Giáo viên: Trương Thị Thu Hương
Trường THCS Đắc Sơn
TIẾT 24. BÀI 22:
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN - TỪ TRƯỜNG
VẬT LÍ 9
I. LỰC TỪ
II. TỪ TRƯỜNG
TIẾT 24. BÀI 22:
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN - TỪ TRƯỜNG
- Khi đặt 2 nam châm gần nhau, các cực cùng tên thì đẩy nhau, các cưc khác tên thì hút nhau.
Kiểm tra bài cũ
Vì sao ta nói nam châm luôn có 2 từ cực?
Khi đặt 2 nam châm gần nhau thì có điều gì xảy ra?
-Vì khi để tự do nam châm luôn chỉ hướng Bắc – Nam, cực chỉ hướng Bắc gọi là cực Bắc, cực chỉ hướng Nam gọi là cực Nam.
Nguồn điện
Công tắc
Cuộn dây
Ở vật lí lớp 7 ta đã biết dòng điện chạy qua cuộn dây có tác dụng từ.
Nếu dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kì thì nó có tác dụng từ hay không ?
I/ LỰC TỪ:
C1: Đóng công tắc K. Quan sát và cho biết:
+ Hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm ?
+ Khi nằm cân bằng, kim nam châm còn song song với dây dẫn nữa không ?
1. Thí nghiệm:
Tiến hành thí nghiệm:
B1: Mắc mạch điện như sơ đồ H 22.1
B2: Bố trí để dây dẫn AB song song với kim NC.
B3: Đóng công tắc, quan sát hiện tượng xảy ra.
A
6
I/ LỰC TỪ:
1. Thí nghiệm:
2. Kết luận:
Dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kì đều gây ra tác dụng lực (gọi là lực từ) lên kim nam châm đặt gần nó. Ta nói dòng điện có tác dụng từ.
I/ LỰC TỪ:
1. Thí nghiệm:
II/ TỪ TRƯỜNG:
1. Thí nghiệm:
II/ TỪ TRƯỜNG:
1. Thí nghiệm:
2. Kết luận:
Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện đều có khả năng tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong nó.
Ta nói, trong không gian đó có từ trường.
II/ TỪ TRƯỜNG:
1. Thí nghiệm:
3. Cách nhận biết từ trường
- Dùng kim nam châm
II/ TỪ TRƯỜNG:
- Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm thì nơi đó có từ trường
Từ tru?ng ở khu vực:

- Lân cận các đưuờng dây cao thế.
- Các dây tiếp đất của hệ thống thu lôi.

- Các dây tiếp đất của các thiết bị điện.
- Khu vực xung quanh thiết bị điện đang vận hành: màn hỡnh máy vi tính, đồng hồ điện, máy sấy tóc, điện thoại di động.
+ Trong không gian, từ trường và điện trường tồn tại trong một trường thống nhất là điện từ trường. Sóng điện từ là sự lan truyền của điện từ trường biên thiên trong không gian.
+ Các sóng radio, sóng vô tuyến, ánh sáng nhìn thấy, tia X, tia gama cũng là sóng điện từ. Các sóng điện từ lan truyền mang theo năng lượng. Năng lượng sóng điện từ phụ thuộc vào tần số và cường độ sóng.
Để hạn chế tác hại của sóng điện từ đối với con người thì chúng ta cần phải làm gì?
Xây dựng các trạm phát sóng điện từ xa khu dân cư.
Sử dụng điện thoại di động hợp lí, đúng cách: Không sử dụng điện thoại di động để đàm thoại quá lâu, tắt điện thoại khi ngủ hoặc để xa người.
Giữ khoảng cách giữa các trạm phát sóng phát thanh truyền hình một cách thích hợp.
Tăng cường sử dụng truyền hình cáp, điện thoại cố định, chỉ sử dụng điện thoại di động khi thật cần thiết.
Đảm bảo hành lang an toàn điện (đặc biệt là đường dây điện cao thế).
- Từ trường được sớm ứng dụng trong y học và phát triển nhanh chóng trên các lĩnh vực chẩn đoán, điều trị, dược học... mà thành tựu tiêu biểu là kỹ thuật ghi hình ảnh bằng cộng hưởng từ
- Chữa bệnh bằng từ trường đã góp phần làm phong phú ngành vật lý trị liệu
- Phục hồi chức nǎng của con người.
- Từ trường giúp giảm đau…..
Lợi ích nhờ từ trường trong y học
I. Lực từ:
2.Kết luận:
1.Thí nghiệm:
Dòng điện chạy qua dây dẫn có tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt gần nó. Ta nói dòng điện có tác dụng từ.
1.Thí nghiệm:
2.Kết luận:
Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện tồn tại một từ trường. Nam ch©m hoÆc dßng ®iÖn ®Òu cã kh¶ năng t¸c dông lùc tõ lªn kim nam ch©m ®Æt gÇn nã.
3. Cách nhận biết từ trường:
- Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm thì nơi đó có từ trường.
GHI NHớ
II. TỪ TRƯỜNG:
- Ngưuời ta dùng kim nam châm (gọi là nam châm thử) để nhận biết từ trưuờng.
I. Lực từ:
2.Kết luận:
1.Thí nghiệm:
Dòng điện chạy qua dây dẫn có tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt gần nó. Ta nói dòng điện có tác dụng từ.
III.Vận dụng:
1.Thí nghiệm:
2.Kết luận:
Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện tồn tại một từ trường.
3. Cách nhận biết từ trường:
Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm thì nơi đó có từ trường.
C4:
C4: Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn AB có dòng điện hay không?
TL:Đặt kim nam châm lại gần dây dẫn AB. Nếu kim nam châm lệch khỏi hướng Nam - Bắc thì dây dẫn AB có dòng điện chạy qua và ngược lại.
C5:
C5: Thí nghiệm nào đã làm với nam châm chứng tỏ rằng xung quanh Trái Đất có từ trường?
TL: Thí nghiệm đặt kim N.C (thanh NC) ở trạng thái tự do, khi đã đứng yên chúng luôn chỉ hướng Nam- Bắc.
C6:
C6 Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một hướng xác định, không trùng với hướng Nam – Bắc. Từ đó có thể rút ra kết luận gì về không gian xung quanh kim nam châm ?
TL: Không gian xung quanh kim nam châm có từ trường.
II. Từ trường:
B�i 1: Giả sử có một dây dẫn chạy qua nhà. Nếu không có dụng cụ đo điện, Có cách nào phát hiện
đưuợc trong dây dẫn có dòng điện chạy qua hay không?
Lấy kim nam châm để gần dây dẫn:
- Nếu kim nam châm lệch khỏi huướng Nam - Bắc thỡ dây dẫn có dòng điện.
- Nếu kim nam châm không lệch khỏi hưuớng Nam - Bắc thỡ trong dây dẫn không có dòng điện.
Bài 2:
Có một số Pin để lâu ngày và một đoạn dây dẫn. Nếu không có bóng đèn pin để thử, có cách nào để kiểm tra đưuợc Pin còn điện hay không khi chỉ có một kim nam châm?
Trả lời: Mắc 2 đầu dây dẫn vào hai cực của Pin .dưa kim nam châm lại gần dây dẫn. Nếu kim nam châm lệch khỏi hưuớng Nam-Bắc thỡ Pin còn điện.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1.Học bài;
2. Câu hỏi:
- Từ trường tồn tại ở đâu? Làm cách nào để nhận biết từ trường?
- Em đã có những biện pháp gì để hạn chế sự ảnh hưởng của sóng điện từ đến sức khỏe?
3. Đọc thêm phần có thể em chưa biết.
4. Làm bài tập 22.1-22.7 SBT;