CHƯƠNG V
CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
BÀI 24
SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG

Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 1: Phát biểu định nghĩa từ thông? Nêu cách làm biến đổi từ thông
qua một diện tích S?
Định nghĩa: Từ thông qua diện tích S đặt trong
một từ trường đều là đại lượng  được tính bằng:
 = BScos

 
  B; n





Cách làm biến đổi từ thông qua một diện tích S
+ Biến đổi cảm ứng từ B
+ Biến đổi diện tích S
+ Biến đổi góc 
Ý nghĩa : Từ thông là số đường sức từ xuyên qua
diện tích S của vòng dây (C)

(C)


n



B

Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 2: Phát biểu định nghĩa hiện tượng cảm ứng điện từ? Nêu điều
kiện để có hiện tượng cảm ứng điện từ?
Định nghĩa: Hiện tượng cảm ứng điện từ là hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm
ứng trong một mạch điện kín khi từ thông qua mạch điện kín đó biến thiên
Điều kiện để có hiện tượng cảm ứng điện từ
+ Có từ trường
+ Có mạch điện
+ Có sự biến thiên từ thông qua diện tích mạch điện

Ôn lại kiến thức bài trước
Câu 3: Phát biểu định luật Lenz (Len-xơ) về chiều
dòng điện cảm ứng? Nêu cách xác định chiều dòng
điện cảm ứng trong một mạch điện kín?
1. Định luật Lenz (Len-xơ) về chiều dòng điện cảm ứng
Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong mạch kín có chiều
sao cho từ trường cảm ứng có tác dụng chống lại sự
biến thiên của từ thông ban đầu qua mạch kín
2. Cách xác định chiều dòng điện cảm ứng trong một
mạch điện kín
+ Khi từ thông qua mạch kín tăng: Cảm ứng từ cảm
ứng ngược chiều cảm ứng từ của từ trường ban đầu
+ Khi từ thông qua mạch kín giảm: Cảm ứng từ cảm
ứng cùng chiều cảm ứng từ của từ trường ban đầu


BC


B
Từ thông qua mạch
kín tăng


B


BC

Từ thông qua mạch
kín giảm

HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

MẠCH KÍN ( C )
TỪ THÔNG
TỪ TRƯỜNG

 BScos

BIẾN THIÊN

DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG

CÁC EM HÃY QUAN SÁT CÁC HÌNH ẢNH SAU VÀ CHO
BIẾT ĐÓ LÀ GÌ?

I. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG TRONG MẠCH KÍN
1. Định nghĩa:
- Suất điện động cảm ứng là suất điện động sinh ra
dòng điện cảm ứng trong mạch kín

2. Định luật Faraday
N

S

0

=1┴

Hiện
Suất điện
tượng
động
cũngcảm
diễn
ứng
ra
trong
tương
một
tựmạch
khi từđiện
thông
phụ
thuộc
qua mạch
vào yếu
điệntốgiảm
nào?

mA

6

9
0:6 mA

2
4

4

2

PHIẾU HỌC TẬP SỐ …

QUAN SÁT VIDEO THÍ NGHIỆM VÀ THÍ NGHIỆM ẢO RÚT RA KẾT LUẬN VỀ
ĐỘ SÁNG CỦA BÓNG ĐÈN VÀ ĐỘ LỆCH CỦA KIM VÔN KẾ:

1. Khi nam châm di chuyển CHẬM lại gần (hoặc ra xa) cuộn dây thì bóng
đèn …………………………….,
kim Vôn kế lệch (nhiều/ ít)
SÁNG YẾU
2. Khi nam châm di chuyển NHANH lại gần (hoặc ra xa) cuộn dây thì bóng
đèn …………………………,
kim Vôn kế lệch (nhiều/ ít)
SÁNG MẠNH
KHÔNG
3. Nam châm đứng yên thì đèn ……………..sáng,
kim điện kế ………..
KHÔNG
lệch.
CÁC EM HÃY VIẾT TỪ TRONG DẤU “…..” RA GIẤY NHÁP

I. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG TRONG MẠCH KÍN
1. Định nghĩa:
NÊU ĐƠN VỊ CỦA CÁC ĐẠI LƯỢNG
2. Định luật Faraday
TRONG CÔNG THỨC FARADAY
- Suất điện động cảm ứng:


ec 
t


 Độ lớn: ec 
t

Định luật Faraday:
Độ lớn của suất điện động cảm ứng
xuất hiện trong mạch kín tỉ lệ với tốc độ
biến thiên từ thông qua mạch kín đó.

I. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG TRONG MẠCH KÍN
II. QUAN HỆ GIỮA SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG VÀ ĐỊNH

LUẬT LENZ (Len-xơ)
n


ec 
t

- Nếu  tăng thì
ec < 0: Chiều của
suất điện động
cảm ứng (chiều
dòng điện CƯ)
ngược với chiều
của mạch.

- Nếu  giảm thì
ec > 0: Chiều của
suất điện động
cảm ứng (chiều
dòng điện cảm
ứng) là chiều của
mạch.

Φ đang tăng

+
ic

ec< 0

Vậy, sự xuất hiện dấu trừ ở biểu thức ec là để phù hợp với định luật
Lenz (Len-xơ) .

I. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG TRONG MẠCH KÍN
II. QUAN HỆ GIỮA SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG VÀ ĐỊNH
LUẬT LENZ (Len-xơ)
N
S

C3: Xác định chiều của suất
điện động cảm ứng xuất hiện
trong mạch kín (C) trên hình vẽ
khi nam châm:
a. Đi xuống
b. Đi lên


n



III. CHUYỂN HOÁ NĂNG LƯỢNG TRONG HIỆN TƯỢNG CẢM
ỨNG ĐIỆN TỪ

Bản chất của hiện tượng cảm ứng điện từ là quá trình
chuyển hoá từ một dạng năng lượng (cơ năng) thành
điện năng.

III. CHUYỂN HOÁ NĂNG LƯỢNG TRONG HIỆN TƯỢNG CẢM
ỨNG ĐIỆN TỪ

Ứng dụng của hiện tượng
cảm ứng điện từ:

Chế tạo máy phát điện xoay chiều
Chế tạo động cơ điện xoay chiều

I. SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG TRONG MẠCH KÍN

- Suất điện động cảm ứng là suất điện động sinh ra
dòng điện cảm ứng trong mạch kín


ec 
t


 Độ lớn: ec 
t

(1)

 Định luật Faraday: Độ lớn của suất điện động
cảm ứng xuất hiện trong mạch kín tỉ lệ với tốc độ biến
thiên từ thông qua mạch kín đó.
II. QUAN HỆ GIỮA SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG VÀ ĐỊNH LUẬT LEN –XƠ
III. CHUYỂN HOÁ NĂNG LƯỢNG TRONG HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

Bản chất của hiện tượng cảm ứng điện từ là quá trình
chuyển hoá từ một dạng năng lượng (cơ năng) thành
điện năng.

1. 1. Từ thông qua một diện tích S không phụ
thuộc yếu tố nào sau đây?

A. độ lớn cảm ứng từ.

B. nhiệt độ môi trường.

C. diện tích đang xét.

D. góc tạo bởi pháp tuyến
và véc tơ cảm ứng từ.

2. Suất điện động cảm ứng là suất điện động

A. được sinh bởi
nguồn điện hóa học.

B. sinh ra dòng điện
trong mạch kín.

C. sinh ra dòng điện
cảm ứng trong mạch
kín.

D. được sinh bởi dòng
điện cảm ứng.

3. Độ lớn của suất điện động cảm ứng trong mạch
kín tỉ lệ với

A. điện trở của mạch.
C. tốc độ biến thiên từ
thông qua mạch ấy.

B. độ lớn từ thông qua
mạch.
D. diện tích của mạch.

4. Khi cho nam châm chuyển động qua một mạch
kín, trong mạch xuất hiện dòng điện cảm ứng.
Điện năng của dòng điện được chuyển hóa từ

A. cơ năng.

B. hóa năng.

C. quang năng
D. nhiệt năng.

Ví dụ 1:

Một vòng dây dẫn kín, phẳng được đặt trong từ trường đều. Trong khoảng thời gian 0,04 s, từ
thông qua vòng dây giảm đều từ giá trị 6.10-3 Wb về 0 thì suất điện động cảm ứng xuất hiện
trong vòng dây có độ lớn là:
A. 0,12 V.
B. 0,15 V.
C. 0,30 V.
D. 70,24V.

Ví dụ 2:
Một vòng dây dẫn hình vuông, cạnh a = 10 cm, đặt cố định trong một từ trường đều có vectơ cảm ứng từ
vuông góc với mặt khung. Trong khoảng thời gian 0,05 s, cho độ lớn của cảm ứng từ tăng đều từ 0 đến 0,5
T. Xác định độ lớn của suất điện động cảm ứng xuất hiện trong vòng dây.

B

Đáp án: 0,1 V

n
S

2. Một khung dây dẫn hình vuông, cạnh 10 cm, đặt cố định
trong từ trường đều có vectơ cảm ứng từ vuông góc với mặt
khung. Trong khoảng thời gian t 0,05s , cho độ lớn cảm
ứng từ tăng dần từ 0 đến 0,5T. Xác định độ lớn của suất điện
động cảm ứng xuất hiện trong khung
Giải
2

 BS Ba

0,5
1 2
|
e
|

|
|

|
.(
10
) |0,1V
Suất điện động cảm ứng: c
t
0,05
Từ thông qua mặt S:

Ví dụ 3:
Một khung dây phẳng diện tích 0,002 m2, gồm 10 vòng được đặt trong từ trường đều. Vectơ cảm ứng từ
làm thành với mặt phẳng khung dây góc 30° và có độ lớn bằng 2.10-4 T. Người ta làm cho từ trường giảm
đều đến 0 trong thời gian 0,01 s thì độ lớn suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung dây trong thời
gian từ trường biến đổi.
A. 2.10-4 (V).
B. 18.10-4 (V).
C. 16.10-4 (V).
D. 8.10-4 (V).

Ví dụ 4:
Một khung dây dẫn hỉnh chữ nhật có diện tích 0,02 m2, ban đầu ở vị trí song song với các đường sức từ
của một từ trường đều có độ lớn B = 0,01 T. Khung quay đều trong thời gian Δt = 0,04 s đến vị trí vuông
góc với các đường sức từ. Độ lớn suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung là
A. 5 mV.
B. 12 mV.
C. 3.6V.
D. 4,8 V.

Hãy học khi người khác ngủ; lao động khi
người khác lười nhác; chuẩn bị khi người
khác chơi bời; và có giấc mơ khi người khác
chỉ ao ước