Tiết 19-20
TẤM CÁM
Truyện cổ tích là tác phẩm tự sự dân gian mà cốt truyện và hình tượng được hư cấu có chủ định, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần nhân đạo và lạc quan của nhân dân lao động.
Truyện cổ tích về loài vật: là những truyện kể chủ yếu giải thích những đặc điểm và quan hệ của các con vật trong thế giới loài vật theo cách của dân gian.
Truyện cổ tích sinh hoạt: phản ánh sinh hoạt đời thường gần gũi với người bình dân.
Truyện cổ tích thần kì: chủ yếu phản ánh mơ ước, nguyện vọng, lí tưởng xã hội của nhân dân thông qua chiến thắng tất yếu của cái đẹp, cái thiện.
I. Giới thiệu chung
1. Khái quát về truyện cổ tích
a. Khái niệm.
b. Phân loại.
Truyện cổ tích được chia làm mấy loại?
Truyện cổ tích được chia làm 3 loại
Theo em truyện cổ tích là gì?
I. Giới thiệu chung
1. Khái quát về truyện cổ tích
a. Khái niệm.
b. Phân loại.
c. Đặc trưng của truyện cổ tích thần kỳ.
Có sự tham gia của các yếu tố thần kỳ
Đối tượng: con người nhỏ bé trong xã hội
Kết cấu phổ biến: nhân vật chính trải qua hoạn nạn cuối cùng được hưởng hạnh phúc.
Kết thúc có hậu.
Đặc trưng quan trọng của truyện cổ tích thần kỳ là gì ?
2. Giới thiệu về truyện cổ tích Tấm Cám.
- Truyện cổ tích thần kỳ.
Kiểu truyện Tấm Cám có được phổ biến rộng rãi không?
- Được phổ biến ở nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới.
Theo em truyện cổ tích Tấm Cám thuộc thể loại nào?
3. Đọc văn bản và tóm tắt truyện.
a. Đọc.
Đọc theo đặc trưng của thể loại: giọng kể chuyện chậm rãi, biểu cảm, phù hợp với tính cách các nhân vật
3. Đọc văn bản và tóm tắt truyện.
b. Tóm tắt truyện.
3. Đọc văn bản và tóm tắt truyện.
b. Tóm tắt truyện.
3. Đọc văn bản và tóm tắt truyện.
b. Tóm tắt truyện.
3. Đọc văn bản và tóm tắt truyện.
b. Tóm tắt truyện.
c. Giải thích từ khó. (SGK)
d. Bố cục
Được chia thành 3 phần:
Mở truyện: “Ngày xưa ….việc nặng”
+ Giới thiệu nhân vật chính và hoàn cảnh câu chuyện.
Thân truyện: “Một hôm ….về cung”.
+ Điễn biến câu chuyện:
Tấm ở với dì ghẻ và Cám đến khi trở thành hoàng hậu.
Tấm bị giết và hoá thân.
Kết truyện: còn lại
+ Tấm trả thù mẹ con Cám.
Theo các em truyện được chia thành mấy phần? Nội dung của từng phần ?
II. Phân tích.
1. Thân phận và con đường đến với hạnh phúc của Tấm.
a. Thân phận của Tấm.
- Mồ côi, bị mẹ ghẻ và cô em gái cùng cha hắt hủi, đày đoạ làm lụng suốt ngày
Bản chất của mâu thuẫn giữa Tấm và Cám
Theo dõi truyện em cảm nhận về cuộc đời thân phận Tấm như thế nào?
Em hiểu nguyên nhân dẫn đến xung đột bất hoà trong gia đình Tấm là gì?
II. Phân tích.
1. Thân phận và con đường đến với hạnh phúc của Tấm.
a. Thân phận của Tấm.
+ Mâu thuẫn gia đình
Tấm >< Cám (chị em cùng cha khác mẹ)
Tấm >< Dì ghẻ (mẹ ghẻ con chồng)
Trong hai mâu thuẫn trên, mâu thuẫn Tấm-Cám là chủ yếu, mâu thuẫn dì ghẻ con chồng chỉ đóng vai trò bổ sung, hổ trợ.
Trong các mâu thuẫn trên mâu thuẫn nào là mâu thuẫn chính?
Mâu thuẫn ấy có phát triển thành mâu thuẫn xã hội không?
II. Phân tích.
1. Thân phận và con đường đến với hạnh phúc của Tấm.
a. Thân phận của Tấm.
- Mâu thuẫn xã hội:
Tấm > < mẹ con Cám
(thiện)
(ác)
=> Mâu thuẫn phát triển thành xung đột một mất một còn dẫn đến thiện thắng ác, ác bị trừng trị, thiện thoả nguyện ước mơ
Trong những lúc khó khăn như vậy Tấm được ai giúp đỡ?
Để đến với hạnh phúc, Tấm đã trải qua những gian nan, thử thách nào?
II. Phân tích.
1. Thân phận và con đường đến với hạnh phúc của Tấm.
a. Thân phận của Tấm.
b. Con đường đến với hạnh phúc của Tấm.
- Tấm luôn bị mẹ con Cám đối xử độc ác:
+ đi bắt tép
+ đi chăn trâu
+ đi xem hội
- Tấm được bụt giúp đỡ
- Tấm là một con người hiền lành, bất hạnh, ý thức được thân phận chỉ biết chịu đựng, yếu đuối thụ động, nhường nhịn và khóc.
- Bụt xuất hiện giúp đỡ an ủi, ban tặng vật thần kỳ..
Ở truyện, em thấy Tấm là người như thế nào? Thái độ của Tấm khi bị đối xử tàn nhẫn như thế nào ?
Vai trò của bụt trong phần đầu của truyện?
II. Phân tích.
1. Thân phận và con đường đến với hạnh phúc của Tấm.
a. Thân phận của Tấm.
b. Con đường đến với hạnh phúc của Tấm.
c. Ý nghĩa, vai trò của các thế lực thần linh.
Bênh vực kẻ yếu, đem lại công bằng dân chủ, hạnh phúc của những người dân lao động nghèo khổ trong xã hội.
Tấm đạt được hạnh phúc thể hiện một triết lí dân gian: “ Ở hiền gặp lành”
Em có nhận xét gì về vai trò, ý nghĩa của các thế lực thần linh trong truyện?
Khi mẹ con Cám tiêu diệt đến cùng (giết Tấm), Tấm đã quyết liệt phản kháng.

II. Phân tích.
2. Cuộc đấu tranh quyết giành lại hạnh phúc của Tấm.
Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám không giảm mà còn phát triển ngày một căng thẳng gay gắt, quyết liệt thành xung đột một mất một còn mang tầm cỡ xã hội.
Khi mẹ con Cám giết Tấm, cô ấy có còn giữ thái độ cam chịu một cách yếu đuối không ? Cô ấy đã làm gì trước sự độc ác của mẹ con Cám ?
Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám khi Tấm trở thành hoàng hậu có giảm đi không?
Tấm đã trải qua những lần biến hoá nào ?
II. Phân tích.
3. Qúa trình biến hoá của Tấm.
Bị bóp chết
Bị chặt
Bị đốt
Quả thị
Thể hiện quan niệm luân hồi của đạo phật trong tinh thần nhân dân, thể hiện ước mơ của nhân dân gửi vào nhân vật Tấm.
Đó cũng là quan miệm thiện thắng ác và tinh thần lạc quan, niềm tin vào chân lí, và công bằng xã hội của người việc xưa.
II. Phân tích.
3. Qúa trình biến hoá của Tấm.
Bốn lần bị giết, bốn lần hoá thân của Tấm chứng minh sức sống mãnh liệt không thể bị tiêu diệt, cái thiện không chịu chết oan ức trong im lặng, vùng dậy huỷ diệt cái ác.
Bốn lần hoá thân của Tấm sau mỗi lần bị giết chứng tỏ điều gì ?
Theo các em, việc Tấm được trở lại thành người điều đó thể hiện quan niệm gì trong đạo Phật ?
II. Phân tích.
4. Ý nghĩa kết thúc truyện.
Kết thúc có hậu thể hiện triết lý: ở hiền gặp lành còn ở ác thì gặp dữ.
Kết nối nhân duyên
Hành động trả thù của Tấm là đích đáng vì mẹ con Cám đã nhiều lần hại Tấm không cho Tấm con đường sống  Tấm trả thù để đòi lại quyền sống và quyền làm người
Tạo nên bước ngoặt mới
Đậm đà bản sắc dân tộc
III. Tổng kết:
Ghi nhớ SGK
Nắm được thể loại truyện cổ tích.
Tóm tắt truyện cổ tích Tấm Cám.
Nắm được cuộc đấu tranh giữa Tấm và mẹ con Cám là cuộc đấu tranh giữa thiện và ác.
Nhận biết được ước mơ và tư tưởng của dân gian qua những yếu tố kì ảo và cách kết thúc có hậu
CỦNG CỐ