Chào mừng quý thầy cô giáo và các em học sinh
Giáo viên: Trần Thị Hương
Trường THCS Mạc Đĩnh Chi- Quận Ba Đình- Hà Nội
Điện thoại: 0973288989
Tiết :81,82,83,84,85
CHỦ ĐỀ
VẺ ĐẸP THIÊN NHIÊN TRONG TÁC PHẨM TRUYỆN
- Đoàn Giỏi -
Tiết 1
Võ Quảng
SÔNG NƯỚC CÀ MAU
VƯỢT THÁC
TIẾT 1
TÌM HIỂU CHUNG “SÔNG NƯỚC CÀ MAU” VÀ “VƯỢT THÁC”
Tìm hiểu thông tin về tác giả, tác phẩm “Sông nước Cà Mau- Đoàn Giỏi; Vượt thác- Võ Quảng
TIẾT 2
BỨC TRANH THIÊN NHIÊN TRONG “SÔNG NƯỚC CÀ MAU”
1/. Ấn tượng chung về thiên nhiên sông nước Cà Mau:
- Sông ngòi, kênh rạch: chi chít như mạng nhện.
- Trời, nước, mây, khu rừng: một màu sắc xanh
- Tiếng rì rào của khu rừng.
- Tiếng sóng rì rào bất tận
2/. Quang cảnh sông ngòi, kênh rạch vùng Cà Mau và miêu tả sông Năm Căn:
- Tên của từng con kênh.
Dòng sông: mênh mông, nước ầm ầm, rộng hơn ngàn thước, cá bơi, . . .
Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành, mọc dài theo bãi, màu xanh…
Bức tranh thiên nhiên trong “Sông nước Cà Mau” hiện lên qua những chi tiết nào?
Nhận xét về thiên nhiên trong cảm nhận ban đầu của tác giả?
 Bức tranh thiên nhiên một sắc xanh tươi đẹp, âm thanh sôi động, không gian rộng lớn, đầy sức sống.
Quang cảnh sông ngòi, kênh rạch vùng Cà Mau có gì đặc biệt?
Cách đặt tên cho các dòng sông, con kênh, rạch ở vùng Cà Mau có gì đặc biệt?
Theo đặc điểm của vùng miền, rất gần gũi.
 Bao la, hùng vĩ và hoang dã.
- Dòng sông Năm Căn
- Rừng đước hai bên bờ
Kết luận:
Tác giả dùng nhiều phép so sánh gợi cảm, tính từ chỉ
màu sắc, từ láy, miêu tả trực tiếp bằng thị giác, từ ngữ dùng chính xác.
Mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác.
Cá nước hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng
Con sông rộng hơn ngàn thước
D?ng lờn cao ng?t nhu hai dóy tru?ng th�nh vụ t?n
Ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia đắp từng bậc màu xanh lá mạ, màu xanh rêu, xanh chai lọ…
- Hàng hóa phong phú, thuyền bè san sát.
- Chợ họp ngay trên sông.
- Sự đa dạng về màu sắc, trang phục, tiếng nói của người bán hàng thuộc nhiều dân tộc: Hoa, Miên, Chà Châu Giang.
-> Nghệ thuật: vừa miêu tả khái quát vừa khắc họa hình ảnh cụ thể rất độc đáo.
3/. Chợ Năm Căn:
Nêu những nét độc đáo của chợ Năm Căn và nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả ở đoạn này?
 Chợ Năm Căn tấp nập, đông vui, trù phú.
Chợ Năm Căn
Sông nước Cà Mau
TIỂU KẾT
- Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, nhiều kênh rạch, sông ngòi, rừng đước hùng vĩ, chợ trên sông trù phú, tấp nập .
- Nghệ thuật: Miêu tả vừa bao quát vừa cụ thê,̉ sinh động, lựa chọn từ ngữ gợi hình; So sánh
TIẾT 3
BỨC TRANH THIÊN NHIÊN TRONG “VƯỢT THÁC”
1. Bức tranh thiên nhiên:
* Cảnh dòng sông.
+ Cánh buồm căng phồng
+ Thuyền rẽ sóng lướt bon bon
+ Chở đầy sản vật
* Cảnh hai bên bờ sông.
+ chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm…
nhân hóa
+ dòng sông chảy quanh co
+ núi cao sừng sững
+ Cây to như những cụ già vung tay
so sánh
Tìm chi tiết miêu tả thiên nhiên bên dòng sông Thu Bồn?
Nhận xét về các dùng từ miêu tả cảnh của tác giả?
Bức tranh thiên nhiên đa dạng , phong phú , giàu sức sống , vừa tươi đẹp , vừa nguyên sơ , cổ kính
Cảnh dòng sông và hai bên bờ qua miêu tả của tác giả có sự thay đổi như thế nào theo từng chặng đường của con thuyền?
Cảnh thay đổi theo trình tự hành trình của con thuyền ngược dòng sông.
* Tác giả là người yêu thiên nhiên , quê hương , đất nước.
2. Cuộc vượt thác của con thuyền dượng Hương Thư:
2. Cuộc vượt thác của con thuyền dượng Hương Thư:
* Ngoại hình:
+ đánh trần
+ như một pho tượng đồng đúc
+ bắp thịt cuồn cuộn
+ hai hàm răng cắn chặt
+ quai hàm bạnh ra
+ cặp mắt nảy lửa
So sánh đặc sắc, liên tưởng độc đáo
Vẻ đẹp gân guốc , rắn chắc của con người trong lao động.
Khi miêu tả ngoại hình dượng Hương Thư tác giả sử dụng nghệ thuật gi? Tác dụng?
Tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình dượng Hương Thư?
* Động tác
+ co người phóng sào
+ ghì chặt đầu sào
+ thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt
+ ghì trên ngọn sào giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ
phóng
ghì chặt
thả
rút
ghì
So sánh độc đáo , động từ chỉ hoạt động.
Mạnh mẽ , dứt khoát , dũng mãnh , dày dạn kinh nghiệm , hào hứng trước thiên nhiên.
TIỂU KẾT
- Nội dung: Cảnh thiên nhiên rộng lớn thơ mộng ,dòng sông do địa hình tạo ra các dòng thác hiểm trở hùng vĩ.
- Nghệ thuật: Tả cảnh thiên nhiên, tả người lao động, tự nhiên, sinh động; Nhân hóa, so sánh
TIẾT 4
TÁC DỤNG CỦA PHÉP SO SÁNH TRONG “SÔNG NƯỚC CÀ MAU”, “VƯỢT THÁC”
I/ SO SÁNH LÀ GÌ?
XÉT VÍ DỤ:
Tìm những câu văn trong hai văn bản “Sông nước Cà Mau”, “Vượt thác” có dùng nghệ thuật so sánh
Tác dụng của nghệ thuật so sánh?
a/- Càng đổ dần về hướng mũi Cà Mau thì sông ngòi, kênh rạch càng bủa giăng chi chít như mạng nhện.
- Ở đó tụ tập không biết cơ man nào là bọ mắt, đen như hạt vừng, chúng cứ bay theo thuyền từng bầy như những đám mây nhỏ.
- Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch
- Trông hai bên bờ, từng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô tận. (Sông nước Cà Mau)
⇒ Phép so sánh giúp người đọc hình dung ra được khung cảnh sông nước Năm Căn và làm cho đoạn văn trở nên gợi hình gợi cảm; tăng thêm phần sinh động, hấp dẫn.
b/ - Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt
-  Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc... giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ.
⇒ Phép so sánh giúp người đọc hình dung ra được hình ảnh dượng Hương Thư mạnh khỏe, rắn rỏi, đang chinh phục thiên nhiên.
Qua phân tích ví dụ hãy cho biết thế nào là so sánh?
GHI NHỚ (SGK- 24)
II/ CẤU TẠO CỦA PHÉP SO SÁNH
Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh trong các câu dẫn phần I vào mô hình?
Mô hình cấu tạo đầy đủ của phép so sánh là gì?
GHI NHỚ
(SGK- 25)
“Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời”
(Trần Quốc Minh)
III/ CÁC KIỂU SO SÁNH
XÉT VÍ DỤ:
Điền vào mô hình cấu tạo đầy đủ của các phép so sánh trong vd con vừa tìm được.
Có mấy kiểu so sánh?
GHI NHỚ (SGK- 42)
- Có hai kiểu so sánh:
+So sánh ngang bằng (A là B).
+So sánh không ngang bằng (A hơn/kém B).
IV/ TÁC DỤNG SO SÁNH
So sánh ngang bằng: như, giống như, tựa như, y như, như là, bao nhiêu... bấy nhiêu, là,...
- So sánh không ngang bằng: hơn, kém, thua, không như, chẳng bằng, chưa bằng, khác,
* Ghi nhớ: So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật, sự việc được cụ thể, sinh động, vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc.
TIẾT 5
TỔNG KẾT CHỦ ĐỀ
1/ Bằng một câu văn hãy nêu nội dung chính văn bản “Sông nước Cà Mau”
2/ Viết đoạn văn ngắn, khoảng 5-7 câu, nêu cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên trong văn bản “Vượt thác”- Võ Quảng, trong đoạn có sử dụng phép so sánh (gạch chân, chú thích)
3/ Bằng tài năng hội họa của mình, em hãy vẽ lại cảnh đẹp mà em yêu thích ở quê hương em.