BÀI 7
SÓNG CƠ VÀ SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ
CHƯƠNG II – SÓNG CƠ. SÓNG ÂM
Giáo viên : Lê phương Nam
BÀI 7: SÓNG CƠ - SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ
1. Thí nghiệm
I/ SÓNG CƠ
O
M
BÀI 7: SÓNG CƠ - SỰ TRUYỀN SÓNG CƠ
1. Thí nghiệm
I/ SÓNG CƠ
x
v
- Khi nguồn O dao động, trên mặt nước xuất hiện những vòng tròn đồng tâm lồi lõm xen kẽ lan rộng dần tạo thành sóng nước.
- Sóng nước truyền theo các phương khác nhau trên mặt nước với cùng một tốc độ v.
2/ Định nghĩa
Soùng cô laø dao ñoäng cơ lan truyeàn trong moät moâi tröôøng.
Chú ý: sóng cơ không truyền được trong chân không
I/ SÓNG CƠ
Khi sóng lan truyền trên mặt nước, thì quả bóng có bị đẩy ra xa nguồn sóng theo phương truyền sóng không ?
Khi có sóng truyền qua, các phần tử vật chất chỉ dao động tại chỗ, mà không bị lan truyền theo sóng.
Quá trình truyền sóng là quá trình truyền pha dao động và năng lượng dao động.
I/ SÓNG CƠ
- Sóng ngang là sóng trong đó các phần tử của môi trường dao động theo phương vuông góc với phương truyền sóng
- Sóng ngang truyền được trong chất rắn và trên bề mặt chất lỏng.
Phương dao động
Phương truyền sóng
3. Sóng ngang
I/ SÓNG CƠ
Truyền 1 dao động
Truyền nhiều dao động
I/ SÓNG CƠ
4. Sóng dọc
vùng bị nén
vùng bị dãn
I/ SÓNG CƠ
4. Sóng dọc
- Là sóng trong đó các phần tử của môi trường dao động theo phương trùng với phương truyền sóng
- Sĩng d?c truy?n du?c trong ch?t r?n, ch?t l?ng v� ch?t khí
Phương dao động
Phương truyền sóng
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
1. Sự truyền của một sóng hình sin
t = 0
t = T
A
E
D
C
B
Các đặc trưng của sóng hình sin
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
1. Sự truyền của một sóng hình sin
- Lúc t = 0, A bắt đầu dao động từ vị trí cân bằng hướng xuống
- Lúc t = T/4 pha dao động từ A truyền đến B
- Tương tự các thời điểm t = T/2 , t = 3T/4 , t = T thì sóng truyền đến C , D , E . . .
Xét quá trình truyền sóng từ điểm A trên một sợi dây đàn hồi (hình vẽ ):
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
1. Sự truyền của một sóng hình sin
- Các phần tử trên dây đều dao động điều hòa.
- Chỉ có pha dao động lan truyền trên sợi dây còn các phần tử của sợi dây chỉ dao động tại chỗ theo phương vuông góc với dây.
- Ở một thời điểm, hình ảnh sợi dây dạng hình sin.
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
2. Các đặc trưng của sóng hình sin
a) Biên độ của sóng: Biên độ A của sóng là biên độ dao động của một phần tử môi trường có sóng truyền qua.
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
2. Các đặc trưng của sóng hình sin
b) Chu kì (tần số) của sóng: Chu kì (tần số) của sóng bằng chu kì (tần số) của nguồn và bằng chu kì (tần số) của tất cả các phần tử của môi trường có sóng truyền qua.
* Sóng truyền từ môi trường này sang môi trường khác thì tần số sóng không đổi
c) Bước sóng (λ): lam-đa
- Bước sóng là quãng đường sóng truyền được trong một chu kì.
Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất dao động cùng pha trên phương truyền sóng


Sóng vừa có tính tuần hoàn theo thời gian là một chu kì vừa có tính tuần hoàn theo không gian là một bước sóng.
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
2. Các đặc trưng của sóng hình sin
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
2. Các đặc trưng của sóng hình sin
d) Tốc độ truyền sóng: Tốc độ truyền sóng v là tốc độ lan truyền dao động trong môi trường (với 1 môi trường nhất định: v = const)
Tốc độ truyền sóng phụ thuộc vào bản chất môi trường truyền sóng
s
e) Năng lượng sóng: Năng lượng sóng là năng lượng dao động của các phần tử môi trường có sóng truyền qua.
II/ CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA SÓNG HÌNH SIN
2. Các đặc trưng của sóng hình sin
NỘI DUNG CẦN NẮM VỮNG
1. Sóng cơ
Khái niệm
Phân loại
Môi trường truyền sóng
2. Những đại lượng đặc trưng của sóng
Chu kỳ, tần số
Biên độ
Bước sóng
Tốc độ truyền sóng
Năng lượng
3. Công thức liên hệ
III. PHƯƠNG TRÌNH SÓNG
 
Sau khoảng thời gian Δt, dao động tại O truyền tới M cách O một đoạn  x = v.Δt
 
 

Phương trình trên là phương trình của một sóng hình sin truyền theo trục x.
 
III. PHƯƠNG TRÌNH SÓNG