Thày Trò lơp 10 K chào mừng các Thầy Cô giáo
THIẾT KẾ: NGUYỄN THỊ KIM OANH
TỔ VĂN-TRƯỜNG THPT LÊ QUÍ ĐÔN
THÀNH PHỐ THÁI BÌNH


TẤM CÁM

A.Tiểu dẫn

B.Tìm hiểu văn bản

I. Tấm trong thời kì sống
chung với mẹ con Cám
Bống bống bang bang...
Chị Tấm ơi chị Tấm, đầu chị lấm, chị hụp cho sâu, kẻo về dì mắng
II. Tấm trở thành hoàng hậu và cuộc đấu tranh giành lại hạnh phúc
1. Những thủ đoạn của mẹ con Cám và những lần hóa thân của Tấm.
TẤM CÁM

A.Tiểu dẫn
B.Tìm hiểu văn bản
I. Tấm trong thời kì sống chung với mẹ con Cám
Tấm đi hội
- Mẹ con Cám ghen ghét, tức tối, bày mưu độc
+ Chặt cây giết Tấm
- Bị trừng trị đích đáng
Tấm là hoàng hậu, vẫn hiếu thảo
+Trèo cây, hái cau cúng cha
- Trở lại làm người, xinh đẹp hơn xưa, gặp lại vua, sống hạnh phúc
Mối xung đột gay gắt, dai dẳng, quyết liệt
Tột cùng tội ác, muốn hủy diệt Tấm
Sự phản kháng ngày càng quyết liệt.
Mâu thuẫn Thiện - Ác, chính nghĩa - phi nghĩa trở nên một mất một còn
+ Ngã xuống =>chết
- Bốn lần hóa thân
+ Chim Vàng anh => Cây xoan đào =>Khung cửi => Quả thị
+ Giết chim Vàng anh =>Chặt cây => Đốt khung cửi
+ Đưa Cám vào cung thay chị
Tấm hoá thân
Sức sống mãnh liệt của con người.
Tha thiết với hạnh phúc và tình yêu.
Đấu tranh vạch mặt kẻ thù
Ước mơ của nhân dân
2. Ý nghĩa sự hoá thân của Tấm
- Mỗi lần hoá thân là mỗi lần Tấm thực sự bước vào cuộc đấu tranh quyết liệt để giành lại sự sống cho mình.
Tính tích cực, chủ động của nhân vật
2.Ý nghĩa sự hoá thân của Tấm
a. Sức sống mãnh liệt không một thế lực bạo tàn nào có thể dập tắt nổi
Bốn lần bị giết nhưng Tấm không chết mà biến hóa
Là nơi Tấm gửi linh hồn để trở về đấu tranh với cái ác
Mượn hình thức thuyết luân hồi của đạo Phật để thể hiện tinh thần lạc quan của nhân dân
- Yếu tố thần kì : Chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, quả thị
- Những vật Tấm gửi gắm linh hồn đều bình dị, thân thuộc, tạo ấn tượng thẩm mĩ.
Thị ơi thị rụng bị bà
Bà để bà ngửi chứ bà không ăn
“Thật kì lạ, khi thể xác cô Tấm bị giết hại thì ý thức của cô thức tỉnh. Dường như có một cô Tấm khác sống dậy không phải để bưng mặt khóc, để bị lừa dối mà tỉnh táo nhận mặt kẻ thù, để tìm lại hạnh phúc đã mất và tự tay trả thù” ( G.S Đinh Gia Khánh)
b.Ni?m thi?t tha v?i h?nh phỳc v� tỡnh yờu
- Chim V�ng anh bay v�o cung b?u b?n v?i vua, cõy xoan d�o che r?p búng mỏt cho vua. Bu?c ra t? qu? th?, tr? l?i bờn vua, s?ng h?nh phỳc.
- Miếng trầu têm cánh phượng - vật nối duyên
=> ý nghĩa nhân văn,
đậm đà bản sắc dân tộc
Tấm xinh đẹp hơn xưa, vẫn nết na, thảo hiền
c. Đấu tranh không khoan nhượng để giành lấy tình yêu và hạnh phúc chân chính.
Sáng suốt nhận ra bản chất độc ác của kẻ thù, kiên cường biến hóa, mạnh mẽ vạch mặt, lên án tội ác cướp chồng giết chị của Cám.
"Giặt áo chồng tao, thì giặt cho sạch, giặt mà không sạch, tao vạch mặt ra"
"Cót ca cót két, lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt ra"
Lời chim Vàng anh:
Lời khung cửi:
- Về lẽ công bằng trong xã hội.

- Về sự chiến thắng của cái Thiện đối với cái �c.
d. Thể hiện quan niờ?m va` ước mơ của nhân dân
Về hạnh phúc: H?nh phỳc ch? cú du?c khi ta bi?t gi�nh v� gi? l?y.
Tấm được hưởng hạnh phúc, mẹ con Cám phải đền tội
Triết lí dân gian:
“Ở hiền gặp lành”, “ác giả ác báo”.
- Tinh thần lạc quan, niềm tin vào sự chiến thắng tất yếu của Thiện đối với cái Ác, vào công lí và công bằng của nhân dân.
- Sức sống và sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước những thế lực thù địch.
III.Những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật:
1. Nội dung:
- Cèt truyÖn li k× hÊp dÉn.
- Những môtip rất tiêu biểu, có ý nghĩa sâu sắc.
- Yếu tố kì ảo: tạo nên vẻ đẹp, sức hấp dẫn và kết thúc có hậu.
- C¸c c©u v¨n vÇn: giàu chất thơ, kh¾c s©u cèt truyÖn
- Thêi gian vµ kh«ng gian nghÖ thuËt: mang tÝnh chÊt phiÕm chØ
Tạo nên không khí dân gian mơ màng vừa hư vừa thực, đưa ta vào cái thế giới huyền diệu của cổ tích.
- C¸c yÕu tè ©m nh¹c, héi ho¹, t¹o h×nh in ®Ëm dÊu vÕt vµo v¨n b¶n.
2. Nghệ thuật:
III.Những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật:
Diễn

Xướng

Dân

gian
Trích đoạn : Cô Tấm thảo hiền
Trích trong vở Chèo dân gian : Tấm Cám
Cám:
( Hát cấm giá) Yếm đảo, yếm đào
Chớ hòng chi được mặc yếm đào
Mày không có tép tránh sao khỏi đòn
Mặt trời đã xế về non
( Nói thường) Mày không xúc được tép lại về muộn,
Phen này mày cứ bị chết đòn nghe chưa. ( Vênh mặt vào khuất)
Tấm:
( Hát sắp) Hoa súng trên đầm em Cám ơi .
Mấy bông hoa này chị hái em cầm cho xinh. (Không nhìn thấy Cám gọi:)
Em Cám đâu rồi? em Cám ơi! em Cám.
( Nhặt giỏ lên nhìn. . . .)
Ôi ! tép đầy giỏ nó đem trút hết
Đây chỉ còn con bống vướng vào nan .
( Sử dầu) Hôm nay về phải chịu đòn oan
Em nó bé sao mà đanh ác
( Làm thảm) Tôi không mong được yếm đào
Chỉ mong có tép đỡ bao nhọc nhằn
Bao giờ hết đoạ đầy thân
(Tấm cúi xuống lau nước mắt - Bụt hiện ra)
Thảo luận
Suy nghĩ của em về hành động trả
thù của Tấm?
Củng cố
Trong truyện, hình tượng Tấm chuyển biến như thế nào?
Thông qua các sự việc chính này, em có nhận xét gì về cách cấu tạo cốt truyện Tấm Cám?
Kể tên các sự việc chính của cốt truyện?
Chân thành cảm ơn các thầy cô giáo, các em học sinh