Nhìn hình đoán địa danh

Cầu
Thê
Húc về
đêm

Sự tích Hồ Gươm

I. Tìm hiểu chung

Đọc văn bản + Hoàn
thiện PHT số 1

Phiếu học tập số 1
Yêu cầu

Sản phẩm

1. Trả lời câu hỏi sau: Truyện “Sự tích Hồ
Gươm” thuộc thể loại nào?
.........................................................
A. Truyền thuyết về người anh hùng.
.........................................................
B. Truyền thuyết về thời kì dựng nước.
............................................
C. Truyền thuyết về địa danh.
2. Nêu hiểu biết của nhóm về thể loại đó?

.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................

3. Trả lời câu hỏi sau: Văn bản này là một văn
.........................................................
bản truyện vậy PTBĐ chính của nó là gì? Ngôi
.................................................
kể của truyện là ngôi thứ mấy?

Phiếu học tập số 1
Yêu cầu

Sản phẩm

4. Đặt câu chứa nội dung của những bức ...............................................................
tranh sau:
...............................................................
...............................................................
.............................................. ................
...............................................................
1
2
3
4
5 ...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
...............................................................
6
7
8
9 ...................

Phiếu học tập số 1
Yêu cầu

Sản phẩm

.................................................
5. Hãy sắp xếp các sự việc trên theo đúng
.................................................
trình tự của truyện và cho biết đâu là sự
.................................................
việc chính, đâu là sự việc phụ?
.................................................
..................................
.................................................
.................................................
6. Dựa vào việc sắp xếp sự việc hãy phân
.................................................
chia bố cục của truyện?
.................................................
..................................

Đáp án Phiếu học tập số 1
Yêu cầu
1. Trả lời câu hỏi sau: Truyện “Sự tích Hồ
Gươm” thuộc thể loại nào?
A. Truyền thuyết về người anh hùng.
B. Truyền thuyết về thời kì dựng nước.
C. Truyền thuyết về địa danh.
2. Nêu hiểu biết của nhóm về thể loại đó?
3. Trả lời câu hỏi sau: Văn bản này là một
văn bản truyện vậy PTBĐ chính của nó là
gì? Ngôi kể của truyện là ngôi thứ mấy?

Sản phẩm

C. Truyền thuyết về địa danh.

Truyện Sự tích HG thuộc thể loại
truyền thuyết địa danh: Loại truyền
thuyết giải thích nguồn gốc lịch sử
của một địa danh.
- PTBĐ: Tự sự.
- Ngôi kể: Ngôi thứ ba.

Đáp án Phiếu học tập số 1
Yêu cầu

Sản phẩm

4. Đặt câu chứa nội dung của những bức tranh sau:

1

2

6

3

7

4

8

5

9

5. Hãy sắp xếp các sự việc trên theo đúng trình tự của truyện và
cho biết đâu là sự việc chính, đâu là sự việc phụ?

8. Giặc Minh đô hộ.

6. Nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhưng thất bại.

1. Lê Thận đi đánh cá, ba lần kéo lưới đều thấy lưỡi
gươm, bèn mang về nhà.

2. Lê Lợi đến nhà Thận, thấy lưỡi gươm phát sáng,
cầm lên xem.

3. Lê Lợi thua trận, chạy vào rừng, tình cờ bắt được
chuôi gươm.

5. Lê Lợi kể lại chuyện cho Thận, 2 người đem gươm ra
tra vào chuôi vừa như in. Thận cùng tướng lĩnh nguyện
1 lòng phò Lê Lợi cứu nước

7. Từ đó nghĩa quân nhanh chóng quét
sạch giặc ngoại xâm.
4. Đất nước thanh bình, Lê Lợi lên làm vua,
Long Quân sai Rùa Vàng đòi gươm thần;
Vua trả gươm.
9. Từ đó hồ Tả Vọng mang tên Hồ Gươm hay
hồ Hoàn Kiếm.

Long Quân
cho mượn
gươm.

Rùa
Vàng đòi
gươm.

Đáp án Phiếu học tập số 1
Yêu cầu

Sản phẩm

- P1: Từ đầu đến “đất nước”:
Long Quân cho nghĩa quân
6. Dựa vào việc sắp xếp sự
mượn gươm thần.
việc hãy phân chia bố cục
của truyện?
- P2: Còn lại: Long Quân đòi lại
gươm thần.

I. Tìm hiểu
chung
Truyền thuyết địa danh: Loại truyền thuyết giải
1. Thể loại:
thích nguồn gốc lịch sử của 1 địa danh.
2. Đọc- kể tóm tắt:

3. Bố cục:

- Ngôi kể: ngôi thứ ba (Người kể giấu
mình, gọi tên nhân vật).
- PTBĐ: Tự sự.

- P1: Từ đầu đến đất nước: Long Quân cho
nghĩa quân mượn gươm thần.
- P2: Còn lại: Long Quân đòi lại gươm thần.

II. Đọc hiểu
văn bản

1. Long Quân cho mượn gươm

n
ậ
u
l
o
ả
Th
nhóm
1. Long quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần
trong bối cảnh nào?
2. Cách cho mượn gươm có gì đặc biệt? Ý nghĩa?

3. So sánh thế lực của nghĩa quân trước và sau khi có
gươm?

a/ Bối cảnh cho mượn gươm
Thời gian: Thế kỉ XV, đất nước ta bị giặc Minh đô hộ

Nhân dân khổ cực lầm than

Nghĩa quân Lam Sơn còn yếu nên nhiều lần bị thua

b/ Cách cho mượn gươm
 Lê Thận 3 lần đều kéo lưới
được 1 lưỡi gươm (Dưới nước)

 Nhận gươm không
dễ dàng, có thử thách.

 Lê Lợi chạy giặc bắt được
chuôi gươm (Trên rừng)

 Kết hợp miền ngược
với miền xuôi mới tạo ra
sức mạnh.

 Gươm có chữ “Thuận thiên”  Cuộc khởi nghĩa chính
nghĩa; hợp ý trời, lòng dân; được thần linh ủng hộ.

c/ Gươm thần tỏa sáng
Nghĩa quân trước khi có gươm

Nghĩa quân sau khi có gươm

- Non yếu
- Trốn tránh
- Ăn uống khổ sở

- Nhuệ khí tăng tiến
- Xông xáo tìm địch
- Đầy đủ, chiếm được các kho lương
của địch

 Bị động và yếu thế

 Chủ động và lớn mạnh

 Ca ngợi sức mạnh vô địch của tinh thần yêu nước; ý chí chiến đấu
của nghĩa quân, của khối đại đoàn kết toàn dân.

2. Long Quân đòi lại gươm

Thảo luận
nhóm và
hoàn thiện
phiếu học
tập sau
trong 5'

1/ Long Quân
đòi gươm trong
bối cảnh nào?

2/ Quá trình
đòi gươm diễn
ra như thế
nào? Ý nghĩa?

4/ Vì sao Long
Quân cho mượn
gươm ở Thanh
Hoá nhưng lại đòi
gươm ở hồ Tả
Vọng?

3/ Ánh sáng le lói
phản lại trên mặt
hồ có ý nghĩa gì?

a/ Bối cảnh trả gươm

Chiến tranh kết
thúc, đất nước
hoà bình.

Lê Lợi lên làm
vua, dời đô về
Thăng Long

b/ Quá trình trả gươm
- Rùa Vàng đến
xin lại gươm thần
- Nhà vua không
hề đắn đo mà sẵn
sàng trao trả
gươm

 Thể hiện ước
vọng hòa bình của
dân tộc ta.
 Lời nhắc nhở,
cảnh báo đối với
những kẻ thù còn
đang lăm le xâm
lược nước ta

c/ Kết thúc truyện
Ánh sáng le lói phản lại trên mặt hồ
 Ánh hào quang, niềm tự hào về chiến công oanh
liệt trong sự nghiệp đánh giặc cứu nước.
 Cảnh đẹp, kì ảo và thiêng liêng.

Hồ Tả Vọng đổi tên thành hồ Hoàn Kiếm.
 Ý nghĩa tượng trưng cho hồn thiêng của sông
núi, tổ tiên, sức mạnh của chính nghĩa, của nhân
dân.

 Nhan đề “Sự tích Hồ
Gươm” gắn với việc trả
gươm của Lê Lợi

Ý nghĩa nhan đề

 Tên truyện và cách kể, giải
thích về sự tích đổi tên Tả
Vọng thành hồ Gươm rất
sâu sắc, thể hiện sự tự hào
truyền thống, lịch sử dân tộc

3. Chi tiết thực và kì ảo

"NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ LỚP"

(1
)

Đâu là những chi tiết tưởng tượng,
kì ảo có trong truyện?
a. Lưới đánh cá
e. Lê Thận
b. Gươm thần
c. Rùa Vàng
f. Long Quân
d. Lê Lợi
d. Giặc Minh
 Đáp án: B – C - F

(2)

Theo em, vì sao thanh gươm trong
truyện này được gọi là gươm thần?
Điều này thể hiện đặc điểm gì của
truyền thuyết?
 Vì có nguồn gốc kì lạ và sức mạnh phi
thường
 Thể hiện đặc điểm là truyện thường có
các chi tiết kì ảo, hoang đường.

Nội dung của truyện đề cập đến
những nhân vật lịch sử hoặc sự
kiện lịch sử có thật nào?

(3)

 Lê Lợi, cuộc kháng chiến chống
quân Minh, Hồ Gươm...

Cốt lõi lịch sử:
-Nhân vật lịch sử: Lê Lợi
-Sự kiện lịch sử: Giặc Minh;
khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Lợi
-Bằng chứng lịch sử: Hồ Gươm
 Thể hiện tình cảm, thái độ của
nhân dân với nhân
vật, sự kiện được
đề cập tới.

Yếu tố kì ảo:
-Nhân vật: Lạc Long Quân,
Rùa Vàng.
-Đồ vật: Gươm thần
 Thể hiện đặc điểm đặc
trưng của truyện truyền thuyết
là thường có các chi tiết kì ảo,
hoang đường.

III. Tổng kết

n
ệ
y
u g
r
T ẳn
kh h ...
địn

du
ng

Tru
yện
thíc giải
h ...

Nộ
i

a
c
ện .
y
u i ..
r
T gợ
n

Ý

ng
h

Xây
chi dựng
tiết
...
ĩa

ật
u
h
t
ệ
h
g
N

Các
chu h kể
yện
...

1/ Nghệ thuật
 Xây dựng chi tiết kì ảo, tăng
sức hấp dẫn cho truyện.
 Cách kể chuyện hấp dẫn sinh
động.

2/ Nội dung,
Ý nghĩa

1

1
1
1
1
1
1
1
1

Giải thích tên gọi hồ Gươm, hồ Hoàn Kiếm.

Ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa chống giặc
Minh do Lê Lợi lãnh đạo.
Đề cao, suy tôn vai trò của Lê Lợi

Thể hiện ý nguyện đoạn kết và khát vọng hòa bình
của dân tộc

Từ chi tiết Lê Lợi trả
gươm trong truyện,
em có suy nghĩ gì về
trách nhiệm của bản
thân trong việc giữ
gìn hòa bình trong
giai đoạn hiện nay?

Thiết kế Poster/
Video/ Bài rap/
… quảng bá di
tích lịch sử/
thắng cảnh của
Việt Nam

Đền thờ vua Lê ở Lam Kinh- Thọ Xuân- Thanh Hóa

Tượng đài Lê Lợi ở Thanh Hóa

Thực hành Tiếng Việt
Bài 5
Nếu thay từ “thoăn thoắt” bằng từ “nhanh chóng”
thì chỉ giúp người đọc hình dung được mức độ
tham gia hoạt động (ngay lập tức tham gia) của
người dự thi, không hình dung được động tác của
người dự thi ( nhanh nhẹn và

Bài 6

Nếu dùng từ “khéo” thay cho từ “khéo léo” trong câu
văn trên thì độ “khéo” sẽ giảm xuống vì từ láy “khéo
léo” giúp ta hình dung được sự việc một cách rõ ràng
hơn, cho thấy kinh nghiệm và tài năng của các đội thi
khi treo những niêu cơm để dự thi.

Bài 9
a. Nước chảy đá mòn, nước mặn đồng chua
b. Nằm gai nếm mật, mật ngọt chết ruồi
c. Ngựa quen đường cũ, ngựa non háu đá
d. Nhạt như nước ốc

Viết ngắn
Đoạn văn tham khảo
 
Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, đã có bao

kẻ thù nhăm nhe xâm chiếm bờ cõi. Chúng áp bức đô hộ,
khiến cuộc sống của nhân dân ta lầm than khổ cực. Thế
nhưng, dân tộc ta chưa bao giờ chịu khuất phục. Những
người anh hùng như Thánh Gióng luôn sẵn sàng ra trận để
chiến đấu chống lại kẻ thù. Những người chủ tướng như
Lê Lợi dù trải qua nhiều thất bại nhưng vẫn quyết tâm, giữ
vững ý chí chiến đấu vì độc lập của dân tộc. Không những
vậy,  cha ông ta đã nằm gai nếm mật, vượt qua mọi gian
khổ, cùng nhau đoàn kết, kiên cường chống lại kẻ thù.
Điều đó được chứng minh qua chiều dài lịch