TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Nguyễn Văn Trỗi
Chào mừng quý thầy cô
đến dự giờ thao giảng
BÀI 12
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT

CHƯƠNG II :
PHẢN ỨNG HOÁ HỌC
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ:
1. Quan sát:
BÀI 12: SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
Nước đá
Nước
Nước sôi
Rắn
Lỏng
Hơi
Chảy lỏng
Bay hơi
Ngưng tụ
Đông đặc
Quan sát và cho biết hình vẽ sau nói lên điều gì?
Em có nhận xét gì về sự biến đổi của nước trong các quá trình trên?
Nước biến đổi về trạng thái, chất vẫn giữ nguyên.
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
BÀI 12
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
TN1
(lỏng)
(hơi)
(rắn)
Nước Nước Nước
1.Thí nghiệm
- Nhận xét: Nước chỉ biến đổi về trạng thái
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
Tiết 17:
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
Chúng ta tiến hành thí nghiệm cô cạn dd muối ăn:
Cách tiến hành:
1.Hướng dẫn thí nghiệm
!
muối ăn
nước
Dung dịch muối ăn
TN cô cạn dung dịch muối ăn
!
Muối ăn
dd muối
Muối ăn(rắn) dd muối Muối ăn(rắn)
Chất chỉ biến đổi về trạng thái , hình dạng, không có sự thay đổi về chất. Chất vẫn là chất ban đầu.
Câu3: Qua TN1 và TN2 em có nhận xét như thế nào về sự biến đổi các chất?
Câu1: Ghi lại sơ đồ của quá trình biến đổi muối ăn .
Câu2: Em có nhận xét gì về sự biến đổi của muối ăn?
Muối ăn chỉ biến đổi về hình dạng
Thảo luận trả lời các câu hỏi sau
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
Tiết 17:
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
TN1
(lỏng)
(hơi)
(rắn)
Nước Nước Nước
- Nhận xét: Nước chỉ biến đổi về trạng thái
TN2
Muối ăn Muối ăn
(dd)
- Nhận xét: Muối ăn chỉ biến đổi về hình dạng
1.Thí nghiệm
Các quá trình biến đổi nước cũng như muối ăn mà chất vẫn giữ nguyên là chất ban đầu thì người ta gọi những hiện tượng này là hiện tượng vật lí.
Vậy hiện tượng vật lí là gì?
(rắn)
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
BÀI 12
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
TN1
(lỏng)
(hơi)
(rắn)
Nước Nước Nước
- Nhận xét: Nước chỉ biến đổi về trạng thái
TN2
Muối ăn Muối ăn
(dd)
- Nhận xét: Muối ăn chỉ biến đổi về hình dạng
1.Thí nghiệm
Hiện tượng chất biến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu .
Hiện tượng vật lí là :
2.Kết luận
Hiện tượng vật lí là hiện tượng chất biến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu .
(rắn)
Hãy xác định đâu là hiện tượng vật lí trong các hiện tượng sau:
a. Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi.
b. Sắt để lâu trong không khí bị gỉ tạo thành chất mới màu nâu đỏ.
c. Hòa tan axit axetic vào nước được dung dịch axit axetic loãng dùng làm giấm ăn.
d. Dây sắt bị cắt nhỏ thành từng đoạn và tán thành đinh.
=> Đáp án: hiện tượng vật lí là a; c; d
Bài tập 1:
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
BÀI 12
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
II. HIỆN TƯỢNG HOÁ HỌC
Chúng ta quan sát thí nghiệm đun nóng hỗn hợp bột sắt và lưu huỳnh
Cách tiến hành:
b1. Trộn hỗn hợp sắt và lưu huỳnh
Bột
Lưu huỳnh
Bột Sắt
1.Thí nghiệm:
!
b2. Chia hỗn hợp làm 2 phần
b4. Đưa nam châm lại gần 2 ống nghiệm
(1)
(2)
b3. Đun nóng hỗn hợp trong ống nghiệm (2)
b1. Trộn hỗn hợp sắt và lưu huỳnh
hh Fe & S
hh Fe & S
1.Hướng dẫn thí nghiệm
(1)
(2)
Thí nghiệm nung hỗn hợp sắt và lưu huỳnh
hh Fe và S
hh Fe và S
Săt(II) Sunfua
Thảo luận nhóm để hoàn thành nội dung phiếu học tập sau:
Hỗn hợp nóng sáng lên, ta thu được chất rắn màu xám
Nam châm bị hút vào đáy ống nghiệm
Nam châm hút sắt trong hỗn hợp
Khi bị đun nóng , lưu huỳnh tác dụng với sắt tạo thành chất mới là sắt II sunfua
Nam châm không bị hút vào đáy ống nghiệm
Chất rắn trong ống nghiệm không phải là sắt
Em có nhận xét gì về sự biến đổi của chất khi ta đun nóng hh bột sắt và lưu huỳnh?
Có sự biến đổi về chất tạo thành chất mới là Sắt(II) Sunfua
Tiết 17:
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
TN1
Đun hỗn hợp bột sắt và lưu huỳnh
- Nhận xét: Có sự biến đổi về chất tạo thành chất mới là sắt ( II) sunfua
1.Thí nghiệm
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
II. HIỆN TƯỢNG HOÁ HỌC
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
Tiết 17:
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
II. HIỆN TƯỢNG HOÁ HỌC
TN2: Chúng ta tiến hành thí nghiệm đun nóng đường
!
đường
đường
Cách tiến hành Cho đường vào 2 ống nghiệm.
+ Một ống để đối chứng
+ Một ống đun nóng trên ngọn lửa đèn cồn
Thí nghiệm đun nóng đường
!
nước
đường
than
Thảo luận nhóm để hoàn thành nội dung phiếu học tập sau:
Đường chuyển dần sang màu nâu, rồi đen, thành ống nghiệm xuất hiện những giọt nước
Khi đun nóng đường chuyển thành chất màu đen đó là
than và nước
Tiết 17:
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
TN1
- Nhận xét: Có sự biến đổi về chất , tạo thành chất mới là sắt ( II) sunfua
TN2
Đun nóng đường
- Nhận xét: Có chất mới tạo thành là than và nước
1.Thí nghiệm
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
II. HIỆN TƯỢNG HOÁ HỌC
Các quá trình biến đổi trên có phải là hiện tượng vật lí không ,vì sao ?
Người ta gọi các hiện tượng này là hiện tượng hoá học .
Vậy hiện tượng hoá học là gì ?
Không phải hiện tượng vật lí vì có sự biến đổi chất .
Đun hỗn hợp bột sắt và lưu huỳnh
Tiết 17:
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
TN1
- Nhận xét: Có sự biến đổi về chất , tạo thành chất mới là sắt ( II) sunfua
TN2
- Nhận xét: Có chất mới tạo thành là than và nước
1.Thí nghiệm
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
II. HIỆN TƯỢNG HOÁ HỌC
Hiện tượng hoá học là:
Hiện tượng chất biến đổi có tạo ra chất khác
Đun hỗn hợp bột sắt và lưu huỳnh
Đun nóng đường
- Nhận xét: Muối ăn chỉ biến đổi về hình dạng
- Nhận xét: Nước chỉ biến đổi về trạng thái
Nước Nước Nước
Tiết 17:
SỰ BIẾN ĐỔI CHẤT
TN1
- Nhận xét: Có sự biến đổi về chất , tạo thành chất mới là sắt ( II) sunfua
TN2
- Nhận xét: Có chất mới tạo thành là than và nước
1.Thí nghiệm
I. HIỆN TƯỢNG VẬT LÍ
II. HIỆN TƯỢNG HOÁ HỌC
2.Kết luận:
Hiện tượng hoá học là hiện tượng chất biến đổi có tạo ra chất khác .
TN1
(lỏng)
(hơi)
(rắn)
TN2
Muối ăn Muối ăn
(rắn)
(dd)
1.Thí nghiệm
2.Kết luận
Hiện tượng vật lí là hiện tượng chất biến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu .
Đun hỗn hợp bột sắt và lưu huỳnh
Đun nóng đường
TRÒ CHƠI CHỌN Ô SỐ
TRẢ LỜI CÂU HỎI
1
2
3
4
5
6
8
7
Đây là hiên tượng gì?
Về mùa hè thức ăn thường hay bị thiu
(1) Hiện tượng hóa học
2 .Đây là hiên tượng gì?
Cháy rừng gây ô nhiễm môi trường
(2) Hiện tượng hóa học
3.Đây là hiên tượng gì?
Mặt trời mọc sương tan dần
(3) Hiện tượng vật lí
4.Đây là hiên tượng gì?
Đèn tín hiệu giao thông chuyển từ màu xanh sang màu đỏ
(4) Hiện tượng vật lí
5.Trong các hiện tượng sau hiện tượng nào là hoá học?
Sự tạo thành chất rắn màu xám khi nung nóng hổn hợp bột sắt và lưu huỳnh
Nước chảy đá mòn
Đinh sắt để lâu ngoài không khí bị gỉ


a,b và c
(B) a và c
(C) b,c
(5) B) b và c
6.Trong các hiện tượng sau hiện tượng nào là vật lí?
Cồn để trong lọ không kín bị bay hơi
Cho kim loại Magiê vào axit HCL thì có khí H2 bay lên
Bong bóng bay, bay lên trời rồi nổ tung


a,b và c
(B) a và c
(C) a và b
(6) B ) a và c
7. Ô may mắn
(7) Bạn được cộng 10 điểm
8. Dựa vào dấu hiệu nào để phân biệt hiện tượng hoá học và hiện tượng vật lí?
(8) Có chất mới sinh ra sau phản ứng
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
@ Dấu hiệu để nhận biết hiện tượng vật lí:
Sự biến đổi về trạng thái, hình dạng, kích thước,...
@ Dấu hiệu để nhận biết hiện tượng hóa học:
Sự biến đổi về trạng thái, màu sắc, mùi, có khí thoát ra, kết tủa, tỏa nhiệt, phát sáng,…
Nh?ng hiện tượng dưới đây là hiện tượng vật lý hay hiện tượng hoá học:
1. Dồ vật bằng sắt để nơi ẩm ướt thường hay bị han gỉ.
2.Thủy tinh nóng chảy được thổi thành bỡnh cầu.
3.Khí phụt ra khi mở chai nước ngọt.
4. "Ma trơi" là ánh sáng xanh (ban đêm) do photphin PH3 cháy trong không khí.
5. Dây tóc bóng điện nóng và sáng lên khi có dòng điện chạy qua.
x
x
x
x
x
III - bài tập
Bài tập 1:
Trong số những quá trình kể dưới đây, cho biết đâu là hiện tượng vật lý, đâu là hiện tượng hóa học. Giải thích?
a. Hiện tượng cháy rừng gây ô nhiễm môi trường
b. Để làm giảm độ chua của đất trồng cần phải bón vôi
c. Để làm giảm độ mặn của đất, phải đưa nước vào ruộng để rửa mặn
d. Dây tóc bóng đèn nóng và sáng lên khi có dòng điện đi qua
e. Rượu etylic để lâu trong không khí có mùi chua
f. Xăng cháy tạo ra khí cacbonic và hơi nước
g. Hòa tan đường vào nước ta được dung dịch nước đường
h. Quả táo bị ngả sang màu nâu khi bị gọt bỏ vỏ
k. Quá trình quang hợp của cây xanh
l. Sự đông đặc ở mỡ động vật
m. Ly sữa có vị chua khi để lâu ngoài không khí
n. Quá trình bẻ đôi viên phấn
o. Quá trình lên men rượu
Bài 1. Phân biệt hiện tượng vật lý và hiện tượng hóa học trong các hiện tượng hóa học sau.
a. Thanh sắt đung nóng, dát mỏng và  uốn cong được.
b.Thổi khí cacbonic vào nước vôi trong,làm nước vôi trong vẩn đục.
c. Đá lạnh để ngoài không khí bị chảy thành nước lỏng.
d. Nung đá vôi ta được vôi sống và khí cacbonic.
e. Thả một mảnh kẽm vào dung dịch axit clohiđric thấy sinh ra khí hiđro và muối kẽm clorua.
f. Đốt khí hiđro trong oxi thu được nước.
g. Nhựa đường đung nở nhiệt độ cao nóng chảy.
h. Đốt cháy cacbon trong không khí sinh ra khí cacbon đioxit.
l.Rượu etylic để lâu trong không khí bay hơi và loãng dần.
m. Nung cục đá vôi ( canxi cacbonat) trên ở nhiệt độ thích hợp thì cũng thấy tạo ra chất khí (cacbon đioxit) và chất bột màu trắng (canxi oxit)
n. Khi ở 00C nước lỏng hóa rắn thành nước đá
o. Hòa tan vôi sống(canxi oxit) vào nước ta được dung dịch vôi tôi ( canxi hidroxit).
p. Thả đinh sắt vào dung dịch đồng sunfat tạo thành dung dịch muối sắt sunfat và giải phóng đồng tự do màu đỏ

HTVL
HTHH
HTVL
HTVL
HTVL
HTVL
HTHH
HTHH
HTHH
HTHH
HTHH
HTHH
HTHH
Câu 1: Hiện tượng vật lý là
A. Hiện tượng chất bến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu
B. Hiện tượng chất bến đổi có tạo ra chất khác
C. Hòa tan nước muối
D. Đốt cháy KMnO4
A
Câu 2: Hiện tượng hóa học là
A. Hiện tượng chất bến đổi mà vẫn giữ nguyên là chất ban đầu
B. Hiện tượng chất bến đổi có tạo ra chất khác
C. 4Na+O2 → 2Na2O
D. Cho đường hòa tan với nước muối
B
Câu 3: Dấu hiệu chính để phân biệt hiện tương vật lý và hiện tượng hóa học
A. Sự thay đổi về màu sắc của chất
B. Sự xuất hiện chất mới
C. Sự thay đổi về trạng thái của chất
D. Sự thay đổi về hình dạng của chất
B
Câu 4: Hiên tượng nào sau đây là hiện tượng vật lý
a. Hiện tượng thủy triều
b. Băng tan
c. Nến cháy bị nóng chảy
d. Nước chảy đá mòn
e. Đốt cháy lưu huỳnh sinh ra khí lưu hình đioxit
A. Tất cả đáp án
B. a,b,c
C. a,b
D. c,d,e
C
Câu 5: Hướng dẫn giải hiện tượng để thức ăn lâu ngày bị thiu
A. Hiện tượng vật lý vì nhiệt độ
B. Thức ăn đổi màu
C. Có mùi hôi
D. Hiện tượng hóa học vì bị các vi khuẩn hoạt sinh gây thối rữa
D
Câu 6: Chọn câu sai
A. Xay tiêu là hiện tượng vật lý
B. Đốt cháy đường mía là hiện tượng hóa học
C. Gấp quần áo là hiện tượng hóa học
D. Hiện tượng “ ma trơi” là hiện tượng hóa học
C
Câu 7: Cho biết hiện tượng hóa học
a. Dưa muối lên men
b. Đốt cháy Hidro trong không khí
c. Hiệu ứng nhà kính làm Trái Đất nóng lên
d. Mưa axit
e. Vào mùa hè bang ở 2 cực tan chảy
A. a,b,c,d
B. tất cả đáp án
C. a, b,d
D. e
A
Câu 8: Khi trời lạnh ta thấy mỡ bị đóng thành ván. Đun nóng các ván mỡ tan chảy. Nếu đun quá lửa sẽ có 1 phần hóa hơi và một phần cháy đen. Chọn câu đúng
A. Khi trời lạnh mỡ đóng thành ván là hiện tượng vật lý
B. Đun nóng mỡ bị cháy đen là hiện tượng vật lý
C. Mỡ tan chảy khi đun nóng là hiện tượng hóa học
D. Không có hiện tượng xảy ra
A
Câu 9: Trong các hiện tượng sau, hiện tương vật lý là
A. Đường cháy thành than
B. Cơm bị ôi thiu
C. Sữa chua lên men
D. Nước hóa đá dưới 0 độ C
D
Câu 10: Hiện tượng hóa học
A. Cơm bị ôi thiu
B. Rửa rau bằng nước lạnh
C. Cầu vồng xuất hiện sau mưa
D. Quá trình quang hợp
A
Bài 1: Dấu hiệu nào là chính để phân biệt hiện tượng hóa học với hiện tượng vật lí?
Dấu hiệu chính để phân biệt hiện tượng hóa học với hiện tượng vật lí là :
Hiện tượng hóa học có sự xuất hiện chất mới ; hiện tượng vật lí vẫn giữ nguyên chất ban đầu (nghĩa là chỉ thay đổi về hình dạng, trạng thái….).
Bài 2: Trong số những quá trình kể dưới đây, cho biết đều là hiện tượng hóa học, đâu là hiện tượng vật lí. Giải thích.
a) Lưu huỳnh cháy trong không khí tạo ra chất khí mùi hắc (khi lưu huỳnh đioxit).
b) Thủy tinh nóng chảy được thổi thành bình cầu.
c) Trong lò nung đá vôi, canxi cacbonat chuyển đến thành vôi sống (canxi oxit) và khí cacbon đioxit thoát ra ngoài.
d) Cồn để trong lọ không khí khi bay hơi.
- Hiện tượng hóa học (a) và (c) vì :
Câu a: lưu huỳnh cháy → khí lưu huỳnh đioxit : có sự tạo thành chất mới
Câu c: canxi cacbonat → hai chất khác : có sự tạo thành chất mới
- Hiện tượng vật lí (b) và (d) vì thủy tinh và cồn vẫn giữ nguyên chất ban đầu. Thủy tinh chỉ thay đổi trạng thái từ thủy tinh rắn thành thủy tinh nóng chảy. Cồn trong lọ kín không có sự thay đổi gì.
Bài 3: Khi đốt nến (làm bằng parafin), nến chảy lỏng thấm vào bấc, sau đó nến lỏng chuyển thành hơi. Hơi nến cháy trong không khí tạo ra khí cacbon đioxit và hơi nước.
Hãy phân tích và chỉ ra ở giai đoạn nào diễn ra hiện tượng vật lí, giai đoạn nào diễn ra hiện tượng hóa học. Cho biết: Trong không khí có khí oxi và nến cháy là do có chất này tham gia.

Hiện tượng vật lý diễn ra ở giai đoạn nến chảy lỏng thấm vào bấc và giai đoạn nến lỏng chuyển thành hơi, trong giai đoạn này nếu (chất paraffin) chỉ biến đổi về trạng thái.
Hiện tượng hóa học diễn ra ở giai đoạn nến cháy trong không khí, khi đó chất parafin đã biến đổi thành chất khác.
Parafin + Oxi → Khí cacbon đioxit + Nước.
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC
KÍNH CHÚC QUÝ THẦY CÔ GIÁO
SỨC KHOẺ VÀ HẠNH PHÚC