KIỂM TRA BÀI CŨ
So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
Ví dụ: Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Câu 2: Cho biết mô hình cấu tạo đầy đủ của một phép so sánh. Phân tích câu “Nó sun sun như con đỉa” theo mô hình đó?
Nó
sun sun
như
con đỉa
Câu 1: So sánh là gì? Lấy ví dụ về so sánh?


Cho biết những hình ảnh sau gợi đến câu ca dao nào?

Anh em như thể tay chân
Rách lành đùm bọc dở hay đỡ đần
TIẾT 82
SO SÁNH (TT)
TIẾT 82- SO SÁNH (TIẾP THEO)
Các kiểu so sánh
1) Xét ví dụ (sgk/41)
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh)
Tìm phép so sánh có trong khổ thơ trên?
Hãy xác định vế A, vế B, từ so sánh trong các phép so sánh trên?
Những ngôi sao
thức
Chẳng bằng
mẹ
Mẹ
là
ngọn gió của con…
Các từ ngữ so sánh ở hai phép so sánh trên có gì khác nhau?
Chẳng bằng: So sánh không ngang bằng.

Là: So sánh ngang bằng.
+Ví dụ
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời. (Trần Quốc Minh)
*Mô hình của 2 kiểu so sánh:

- So sánh không ngang bằng (hơn, kém):
A không bằng B
So sánh ngang bằng:
A là B.

Tìm thêm những từ ngữ chỉ ý so sánh ngang bằng hoặc không ngang bằng?
+. Ví dụ
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời. (Trần Quốc Minh)
Dựa vào sự phân tích ví dụ ở trên em hãy cho biết so sánh có mấy kiểu?
2. Ghi nhớ
Có hai kiểu so sánh:
So sánh ngang bằng.
So sánh không ngang bằng.
Bài tập : Tìm phép so sánh và cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào ?

a) Tiếng hát trong suối ngọc tuyền
Êm hơi gió thoảng cung tiên (Thế Lữ)


b) Thà rằng ăn bát cơm rau
cơm thịt nói nhau nặng lời.

(Ca dao)
c) Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang
tấc đất tấc vàng
(Ca dao)
Còn hơn
 So sánh ngang bằng.
 So sánh không ngang bằng.
Bao nhiêu
bấy nhiêu
 So sánh ngang bằng
như
như
II.Tác dụng của so sánh
1.Đọc đoạn văn SGK/42
Mỗi chiếc lá rụng có một linh hồn riêng, một tâm tình riêng, một cảm giác riêng. Có chiếc tựa mũi tên nhọn, tự cành cây rơi cắm phập xuống đất như cho xong chuyện, cho xong một đời lạnh lùng, thản nhiên, không thương tiếc, không do dự vẩn vơ. Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất. Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, thầm bảo rằng sự đẹp của vạn vật chỉ ở hiện tại: cả một thời quá khứ dài dằng dặc của chiếc lá trên cành cây không bằng một vài giây bay lượn, nếu sự bay lượn ấy có vẻ đẹp nên thơ. Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè, rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành. Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám vào một bông hoa thơm, hay đến mơn trớn một ngọn cỏ xanh mềm mại.
Có chiếc lá như con chim bị lảo đảo mấy vòng trên không, rồi cố gượng ngoi đầu lên, hay giữ thăng bằng cho chậm tới cái giây nằm phơi trên mặt đất.
- Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan khoái đùa bỡn, múa may với làn gió thoảng, như thầm bảo rằng…
Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại rụt rè,rồi như gần tới mặt đất, còn cất mình muốn bay trở lại cành.
Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây. Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh mà em thích.
b) Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi .
c) Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng .

a) Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống lòng sông lấp loáng.
III-Luyện tập
Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây. Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh mà em thích.
II- Luyện tập
Bài tập 1
b. Con đi trăm núi ngàn khe
muôn nỗi tái tê lòng bầm.
Con đi đánh giặc ngàn năm
khó nhọc đời bầm sáu mươi.
=> So sánh không ngang bằng.
Chưa bằng
Chưa bằng
Bài tập 1: Chỉ ra các phép so sánh trong những khổ thơ dưới đây. Cho biết chúng thuộc kiểu so sánh nào. Phân tích tác dụng gợi hình, gợi cảm của một phép so sánh mà em thích.
Bài tập 1
c) Anh đội viên mơ màng
nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm ngọn lửa hồng. (Minh Huệ)
Như
hơn
So sánh
ngang bằng
 So sánh không ngang bằng
Bài tập 1
Bài tập 2
Hãy nêu những câu văn có sử dụng phép so sánh trong bài “vượt thác”
- Thuyền rẽ sóng lướt bon bon như đang nhớ núi rừng phải lướt cho nhanh để về cho kịp.
Núi cao như đột ngột hiện ra chắn ngang trước mặt.
Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt.
Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.
Dọc sườn núi, những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước.
Em thích hình ảnh so sánh nào? Vì sao?
Dượng Hương Thư… hùng vĩ.
(Phép so sánh thể hiện trí tưởng tượng phong phú của tác giả. Hình ảnh nhân vật hiện lên đẹp, khỏe, hào hùng. Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người)
- Nghệ thuật so sánh “Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc”, “giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.”, “Dượng Hương Thư đang vượt thác khác hẳn dượng Hương Thư ở nhà,”
- Tô đậm vẻ đẹp của dượng Hương khi vượt thác. Dượng Hương Thư đang vượt thác rất đỗi hùng dũng, mạnh mẽ, khỏe khoắn với thân hình cường tráng, chắc chắn, quyết tâm.
- Thể hiện sự ngưỡng mộ ca ngợi vẻ đẹp của người lao động làm chủ thiên nhiên.
d. Cấu trúc so sánh “Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc” thiếu phương diện so sánh.
KIỂM TRA 15 PHÚT
Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới: 
“ Dòng sông ..............mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng. Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước, trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận. Cây đước mọc dài theo bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ,… lòa nhòa ẩn hiện trong sương mù và khói sóng ban mai.”
Câu 1. Đoạn văn trên trích từ văn bản nào? Tác giả là ai? Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy? (1,5đ)
Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên là gì? (0,5đ)
Câu 3. Xác định đối tượng miêu tả của đoạn văn trên.(0,5đ)
Câu 4. Chỉ ra các biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn trích trên và nêu tác dụng của các biện pháp tu từ đó. (2,5đ)
Câu 5.Từ văn bản chứa đoạn trích trên cùng những hiểu biết của mình, em hãy viết một đoạn văn khoảng 7-10 câu nêu cảm nhận về vẻ đẹp của vùng đất được nói đến trong đoạn trích trên. Trong đó có sử dụng ít một biện pháp tu từ so sánh (gạch chân).
Hướng dẫn về nhà
- Về nhà học bài, xem lại vd và làm BT còn lại.
+ Soạn bài “Nhân hóa”
Thế nào là nhân hóa?
Tác dụng của phép nhân hóa?
Các kiểu nhân hóa thường gặp?