`
Chào mừng quý Thầy Cô
VỀ DỰ GIỜ MÔN VẬT LÝ
LỚP 9/2 TRƯỜNG THCS NGUYỄN DUY HIỆU
Giáo viên: Đào Thị Hồng Vân
Trả lời:
Câu 1:
Nêu kết luận về từ tính của nam châm
Bình thường, kim (hoặc thanh) nam châm để tự do, khi đã đứng cân bằng, luôn chỉ hướng Nam – Bắc. Cực luôn chỉ hướng Bắc được gọi là cực Bắc, còn cực kia luôn chỉ hướng Nam được gọi là cực Nam.
KIỂM TRA BÀI CŨ
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 2: Khi hai nam châm đặt gần nhau thì có thể xảy ra những hiện tượng gì?
Khi đặt hai nam châm gần nhau, các từ cực cùng tên đẩy nhau, các từ cực khác tên hút nhau.
Trả lời:
Nguồn điện
Công tắc
Cuộn dây
Ở vật lí lớp 7 ta đã biết dòng điện chạy qua cuộn dây có tác dụng từ.
Nếu dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kì thì nó có tác dụng từ hay không?
Tiết 22 Chủ đề NAM CHÂM VĨNH CỬU ( tiếp theo)
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I. Lực từ: (KK học sinh tự học)
II. Từ trường :
1. Thí nghiệm 1:
A
7
* Dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hoặc dây dẫn bất kỳ sẽ gây ra tác dụng lực lên kim nam châm đặt gần nó, lực đó gọi là lực từ. Ta nói dòng điện có tác dụng từ.
Hình 22.1
B
A
1. Thí nghiệm 2:
Một kim nam châm (nam châm thử) được đặt tự do trên trục thẳng đứng, đang chỉ hướng Nam - Bắc. Khi đưa nam châm đến các vị trí khác nhau xung quanh dây dẫn có dòng điện hoặc xung quanh một nam châm thẳng, có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
Phiếu học tập
1, Khi đưa kim nam châm lại gần dây dẫn có dòng điện ở các vị trí khác nhau, có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm? Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
…………………………………………………………………
2, Khi kim nam châm đã đứng yên, xoay kim nam châm khỏi hướng xác định, buông tay thì có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
……………………………………………………………………
3, Chứng tỏ không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có khả năng gì lên kim nam châm đặt trong nó?
……………………………………………………………………
4. Tại mỗi vị trí nhất định trong từ trường của thanh nam châm hoặc dòng điện, vị trí của kim nam châm như thế nào ?
1, Khi đưa kim nam châm lại gần dây dẫn có dòng điện ở các vị trí khác nhau, có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
- Kim nam châm bị lệch hướng Bắc - Nam
2, Ở mỗi vị trí, sau khi kim nam châm đã đứng yên, xoay kim nam châm lệch khỏi hướng vừa xác định, buông tay thì có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
- Kim nam châm quay trở lại vị trí ban đầu.
3, Chứng tỏ không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có khả năng gì lên kim nam châm đặt trong nó?
-Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong nó.
Ta nói trong không gian đó có từ trường
4. Tại mỗi vị trí nhất định trong từ trường của thanh nam châm hoặc dòng điện, vị trí của kim nam châm như thế nào ?
- Tại mỗi vị trí nhất định trong từ trường của thanh nam châm hoặc dòng điện, kim nam châm đều chỉ một hướng xác định.
Tiết 22 Chủ đề NAM CHÂM VĨNH CỬU ( tiếp theo)
Bài 22 -TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
II. Từ trường :
1. Thí nghiệm 2:
2. Kết luận:
Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong nó. Ta nói trong không gian đó có từ trường.
- Tại mỗi vị trí nhất định trong từ trường của thanh nam châm hoặc dòng điện, kim nam châm đều chỉ một hướng xác định.
Từ trường thường được phát hiện ở khu vực:
Tác hại ô nhiễm điện từ trường
Ngày nay theo nhiều nghiên cứu đáng tin tưởng cho thấy ô nhiễm điện từ trường là một trong những nguyên nhân chính gây ra các hiện tượng:
Nhức đầu
Mất ngủ
Mệt mỏi mãn tính
Trầm cảm
Huyết áp thay đổi thất thường hay huyết áp cao
Sự mẫn cảm ngoài da
Ung thư máu ở trẻ em
Sẩy thai hay quái thai…..
Để hạn chế tác hại của sóng điện từ đối với con người thì chúng ta cần phải làm gì?
Xây dựng các trạm phát sóng điện từ xa khu dân cư.
Sử dụng điện thoại di động hợp lí, đúng cách: Không sử dụng điện thoại di động để đàm thoại quá lâu, tắt điện thoại khi ngủ hoặc để xa người.
Giữ khoảng cách giữa các trạm phát sóng phát thanh truyền hình một cách thích hợp.
Tăng cường sử dụng truyền hình cáp, điện thoại cố định, chỉ sử dụng điện thoại di động khi thật cần thiết.
Đảm bảo hành lang an toàn điện (đặc biệt là đường dây điện cao thế).
Tiết 22 Chủ đề NAM CHÂM VĨNH CỬU ( tiếp theo)
Bài 22 -TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
II. Từ trường :
1. Thí nghiệm :
2. Kết luận:
3. Cách nhận biết từ trường:
a. Dùng kim nam châm (nam châm thử) để nhận biết từ trường.
b. Kết luận: Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm thì nơi đó có từ trường.
a. Từ các thí nghiệm đã làm ở trên, em hãy rút ra cách dùng kim nam châm để nhận biết từ trường.
Tiết 22 Chủ đề NAM CHÂM VĨNH CỬU ( tiếp theo)
Bài 22 -TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
II. Từ trường :
1. Thí nghiệm :
2. Kết luận:
3. Cách nhận biết từ trường:
III. Vận dụng- Củng cố:
C4 : Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có dòng điện hay không ?
Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn AB. Nếu kim nam châm lệch khỏi hướng Nam – Bắc thì dây dẫn AB có dòng điện chạy qua và ngược lại.

C5: Thí nghiệm nào đã làm với nam châm chứng tỏ rằng xung quanh Trái Đất có từ trường?
Đó là thí nghiệm đặt kim nam châm ở trạng thái tự do, khi đã đứng yên, kim nam châm luôn chỉ hướng Nam – Bắc.


C6 :Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một hướng xác định, không trùng với hướng Nam – Bắc. Từ đó có thể rút ra kết luận gì về không gian xung quanh kim nam châm?
Không gian xung quanh kim nam châm có từ trường.
Câu 1: Phát biểu nào sau đây là đúng?
A. Dòng điện gây ra từ trường.
B. Các hạt mang điện tích tạo ra từ trường.
C. Các vật nhiễm điện tạo ra từ trường.
D. Các dây dẫn tạo ra từ trường.
A
Câu 2: Từ trường không tồn tại ở đâu?
A. Xung quanh một nam châm.
B. Xung quanh một dây dẫn có dòng điện chạy qua.
C. Xung quanh điện tích đứng yên.
D. Mọi nơi trên Trái Đất.
C
Củng cố
Đọc phần có thể em chưa biết
Hoàn thành các câu hỏi trong SGK
Làm bài tập 22.1 đến 22.4
Đọc trước bài : Từ phổ - Đường sức từ
Hướng dẫn về nhà
Tiết học đến đây kết thúc
TIẾT 24:
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:
- Dùng một dây dẫn đặt ở mặt trên của một chiếc la bàn sao cho dây dẫn nằm gần song song với kim nam châm.
Nối một đầu dây dẫn với một cực của viên pin
Chạm nhanh đầu dây dẫn còn lại vào cực kia của pin rồi tách ra và quan sát kim nam châm của la bàn.
Thí nghiệm H22.1/SGK/61
C1: - Quan sát và cho biết có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm. Lúc đã nằm cân bằng, kim nam châm còn song song với dây dẫn nữa không?
- Rút ra kết luận gì?
Kết luận:
Dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kì đều gây ra tác dụng lực (gọi là lực từ) lên kim nam châm đặt gần nó. Ta nói rằng dòng điện có tác dụng từ.
Thí nghiệm:
TIẾN HÀNH:
Một kim nam châm (nam châm thử) được đặt tự do trên trục thẳng đứng, đang chỉ hướng Nam – Bắc. Đưa nó đến các vị trí khác nhau xung quanh dây dẫn có dòng điện hoặc xung quanh thanh nam châm.
C2: Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
C3: Ở mỗi vị trí, sau khi nam châm đã đứng yên, xoay cho nó lệch khỏi hướng vừa xác định, buông tay. Nhận xét hướng của kim nam châm sau khi đã trở lại vị trí cân bằng?
Kết luận:
- Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong nó. Ta nói trong không gian đó có từ trường.
- Tại mỗi vị trí nhất định trong từ trường của thanh nam châm hoặc của dòng điện, kim nam châm đều chỉ một hướng xác định.
- Người ta thường dùng kim nam châm (nam châm thử) để nhận biết từ trường.
- Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm thì nơi đó có từ trường
C4: Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có dòng điện hay không?
Trả lời: Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn AB. Nếu kim nam châm lệch khỏi hướng Nam-Bắc thì dây dẫn AB có dòng điện chạy qua và ngược lại.
C5: Thí nghiệm nào đã làm với nam châm chứng tỏ rằng xung quanh Trái Đất có từ trường?
Trả lời: Đó là TN đặt kim nam châm ở trạng thái tự do, khi đã đứng yên, kim nam châm luôn chỉ hướng Nam – Bắc .
C6: Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một hướng xác định, không trùng với hướng Nam-Bắc. Từ đó có thể rút ra kết luận gì về không gian xung quanh kim nam châm?
Trả lời: Không gian xung quanh kim nam châm có từ trường.
- Mô tả một thí nghiệm chứng tỏ dòng điện tác dụng lực lên kim nam châm ở gần nó. Loại tác dụng này của dòng điện có tên gọi là gì?
Củng cố:
- Trong thí nghiệm trên, nếu ta đổi chiều dòng điện qua dây, chiều quay của kim nam châm có thay đổi không?
Thí nghiệm về tác dụng từ của dòng điện lên kim nam châm (ở phần I) được thực hiện đầu tiên vào năm 1820 bởi nhà Vật Lý học người Đan Mạch Hans Christian Oersted (H.C.Ơ-xtet) (1777-1851). Thí nghiệm của Ơ-xtet cho thấy mối liên hệ giữa các hiện tượng điện và từ mà trước đó người ta vẫn cho rằng đó là hai hiện tượng độc lập với nhau. Thí nghiệm của Ơ-xtet cũng được coi như một dấu mốc khai sinh ra môn điện từ học, môn khoa học làm nền tảng cho sự ra đời của những sáng chế lớn lao trong lịch sử nhân loại: máy phát điện và động cơ điện.
Con người không cảm nhận được từ trường nhưng nhiều loài sinh vật có thể nhận biết được từ trường của Trái Đất, như chim di trú, rùa biển…Khả năng này giúp chúng định hướng và di chuyển rất xa, trên những quãng đường lên đến hàng ngàn km mà có thể chúng chưa từng đi qua.
Một thí nghiệm minh họa cho điều đó là khi buộc nam châm vào một số loài chim di trú, chúng đã bị rối loạn phương hướng và mất khả năng định vị đường bay.
Từ trường thường được phát hiện ở những khu vực:
- Lân cận các đường dây cao thế.
- Các dây tiếp đất của hệ thống thu lôi.

- Các dây tiếp đất của các thiết bị điện.
- Khu vực xung quanh thiết bị điện đang vận hành: màn hỡnh máy vi tính, đồng hồ điện, máy sấy tóc, điện thoại di động.
+ Trong không gian, từ trường và điện trường tồn tại trong một trường thống nhất là điện từ trường. Sóng điện từ là sự lan truyền của điện từ trường biên thiên trong không gian.
+ Các sóng radio, sóng vô tuyến, ánh sáng nhìn thấy, tia X, tia gama cũng là sóng điện từ. Các sóng điện từ lan truyền mang theo năng lượng. Năng lượng sóng điện từ phụ thuộc vào tần số và cường độ sóng.
- Xây dựng các trạm phát sóng điện từ xa khu dân cư.
- Sử dụng điện thoại di động hợp lý, đúng cách; không sử dụng điện thoại di động để đàm thoại quá lâu để giảm thiểu tác hại của sÓng điện từ đối với cơ thể, tắt điện thoại khi ngủ hoặc để xa người.
- Giữ khoảng cách giữa các trạm phát sóng phát thanh truyền hình một cách hợp lý
- Tăng cường sử dụng truyền hình cáp, điện thoại cố định; chỉ sử dụng điện thoại di động khi thật cần thiết.
NHỮNG ĐIỀU CẦN CHÚ Ý:
- Không nên ngủ gần các thiết bị điện
- Gi? khoảng cách với đầu máy video ít nhất là 4,5 mét, hãy tắt đầu máy khi không sử dụng.
- Không ngồi gần phớa sau màn hỡnh vi tính.
- Gi? khoảng cách vài mét đối với ti vi.
GHI NHỚ
Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện tồn tại một từ trường. Nam châm hoặc dòng điện đều có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt gần nó.
Ngu?i ta dung kim nam chõm ( g?i l� nam chõm th?) d? nh?n bi?t t? tru?ng.
- Học bài
BTVN: 22.1 22.4/SBT.
Tiết sau: Từ phổ - Đường sức từ
DẶN DÒ VỀ NHÀ:
Chào mừng quý Thầy Cô
VỀ DỰ GIỜ MÔN VẬT LÝ
LỚP 9/2 TRƯỜNG THCS NGUYỄN DUY HIỆU
Giáo viên: Đào Thị Hồng Vân
Câu 2. Câu phát biểu nào sau đây không đúng
khi nói về nam châm?
?
Kiến thức về bảo vệ môi trường
Trong không gian, từ trường và điện trường tồn tại trong một trường thống nhất là điện từ trường. Sóng điện từ là sự lan truyền của điện từ trường biến thiên trong không gian.
Các sóng radio, sóng vô tuyến, ánh sáng nhìn thấy, tia X, tia gamma cũng là sóng điện từ. Các sóng điện từ truyền đi mang theo năng lượng. Năng lượng sóng điện từ phụ thuộc vào tần số và cường độ sóng.