CHÀO MỪNG QUÝ THẦY, CÔ
GIÁO VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

Thực hiện: Nguyễn Thị Thu Trang
Tháng 1 năm 2015

KIỂM TRA BÀI CŨ
-

Phó từ là gì? Có mấy loại phó từ?

ĐÁP
ÁN

* Phó từ: là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ
để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ.
* Phó từ có 2 loại :
+ Phó từ đứng trước: đã đang; thật, rất; cũng vẫn;
không, chưa; đừng…
+ Phó từ đứng sau : lắm; vào, ra; được…

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng
đước dựng lên cao ngất như hai
dãy trường thành vô tận.
Giỏi)

(Đoàn

c. Con mèo vằn vào trong tranh
to hơn cả con hổ nhưng nét mặt
vô cùng dễ mến.
Anh)

(Tạ Duy

? Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu trên?

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng
đước dựng lên cao ngất như hai
dãy trường thành vô tận.
Giỏi)

(Đoàn

c. Con mèo vằn vào trong tranh
to hơn cả con hổ nhưng nét mặt
vô cùng dễ mến.
Anh)

(Tạ Duy

? Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu trên?

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng
đước dựng lên cao ngất như hai
dãy trường thành vô tận.
Giỏi)

(Đoàn

c. Con mèo vằn vào trong tranh
to hơn cả con hổ nhưng nét mặt
vô cùng dễ mến.
Anh)

(Tạ Duy

? Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu trên?

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng
đước dựng lên cao ngất như hai
dãy trường thành vô tận.
Giỏi)

(Đoàn

c. Con mèo vằn vào trong tranh
to hơn cả con hổ nhưng nét mặt
vô cùng dễ mến.
Anh)

(Tạ Duy

? Tìm những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu trên?

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.

(Hồ Chí Minh)

nét tương đồng

Non tơ, trẻ trung, bụ
bẫm, đáng yêu
Đang phát triển.

trẻ em
mầm non của đất nước

Vế A

như

búp trên cành
mầm non của cây cối
thiên nhiên

Vế B

b. […] trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai
dãy trường thành vô tận.
(Đoàn

Giỏi)

nét tương đồng
Cao, dài, chắc chắn,
vững chãi .
Sự che chắn vững chắc

rừng đước

Vế A

như

hai dãy trường thành

Vế B

So sánh hai cách nói sau cách nói nào hay hơn? Vì sao ?
Cách 1:

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.

(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng đước dựng
lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.
(Đoàn Giỏi)

Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Cách 2:

So sánh tu từ

a Trẻ em bé bỏng, non tơ, bụ bẫm, đáng yêu.
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan
b. Trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên
cao, dài, chắc chắn, vững chãi

c. Con mèo vằn vào trong tranh to hơn cả con hổ nhưng
nét mặt vô cùng dễ mến.
(Tạ Duy Anh)

con mèo vằn

(to) hơn

Vế A
+ Giống nhau: Lông vằn
+ Khác nhau: Mèo hiền – hổ dữ

con hổ
Vế B

Chỉ ra được sự tương phản của
sự vật, nhưng không gợi hình,
gợi cảm.

? Cách so sánh này
gì khác
cách
so so sánh trong hai ví dụ trên ?
Socó
sánh
thông
thường.

? Hãy nêu thêm các từ so sánh mà em biết?

Ngoài từ “như” còn có các từ so sánh khác là: như
là, là, bằng, tựa, tựa như, tựa như là, hơn, hơn là, giống
như, y như, chưa bằng, bao nhiêu - bấy nhiêu ...

? Quan sát các hình ảnh sau và tìm từ ngữ tương ứng điền
vào những chỗ trống sau?

GHI NHỚ 1: SGK/24
So sánh là đối chiếu sự vật sự việc này với
sự vật sự việc khác có nét tương đồng để
làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn
đạt.

BÀI TẬP NHANH
Khỏe như…

Chậm như…

Nhanh như…

Trắng như…

Đen như…

Khỏe như voi
? Quan sát các hình ảnh
Khỏe
nhưtương
trâu
sau và tìm
từ ngữ
ứng điền vào những chỗ
trống sau?
Chậm như sên
Chậm như rùa
Nhanh như sóc
Nhanh như cắt
Trắng như bông
Trắng như tuyết
Đen như than
Đen như mực

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy
trường thành vô tận.
(Đoàn Giỏi)

c. Con mèo vằn vào trong tranh to hơn cả con hổ nhưng nét mặt vô
cùng dễ mến.
(Tạ Duy Anh)

Vế A
(Sự vật được so
sánh)
Trẻ em

Phương diện so
sánh

Từ so sánh

Vế B
(sự vật dùng để
so sánh)

như

búp trên cành

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy
trường thành vô tận.
(Đoàn Giỏi)

c. Con mèo vằn vào trong tranh to hơn cả con hổ nhưng nét mặt vô
cùng dễ mến.
(Tạ Duy Anh)

Vế A
(Sự vật được so
sánh)

Phương diện so
sánh

Trẻ em
rừng đước

dựng lên cao
ngất

Từ so sánh

Vế B
(sự vật dùng để
so sánh)

như

búp trên cành

như

hai dãy trường
thành vô tận

a. Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.
(Hồ Chí Minh)

b. […] trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy
trường thành vô tận.
(Đoàn Giỏi)

c. Con mèo vằn vào trong tranh to hơn cả con hổ nhưng nét mặt vô
cùng dễ mến.
(Tạ Duy Anh)

Vế A
(Sự vật được so
sánh)

Phương diện so
sánh

Trẻ em

Từ so sánh

Vế B
(sự vật dùng để
so sánh)

như

búp trên cành

rừng đước

dựng lên cao
ngất

như

hai dãy trường
thành vô tận

Con mèo vằn

vào trong tranh
to

hơn

(cả) con hổ

d.

Trường sơn: chí lớn ông cha
Vế B
Vế A
Cửu Long: lòng mẹ bao la sóng trào.
Vế B
Vế A

Vắng từ ngữ so sánh, vế B đảo lên đứng trước vế A.
e. Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất.
Từ ss

Vế B

Vế A

Phương diện ss

Vế B được đảo lên trước vế A cùng từ ngữ so sánh.
Vế A
(Sự vật được so
sánh)

Phương diện so
sánh

Từ so sánh

Vế B
(sự vật dùng để
so sánh)

chí lớn ông cha

Trường sơn

lòng mẹ bao la
sóng trào

Cửu Long

con người

không chịu
khuất

như

tre mọc thẳng

GHI NHỚ 2: SGK/25
* Mô hình cấu tạo đầy đủ của một phép so sánh gồm:
- Vế A (nêu tên sự vật, sự việc được so sánh);
- Vế B (nêu tên sự vật, sự việc dùng để so sánh với sự vật, sự
việc nói ở vế A);
- Từ ngữ chỉ phương diện so sánh;
- Từ ngữ chỉ ý so sánh (gọi tắt là từ so sánh).
* Trong thực tế, mô hình cấu tạo nói trên có thể biến đổi ít
nhiều:
- Các từ ngữ chỉ phương diện so sánh và chỉ ý so sánh có thể
được lược bớt đi.
- Vế B có thể được đảo lên trước vế A cùng với từ so sánh.

BÀI TẬP NHANH
? Hãy tìm những câu văn có sử dụng phép so sánh trong hai đoạn văn sau
a. Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm. Chẳng bao
lâu tôi đã trở thành một chàng dế thanh niên cường tráng. Đôi càng tôi mẫm bóng.
Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứ cứng dần và nhọn hoắt. Thỉnh thoảng, muốn thử sự
lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ. Những
ngọn cỏ gãy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua. Đôi cánh tôi, trước kia ngắn hủn hoẳn
bây giờ thành cái áo dài kín xuống tận chấm đuôi. Mỗi khi tôi vũ lên, đã nghe tiếng
phành phạch giòn giã. Lúc tôi đi bách bộ thì cả người tôi rung rinh một màu nâu bóng
mỡ soi gương được và rất ưa nhìn. Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm
ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc. Sợi râu tôi dài và uốn cong một vẻ rất đỗi hùng
dũng. Tôi lấy làm hãnh diện với bà con vì cặp râu ấy lắm. Cứ chốc chốc tôi lại trịnh
trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.
(Bài học đường đời đầu tiên – Tô Hoài)
b. Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông cửa lớn, xuôi về Năm
Căn. Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá
nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu
sóng trắng. Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước, trông hai bên bờ,
rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận. Cây đước mọc dài theo
bãi, theo từng lứa trái rụng, ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng
sông, đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, màu xanh chai lọ,… lòa nhòa ẩn
hiện trong sương mù và khói sóng ban mai.
(Sông nước Cà Mau – Đoàn Giỏi)

THẢO LUẬN NHÓM
(Thời gian : 2 phút)

NHÓM 1
a, So sánh đồng loại
(người với người)

NHÓM 2
a, So sánh đồng loại
(vật với vật)

NHÓM 3
b, So sánh khác loại
(vật với người)

NHÓM 4
b, So sánh khác loại
(cái cụ thể với cái trừu tượng)

III.Luyện tập:15'
1. Bài tập 1: SGK/25-26
a. So sánh đồng loại:
-So sánh người với người:
+Lúc ở nhà, mẹ cũng là cô giáo
Khi tới trường, cô giáo như mẹ hiền
=>
+ Thầy thuốc như mẹ hiền
+ Bao bà cụ từ tâm như mẹ
Yêu quý con như đẻ con ra.
+ Người là cha, là bác là anh
Quả tim lớn bọc trăm dòng máu nhỏ

-So sánh vật với vật:
+Từ xa nhìn lại, cây gạo sừng sững như
một tháp đèn khổng lồ…(Vũ Tú Nam).
=>
+ Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
+ Sông ngòi chi chít như mạng
nhện.

Đáp án :

a, So sánh đồng loại
+ người với người : Thầy thuốc như mẹ hiền.
+ vật với vật :Sông ngòi kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng
nhện.

b, So sánh khác loại :
+ vật với người : Cá nước hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống
như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng.
+ cái cụ thể với cái trừu tượng: Tình mẹ bao la như biển Thái
Bình hiền hoà.

III.Luyện tập:15'

1. Bài tập 1: SGK/25-26
a. So sánh đồng loại:

+Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.

c.Thân em như thể con rùa
Xuống sông đội đá, lên chùa đội bia

b. So sánh khác loại:
-So sánh vật với người:
+Ngôi nhà như trẻ nhỏ
Lớn lên với trời xanh.

(Đồng Xuân Lan)

+Bà như quả đã chín rồi
Càng thêm tuổi tác, càng tươi lòng vàng.
(Võ Thanh An)

=>
+Đàn ông nông nổi giếng khơi
Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu
+Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên
hụp xuống như người bơi ếch giữa những
đầu sóng trắng.

-So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng:
+Trường Sơn: Chí lớn ông cha
Cửu Long: lòng mẹ bao la sóng trào
(Lê Anh Xuân)
+Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
(Ca dao)

=>
+Lòng yêu nước của nhân dân ta như
những làn sóng nhấn chìm lũ cướp nước.
+Thời gian như cỏ vượt lên
Lối mòn như sợi chỉ bền kéo qua.( Ca dao)

Tiết 78: SO SÁNH
III.Luyện tập:15'
3. Bài tập 3: SGK/26 Hãy tìm những câu văn có sử dụng phép so sánh
trong các bài học: “Bài học đường đời đầu tiên và Sông nước Cà
Mau”.
a.Bài học đường đời đầu tiên:
1.Những ngọn cỏ gẫy rạp, y như có nhát dao vừa lia qua.
2.Hai chiếc răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy
đang làm việc.
3.Cái chàng Dế Choắt, người gầy gò và dài lêu nghêu như một gã nghiện thuốc
phiện.
4.Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng, hở cả mạng sườn như người
cởi trần mặc áo gi-lê.
5. Đến khi định thần lại, chị mới tròn mắt, giương cánh lên, như sắp đánh nhau.
6.Mỏ cóc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất.

III.Luyện tập:15'
3. Bài tập 3: SGK/26 Hãy tìm những câu văn có sử dụng phép so sánh
trong các bài học: “ Bài học đường đời đầu tiên và Sông nước Cà
Mau”.
b.Sông nước Cà mau:
1. [... ]Càng đổ dần về hướng mũi Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa
giăng chi chít như mạng nhện.
2. [... ] ở đó tụ tập không biết cơ man nào là bọ mắt đen như hạt vừng.
3 [... ] chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ .
4. [... ] cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa
những đầu sóng trắng.
5. [... ] trông hai bên bờ rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô
tận.
6. [... ] Những ngôi nhà bè ban đêm ánh đèn măng- sông chiếu rực trên mặt nước
như những khu phố nổi.
Sử dụng phép so sánh khi miêu tả  Sự vật được tái hiện một cách
sinh động , gợi cảm .

Bài tập 4 : Chính tả .
Yêu cầu :
- Lắng nghe cô giáo phát âm.
- Chú ý các danh từ riêng , các âm s-x, r-d-gi, l-n, ch- tr
- Viết cẩn thận, rõ ràng .

Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày
đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên ngụp
xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng. Thuyền
xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn thước, trông hai bên bờ,
rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận.

CỦNG CỐ

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Nắm được ý nghĩa và công dụng của số từ và
lượng từ.
 Phân biệt được Số từ với danh từ đơn vị và
Số từ với Lượng từ.
 Xem lại bài tập.
 Tìm số từ và lượng từ trong văn bản “Ông lão
đánh cá và con cá vàng”
 Soạn bài “Chỉ từ”