CẦU LONG BIÊN
Là cây cầu nổi tiếng, bắc
qua Sông Hồng. Cây cầu
được xây dựng năm 1898
đến năm 1902. Nó có tên
ban đầu là Paul Doumer.

CHÙA MỘT CỘT
Lúc đầu có tên là Liên
Hoa Đài (Đài Hoa Sen)
được xây dựng vào thời
Lý với lối kiến trúc độc
đáo: Một điện thờ đặt
trên một cột trụ duy nhất

KIM TỰ THÁP GIZA
Cũng được gọi là kim tự
tháp Khufu hay Cheopes
là kim tự tháp lớn nhất
của Ai Cập , là kỳ quan
của thế giới cổ đại, được
xây dựng vào khoảng năm
2560 (TCN)

KHOA HỌC LỊCH SỬ
Những tác phẩm Sử học
như “Đại Việt sử ký toàn
thư”,

“Lam

Sơn

thực

lục”… là những ghi chép
quan trọng về lịch sử của
Việt Nam thời phong kiến

Chủ đề 1

LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC
Bài 1

HIỆN THỰC LỊCH SỬ VÀ NHẬN THỨC
LỊCH SỬ

1. Lịch sử, hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử

Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và nguyên tắc cơ bản của Sử

. Các nguồn sử liệu và một số phương pháp cơ bản của Sử học

1. Lịch sử, hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử

Là những gì diễn ra trong quá
khứ của xã hội loài người

Là những câu chuyện, ghi
chép về quá khứ

LỊCH SỬ
Là khoa học nghiên cứu về
quá khứ con người (Sử học)
Gắn với hiện thực lịch sử và
nhận thức lịch sử

SỰ KIỆN LỊCH
SỬ ĐÃ DIỄN
RA

GHI CHÉP QUÁ
KHỨ

NGHIÊN CỨU
QUÁ KHỨ

06 – 08 - 1945

HIỆN THỰC LỊCH SỬ

NHẬN THỨC LỊCH SỬ

Là những gì đã diễn ra
trong quá khứ, tồn tại
khách quan.

Là những nhận thức của
con người về những gì đã
xảy ra.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên
ngôn Độc lập (2 – 9 – 1945)

Cuốn sách viết về Cách
mạng tháng Tám 1945

HIỆN THỰC LỊCH SỬ

NHẬN THỨC LỊCH SỬ

Tượng Trần Hưng Đạo
Trần Hưng Đạo viết Hịch Tướng Sĩ

HIỆN THỰC LỊCH SỬ

NHẬN THỨC LỊCH SỬ

Trống đồng Đông Sơn (Bảo tàng lịch sử quốc gia)

Sách viết về Trống đồng Đông Sơn

HIỆN THỰC LỊCH SỬ

NHẬN THỨC LỊCH SỬ

HÓA THẠCH LUCY
(Hóa thạch loài vượn cổ)

ÂU CƠ VÀ LẠC LONG QUÂN
(Quan điểm về nguồn gốc người Việt)

2. Đối tượng, chức năng, nhiệm vụ và
nguyên tắc cơ bản của Sử học

2.1. Đối tượng nghiên cứu của Sử học
Những hoạt động trong
quá khứ của con người
Cá nhân, tổ chức, cộng
đồng
Quốc gia, khu vực, và
trên thế giới
Kinh tế, chính trị, xã hội
Văn hóa, quân sự, đối
ngoại

2.1. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

2.1. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

2.1 Đối tượng nghiên cứu của Sử học

2.2. Chức năng và nhiệm vụ của Sử học

Chức năng khoa học

(Khôi phục hiện thực lịch sử)

Chức năng xã hội

(phục vụ cuộc sống con người)

CHỨC NĂNG
SỬ HỌC
NHIỆM VỤ
Trang bị tri thức khoa học
(Giúp con người hiểu
đúng quá khứ)

Giáo dục, nêu gương

(Hướng tới những giá trị tốt
đẹp, tiến bộ và nhân văn)

2.2. Chức năng và nhiệm vụ của Sử học

“Vì sao phải viết quốc sử? Vì sử chủ yếu ghi chép công việc. Có
chính trị của một đời tất phải có sử của một đời. Mà sự ghi chép
của sử giữ nghị luận rất nghiêm, tô điểm việc trí trị thì sáng tỏ
ngang với mặt trời mặt trăng, răn đe kẻ loạn tặc thì ráo riết như
sương thu lạnh buốt, người thiện biết thì có thể bắt chước, người ác
biết thì có thể tự răn, quan hệ với chính trị không phải là ít. Cho
nên mới làm ra quốc
sử”.
(Bài
tựa sách Đại Việt sử kí tục biên, Phạm Công
Trứ)

2.3. Nguyên tắc cơ bản của Sử học

Không nhận thức
phiến diện, một
chiều

H
C
Á
KH N
QUA

Góp phần xây
dựng xã hội tiến
bộ, văn minh

TI
ẾN

BỘ

TRUNG
THỰC

NGUYÊ
N TẮC

Không xuyên
tạc, thêm bớt,
làm sai lệch lịch
sử

Phê phán các
quan điểm sai
trái, bảo vệ lẽ
phải, ủng hộ quan
điểm khoa học,

KHÁCH
QUAN

TI
ẾN

Ý
NGHĨA
B
Ộ

TR
U
N
G
T
H
Ự
C

Định hướng
nghiên cứu cho
nhà sử học: bám
sát mục tiêu,
nhiệm vụ,
phương pháp….

Giúp nhà sử học
hiểu rõ sứ mệnh,
trách nhiệm, đạo
đức của người
viết sử

Các nguồn sử liệu và một số phương pháp cơ bản của Sử h

3.1 Các nguồn sử liệu

Sử liệu là gì?

Các nguồn sử liệu cơ
bản
Các loại hình sử liệu

3.1 Các nguồn sử liệu

Sử liệu là những thông tin của con người
trong quá khứ được lưu giữ ở nhiều dạng khác
nhau

3.1 Các nguồn sử liệu
Các nguồn sử liệu cơ
bản
Nguồn sử liệu sơ cấp

Nguồn sử liệu thứ cấp

Là sử liệu được tạo ra đầu
tiên, gần nhất, hoặc gắn liền
với thời gian xuất hiện của
các sự kiện như: hồ sơ, nhật
kí, ảnh chụp, video, hiện vật
gốc….

Là sử liệu xuất hiện sau các
sự kiện, hiện tượng như: các
công trình, tác phẩm, bài
báo nghiên cứu về hiện
tượng lịch sử

Nguồn sử liệu sơ cấp

Nguồn sử liệu thứ cấp

Một trang Châu bản triều Nguyễn về thực thi
chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa (Việt
Nam), năm Minh Mạng thứ 18 (1837)

Trang bìa cuốn sách Lịch Sử Việt Nam từ
nguồn gốc đến thế kỉ XIX

Nguồn sử liệu sơ cấp

Nguồn sử liệu thứ cấp

Hóa thạch vượn người Lucy

Bìa cuốn sách Lược sử loài người bằng tranh

1

2

Các loại hình
sử liệu

3

4

Sử liệu lời nói – truyền
khẩu
Sử liệu hiện vật

Sử liệu hình ảnh

Sử liệu văn bản

Sử liệu truyền khẩu
Bấy giờ, dân trên núi xuống nước
đánh bắt cá thường bị thuồng
luồng gây thương tổn, bèn cùng
nhau tâu việc ấy với (Lạc Long
Quân).
Vua nói: Các giống ở trên núi khác
với các loài ở dưới nước. Các loài ở
dưới nước chỉ ưa những gì giống
với mình và ghét những gì khác
mình, vì vậy, ta mới bị gây hại...
vua bèn ra lệnh cho ai nấy cũng
phải lấy màu xăm hình thủy quái
vào người. Từ đó, dân không bị
thuồng luồng gây thương tích

Sử liệu hiện vật

THẠP ĐỒNG ĐÀO
THỊNH
(Văn hóa Đông Sơn) có niên
đại cách ngày nay 2500 – 2000
năm

Sử liệu hình ảnh

Ga-li-lê bị đưa ra xét xử trước tòa án Giáo hội năm
1633 (tranh vẽ)

Sử liệu thành văn
Điện mật của Đại tướng,
Tổng tư lệnh Võ Nguyên
Giáp gửi các đơn vị tham
gia chiến dịch giải phóng
Sài Gòn - Gia Định ngày
7/ 4/1975 (Bảo tàng Lịch
sử Quốc gia)

3.2 Một số phương pháp cơ bản của Sử học

PP Nghiên cứu

PP Trình bày

PP Tiếp cận

PHƯƠNG Tìm hiểu, khôi phục, mô tả
PHÁP
các sự kiện, hiện tượng
LỊCH SỬ gắn với bối cảnh lịch sử cụ
thể…

PP NGHIÊN CỨU
PHƯƠNG Tìm ra các đặc điểm
PHÁP LÔ- chung, bản chất, quy luật,
mối quan hệ nhân quả của
GIC
lịch sử

PHƯƠNG Trình bày lịch sử theo
PHÁP
thời gian trước – sau
LỊCH ĐẠI (mối liên hệ dọc)

PP TRÌNH BÀY
PHƯƠNG
PHÁP
ĐỒNG
ĐẠI

Trình bày lịch sử theo
không gian ở cùng giai
đoạn
(mối
liên
hệ
ngang)

PP TIẾP CẬN
Sử học khai thác các thông
TIẾP CẬN tin của nhiều ngành khoa
LIÊN
học để làm sáng tỏ các sự
NGÀNH kiện, hiện tượng lịch sử liên
quan

PHƯƠNG PHÁP
LỊCH SỬ

PP NGHIÊN CỨU
PHƯƠNG PHÁP
LÔ-GIC

LÀ
PHƯƠN
G PHÁP
CHỦ
ĐẠO

PHƯƠNG PHÁP LỊCH ĐẠI
Thành lập Đảng
cộng sản Việt Nam

Kháng chiến chống
Pháp kết thúc

1945
1930

Việt Nam bắt đầu
công cuộc đổi mới

1975
1954

Cách mạng tháng
Tám thành công

1986
Kháng chiến chống
Mĩ kết thúc

Khoa học nghiên cứu về quá khứ của con người được
gọi là?

A

C

Khảo cổ
học
Nhân học

Lịch sử

Sử học

B

D

Ý nào phản ánh không đúng về nhận thức lịch sử?

A

C

Có sau hiện thực lịch sử

Là nhận thức của con người
về lịch sử

B

Luôn phản ánh chính xác
hiện thực lịch sử

Có nhận thức chủ quan và
khách quan

D

Khái niệm lịch sử gắn liền với hai yếu tố cơ bản là?

A

C

Sử học và Toán học

Con người và thiên nhiên

Hiện thực lịch sử và nhận
thức lịch sử

B

Nhận thức lịch sử và
đối tượng sử học

D

Ý nào phản ánh đúng khái niệm nhận thức lịch sử?

A

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc
Tuyên ngôn Độc Lập (2-91945)

Tìm thấy xương hóa thạch
con người ở Lạng Sơn

B

C

Ngày 1 – 9 – 1939, phát xít
Đức tấn công Ba Lan

Có ý kiến cho rằng Mĩ thả
bom xuống Hiroshima là
cần thiết

D

Sử học nghiên cứu về?

A

Văn hóa của con người
trong quá khứ

Những cuộc chiến tranh của
con người trong quá khứ

B

C

Chính trị - đối ngoại của con
người trong quá khứ

Toàn bộ những hoạt động
của con người trong quá khứ

D

Một trong những nhiệm vụ của Sử học là?

A

Đào tạo ra những chuyên
gia về kinh tế

Thúc đẩy sự phát triển của
công nghệ thông tin

B

C

Hướng tới những phẩm
chất, giá trị tốt đẹp và nhân
văn

Góp phần phát triển khoa
học kỹ thuật

D

Ý nào không phải là nguyên tắc cơ bản của Sử học?

A

C

Khách quan

Trung thực

Linh hoạt

Tiến bộ

B

D

Nguồn sử liệu được tạo ra đầu tiên, gần nhất hoặc
gắn liền với thời gian xuất hiện của các sự kiện gọi
là?

A

C

nguồn sử liệu hiện vật

nguồn sử liệu hình ảnh

nguồn sử liệu thứ cấp

nguồn sử liệu sơ cấp

B

D

Phương pháp trình bày lịch sử theo thời gian gọi là
phương pháp

A

C

Liên ngành

Lô-gíc

Đồng đại

Lịch đại

B

D

Phương pháp chủ đạo trong nghiên cứu lịch sử là?

A

C

Phương pháp lịch đại

Phương pháp mô tả lịch sử
và phương pháp lô-gíc

Phương pháp đồng đại

Phương pháp liên ngành

B

D