NỘI DUNG

Mô tả thí nghiệm tìm hiểu tập tính tìm lại tổ của ong bắp cày

Vòng đánh dấu xung quanh tổ bằng quả thông

Di chuyển vòng đánh dấu sang vị trí khác

Ong bắp cày cái (Philanthus triangulum) có tập tính đi kiếm ăn xa tổ và tìm lại
đúng tổ của nó giữa rất nhiều các tổ khác khi trở về. Nhà tập tính học Niko
Tinbergen đã làm thí nghiệm đánh dấu xung quanh tổ ong bằng các quả thông
(trong khi ong ở trong tổ). Sau hai ngày, ông dịch chuyển vòng đánh dấu ra xa
khỏi tổ (hình 14.1). Theo em, ong có tìm thấy tổ của mình khi quay trở về
không? Vì sao?

Hãy mô tả hoạt động của mèo bắt choột. Hoạt động
mèo bắt chuột có được coi là tập tính không?
Tập tính ở động vật là gì?

Phiếu học tập số 1.
Ví dụ về tập tính
Tập tính nhện giăng
tơ.
Tập tính sử dụng
pheromone đánh
dấu đường đi của
kiến.
Tập tính sinh sản ở
công.
Tập tính đánh dấu
lãnh thổ bằng nước
tiểu ở chó.

Vai trò

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1:
Nêu vai trò của mỗi tập tính được mô tả ở hình 14.2

ĐÁP ÁN: PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Các ví dụ về tập tính ở động vật

Vai trò của tập tính

Giúp nhện thực hiện việc di
chuyển và làm bẫy để bắt mồi.

Giúp kiến đánh dấu đường đi
để giúp các con kiến khác trong
đàn tìm được đường và lần theo

ĐÁP ÁN: PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Các ví dụ về tập tính ở động vật

Vai trò của tập tính

Giúp chim công đực thu hút được
chim công cái trong mùa sinh sản,
tăng cơ hội truyền gene cho thế hệ
sau; ngoài ra, phản xạ dựng lông
đuôi của chim công đực cũng có
thể được chúng dùng để đe dọa kẻ
thù.

Giúp chó bảo vệ được nơi ở,
nguồn thức ăn, bạn tình,…

II. PHÂN LOẠI TẬP TÍNH.

* Dựa vào yếu tố di
truyền, tập tính được
phân loại thành 3
dạng:
- Tập tính bẩm sinh.
- Tập tính học được.
- Tập tính hỗn hợp.

Em hãy phân loại nhóm tập tính?

11

Tập tính bẩm sinh
Tập tính
hỗn hợp.

Tập tính học được

12

* Dựa vào chức năng,
tập tính được phân
loại thành 5 dạng:
- Tập tính kiếm ăn.
- Tập tính sinh sản.
-Tập tính bảo vệ lãnh
thổ.
- Tập tính di cư.
- Tập tính xã hội.

. Tập tính xã hội:
- Là tập tính sống bầy đàn.

. Tập tính di cư:
 Một số loài động vật di chuyển nới sống theo mùa.
 Di cư có thể có 2 chiều (đi và về) hoặc 1 chiều (đến hẳn nơi ở
mới)
 Khi di cư, động vật định hướng nhờ mặt trăng sao và địa hình
biển.

Tập tính sinh sản:
 Tập tính sinh sản mang tính bẩm sinh và bản năng

. Tập tính bảo vệ lãnh thổ:
 Động vật có tính bảo vệ lãnh thổ của mình chống lại các cá thể
khác để bảo vệ nguồn thức ăn và nơi sinh sản.
 Tập tính và phạm vi bảo vệ lãnh thổ của mỗi loài là khác nhau

. Tập tính kiếm ăn
 Đa số các tập tính kiếm ăn ở động vật có tổ chức ần kinh chưa phát
triển là đặc tính bẩm sinh.
 Ở động vật có HTK phát triển phần lớn là học từ bố mẹ, đồng loại
hoặc do bản thân.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
TT

Ví dụ về tập tính ở ĐV

1 Tập tính đứng tập trung xếp thành
vòng tròn và thay phiên nhau hứng
gió lạnh của chim cánh cụt.
2 Tập tính ngủ đông của gấu.
3 Tập tính bỏ chạy khi nhìn thấy mèo
của chuột.
4 Tập tính ấp trứng và chăm sóc, bảo
vệ con non của các loài chim.
5 Tập tính tập thể dục buổi sáng ở
người.

Vai trò của tập tính

TT

ĐÁP ÁN:PHIẾU HỌC TẬP SỐ
2

Ví dụ về tập tính ở ĐV

Vai trò của tập tính

1 Tập tính đứng tập trung xếp thành Giúp chim cánh cụt duy trì được
vòng tròn và thay phiên nhau hứng thân nhiệt, vượt qua được điều kiện
gió lạnh của chim cánh cụt.
khí hậu lạnh khắc nghiệt.
2 Tập tính ngủ đông của gấu.

Giúp gấu duy trì sự sống qua mùa
động lạnh giá và thiếu thức ăn.

3 Tập tính bỏ chạy khi nhìn thấy mèo Giúp chuột tránh khỏi được sự săn
của chuột.
đuổi của vật săn mồi – con mèo.
4 Tập tính ấp trứng và chăm sóc, bảo Giúp tạo điều kiện thuận lợi nhất
vệ con non của các loài chim.
cho chim non sinh trưởng và phát
triển.
5 Tập tính tập thể dục buổi sáng ở
người.

Giúp con người tăng cường sức

 Ví dụ 1. Khi nhìn thấy đèn giao thông màu đỏ, những người
qua đường dừng lại.
Ví dụ 2: Tập tính làm tổ của một số loài chim, tập tính săn mồi
của hổ, báo.
Ví dụ 3. Kiến đen tha trứng lên cao, thế nào cũng có mưa rào
rất to.
Ví dụ 4. Tập tính nhện giăng tơ, chó đánh dấu lãnh thổ bằng
nước tiểu,



























