phù hợp với
mục đích sản xuất.

1/ Trong tế bào lưỡng bội,
số lượng cặp NST giới tính là:
A. 1 cặp, khác nhau ở cá thể đực và cái
B. 2 cặp, giống nhau ở cá thể đực và cái
C. 3 cặp khác nhau ở cá thể đực và cái
D. 4 cặp, giống nhau ở cá thể đực và cái

2/ Giới tính sinh vật được xác
định trong quá trình nào?
A. Quá trình nguyên phân
B. Quá trình giảm phân 1
C. Quá trình giảm phân 2
D. Quá trình thụ tinh

Em có biết

- Loài cá này có cấu trúc giới tính linh
hoạt để gia tăng cơ hội sinh sản của
chúng. Ban đầu chúng chỉ là những
Ấu trùng không có giới tính xác định,
khi phát triển chúng sẽ quyết định trở
thành con đực hay con cái.
- Khi có ít con cái trong đàn, con non dễ chuyển thành con
cái để có cơ hội giao phối nhiều hơn.
- Khi có nhiều con cái trong đàn, con non lại chuyển sang
thành con đực.
- Tuỳ thuộc vào môi trường sinh sản một số con có thể
chuyển đổi giới tính cho dù đã lớn.
- "Khi cá chuyển từ con cái trưởng thành sang con đực,
cuộc thay đổi rất khốc liệt. Chúng sẽ trông hoàn toàn khác,
bộ phận sinh dục thay đổi, hành vi thay đổi và cuộc sống
cũng hoàn toàn thay đổi”.

- Đọc mục: “ Em có biết” sgk/41 để hiểu
biết thêm về sự thụ tinh trong ống nghiệm.
Học bài, trả lời câu hỏi 1,2,3,4/ 41 sgk
* Nghiên cứu bài tiếp theo: Bài 14: Thực
hành QUAN SÁT HÌNH THÁI NST