CHƯƠNG IV:
BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG

Tiết 61- Bài 58:
SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

Quan sát hình ảnh, em hãy cho biết thế nào là tài nguyên thiên
nhiên?

 Tài nguyên thiên nhiên là nguồn vật chất sơ khai được hình thành
và tồan tại trong tự nhiên mà con người có thể sử dụng trong cuộc sống

? Có mấy dạng tài nguyên thiên nhiên?

Có 3 dạng tài nguyên thiên nhiên:
1. Tài nguyên không tái sinh
2. Tài nguyên tái sinh
3. Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên

Thế nào là tài nguyên tái sinh?

TÀI NGUYÊN TÁI SINH

Tài nguyên đất

Tài nguyên nước

Tài nguyên sinh vật

Bài 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:



- Tài nguyên tái sinh: là dạng
tài nguyên khi sử dụng hợp lí sẽ
có điều kiện phát triển phục hồi.
Ví dụ: Sinh vật, đất, nước…

Tàinào
nguyên
không táikhông
sinh tái
Thế
tài nguyên
sinh?
Than đá
Khí đốt thiên nhiên

Dầu lửa

Bài 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:

-Tài nguyên tái sinh là dạng tài nguyên khi sử dụng hợp lí sẽ có điều kiện
phát triển phục hồi.
Ví dụ: Sinh vật, đất, nước…



-Tài nguyên không tái sinh là
dạng tài nguyên sau một thời
gian sử dụng sẽ bị cạn kiệt.
Ví dụ: Than đá, dầu lửa…

TÀI NGUYÊN NĂNG LƯỢNG VĨNH CỬU

Thế nào là tài nguyên năng lượng vĩnh cửu ?

Năng lượng gió

Năng lượng thủy triều

Bức xạ mặt trời

Bài 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:



- Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu: Là
dạng tài nguyên không bao giờ cạn kiệt,
được sử dụng ngày một nhiều, thay thế
dần các dạng năng lượng đang bị cạn
kiệt và hạn chế được tình hình ô nhiễm
môi trường.
Ví dụ: Năng lượng mặt trời, gió, sóng, thủy triều.

Bài 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:

II. Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên:
Thế nào là sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên?
1. Sử dụng hợp lí tài nguyên đất:

- Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên là
hình thức sử dụng vừa đáp ứng nhu cầu sử
dụng tài nguyên của xã hội hiện tại, vừa bảo
đảm duy trì lâu dài cho con cháu mai sau.

Tài nguyên đất có vai trò gì ?
- Vai trò của tài nguyên đất:
+ Đất là môi trường để sản xuất lương thực,
thực phẩm nuôi sống con người.
nghiệp
Khunhà,
dân cư
Đường
thông
+Khu
Đấtcông
là nơi
để xây
các khu
cônggiao
nghiệp,
làm đường giao thông,…

Sản xuất lương thực thực phẩm

Tình trạng của đất

Có thực vật bao phủ

Không có thực vật
bao phủ

Đất bị khô hạn

x

Đất bị xói mòn

x

Độ màu mỡ của đất
tăng lên

Có thực vật bao phủ

x

Không có thực vật bao phủ.

Nêu biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên đất?

Nâng cao độ phì nhiêu của đất

Chống xói mòn, khô hạn

Chống nhiễm mặn

Hãy giải thích vì sao trên vùng đất dốc, những nơi có
thực vật bao phủ và làm ruộng bậc thang lại có thể góp
phần chống xói mòn đất?

Bài 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:
II. Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên:
1. Sử dụng hợp lí tài nguyên đất:

 - Biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên đất:

+ Sử dụng các biện pháp chống xói mòn,
chống khô hạn, chống nhiễm mặn,…
+ Sử dụng các biện pháp nâng cao độ phì
nhiêu của đất.
2. Sử dụng hợp lí tài nguyên nước:

Chu trình nước trên Trái Đất
Bốc hơi từ
đại dương
Bốc hơi từ
mặt đất

Mưa trên
đất liền

Mưa trên
đại dương

Rửa trôi
bề mặt

- Vai trò của tài nguyên nước:
+ Nước là nhu cầu không thể thiếu của mọi sinh vật trên Trái
Đất.
+ Tài nguyên nước là yếu tố quyết định chất lượng môi trường
sống của con người.

BẢNG 58.3 NGUYÊN NHÂN GÂY Ô NHIỄM NGUỒN NƯỚC VÀ CÁCH KHẮC PHỤC

Nguồn nước
Các sông, cống nước
thải ở thành phố
Các kênh, sông ở
khu dân cư.
Các ao, muơng ở
đồng ruộng.

Nguyên nhân gây
ô nhiễm

Cách khắc phục

Dòng chảy bị
tắc, do rác thải

Khơi thông dòng chảy
Không đổ rác xuống dòng sông

Do rác, nước thải
sinh hoạt, phân…

Xử lý rác thải, nước thải, làm nhà
vệ sinh tự hủy…

Rác thải, thuốc
trừ sâu, diệt cỏ…

Xử lý rác thải, sử dụng đúng

cách các loại thuốc này, trồng
rau sạch.

1. Nếu bị thiếu nước sẽ có tác hại gì ?
2. Nêu hậu quả của việc sử dụng nguồn nước bị
ô nhiễm ?
3. Trồng rừng có tác dụng trong việc bảo vệ tài
nguyên nước không? Vì sao?

Nếu bị thiếu nước sẽ có tác hại gì ?

HẠN HÁN

Nước ao hồ bị nhiễm
Nêu hậu quả của việc sử dụng nguồn nước bị ô
bẩn lâu
dụng nguồn nước
bị
ô
nhiễm
nhiễm ?

Sử
ngày
sẽ làm:
- Tăng nguy cơ các bệnh về đường ruột, dịch
Nước biển
bị ôda...
nhiễm
tả, các bệnh
lý về
- Ngộ độc, làm ảnh hưởng trực tiếp đến sức
khỏe, tuổi thọ và khả năng làm việc của con
người.
Sử dụng nguồn nước bẩn

Trồng rừng có tác dụng trong việc bảo vệ tài
nguyên nước không? Tại sao?

Bài 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:
II. Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên:
1. Sử dụng hợp lí tài nguyên đất:
2. Sử dụng hợp lí tài nguyên nước:

- Biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên nước:
Nêu
biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên nước?
+ Trồng rừng để bảo vệ nguồn nước ngầm.
+ Khơi thông dòng chảy; không xả rác, chất thải công nghiệp
xuống dòng chảy.
+ Tuyên truyền và sử dụng tiết kiệm nguồn nước ngọt.

3. Sử dụng hợp lí tài nguyên rừng:

Rừng có vai trò gì?
- Vai trò của tài nguyên rừng:
+ Rừng là nguồn cung cấp nhiều loại lâm sản quý như
gỗ, củi, thuốc chữa bệnh,…
+ Giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu,
góp phần ngăn chặn nạn lũ lụt, xói mòn đất,…
+ Rừng có vai trò quan trọng trong việc giữ cân bằng
sinh thái của Trái Đất, là ngôi nhà chung của các loài
động vật và vi sinh vật.

Tổng diện tích rừng tự nhiên ở Việt Nam:
Năm 1943 là 14,3 triệu ha;
Năm 2005 là 10,2 triệu ha;
Năm 2010 còn khoảng 9 triệu ha.
Tại sao diện tích rừng lại giảm?
Nêu hậu quả của việc chặt phá và đốt
rừng?

Đất bị xói mòn trở nên bạc màu.

Lũ lụt

Hạn hán

Đất rừng bị nước làm sạt lở

Động vật, thực vật quý hiếm giảm
dần…

Voi mất nơi sinh sống về
phá hoa màu tấn công
người

Em hãy kể tên một số khu rừng nổi tiếng của
nước ta đang được bảo vệ tốt ?
Ba Bể, Ba Vì, Bạch Mã, Bái Tử Long, Cát Bà,
Cát Tiên, Côn Đảo
Cúc Phương, U Minh Hạ, U Minh Thượng …

Em hãy đưa ra các biện pháp nhằm sử dụng hợp
lí tài nguyên rừng?

Bài 58: SỬ DỤNG HỢP LÍ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

I. Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu:
II. Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên:
1. Sử dụng hợp lí tài nguyên đất:
2. Sử dụng hợp lí tài nguyên nước:
3. Sử dụng hợp lí tài nguyên rừng:
- Biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên rừng:

+ Khai thác hợp lí kết hợp với trồng bổ sung.
+ Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên.
+ Sử dụng các biện pháp bảo vệ rừng, ngăn cấm
việc khai thác rừng bừa bãi.

Câu 1.Từ các tài nguyên sau:
1. Khí đốt thiên nhiên; 2. Tài nguyên sinh vật;
3.Than đá; 4. tài nguyên đất; 5. tài nguyên nước.
Nhóm tài nguyên nào sau đây là dạng tài nguyên
tái sinh:
A. 1, 2, 3.
B. 2, 3, 4.
C. 2, 4, 5.
D. 3, 4, 5

Câu 2. Việc chặt phá và đốt rừng gây ra các hậu
quả nào trong các hậu quả sau?
1. Khí hậu thay đổi bất thường;
2. Nguồn nước bị nhiễm hóa chất;
3. Cạn kiệt nguồn nước;
4. Mất nguồn gen sinh vật;
5. Cạn khí đốt thiên nhiên.
Tổ hợp đúng:
A. 1,3,4 B. 2,3,4
C. 3,4,5
D. 1,3,4

Câu 3. Biện pháp sử dụng hợp lí tài nguyên
rừng:
A. Kết hợp khai thác có mức độ với bảo vệ rừng
B. Thành lập các khu bảo tồn thiên nhiên.
C. Thành lập các vườn quốc gia.
D. Thực hiện tốt Luật bảo về rừng.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

-Học bài.
-Xem trước bài 59.