NGỮ VĂN 12

Tây Tiến
Quang Dũng

Nỗi nhớ về một đoàn quân và miền
núi rừng Tây Bắc
Khám phá vẻ đẹp bi tráng, hào hoa của người
lính vệ quốc cùng không gian thiên nhiên
hùng vĩ, hiểm trở thời kỳ kháng chiến chống
Pháp.

KHỞI ĐỘNG ĐỌC HIỂU

Khởi động: Sông Mã xa rồi, Tây Tiến ơi!
“Sông Mã xa rồi, Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi, nhớ chơi vơi.”
MỨC ĐỘ KHÁ

MỨC ĐỘ TRUNG BÌNH

MỨC ĐỘ YẾU

Cảm xúc tác giả

Từ ngữ gợi nhớ

Từ ngữ ấn tượng nhất

Nêu cảm xúc bao trùm
khi nhớ về đồng đội và
chiến trường xưa; phân
tích sắc thái tha thiết của
tiếng gọi "Tây Tiến ơi".

Chỉ ra các từ ngữ trực
tiếp diễn tả nỗi nhớ ("xa
rồi", "nhớ về", "nhớ chơi
vơi") trong hai câu thơ
mở đầu.

Chọn một từ hoặc cụm từ
em thấy đặc biệt nhất (ví
dụ: "chơi vơi") và đọc
diễn cảm thật chuẩn xác
câu thơ đó.

BỐI CẢNH LỊCH SỬ & TÁC GIẢ

Tây Tiến – đoàn quân và hoàn cảnh ra đời
Tác giả và hoàn cảnh sáng tác

Địa bàn và mạch cảm xúc

- Quang Dũng là nghệ sĩ đa tài: nhà
thơ, họa sĩ, nhạc sĩ.
- Bài thơ viết về đơn vị Tây Tiến
thành lập năm 1947.

- Đoàn quân có nhiệm vụ chiến đấu ở
miền núi biên giới Tây Bắc và Lào.
- Nỗi nhớ là cảm xúc xuyên suốt: nhớ
đoàn quân, nhớ núi rừng, nhớ những
kỷ niệm gian khó.

KHÁM PHÁ KHÔNG GIAN THƠ

Thiên nhiên Tây Bắc: hiểm trở và hoang dã
ĐỘ CAO & HIỂM TRỞ

HOANG DÃ & BÍ ẨN

“Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm
thẳm
Heo hút cồn mây, súng ngửi trời”

“Chiều chiều oai linh thác gầm
thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu
người”

Điệp từ, từ láy tạo hình đặc tả dốc núi
dựng đứng, mây mù che khuất và tư thế
ngạo nghễ, tinh nghịch của người lính
chạm đỉnh trời.

Thời gian tuần hoàn đặc tả chốn đại
ngàn hoang sơ, chứa đựng những
hiểm nguy rình rập và sức mạnh
thiên nhiên man dại nơi biên ải.

Không chỉ hiểm trở, rừng núi Tây Bắc còn mang vẻ đẹp mộng mơ qua làn
sương mờ, sắc hoa lau và những đêm liên hoan ấm áp tình quân dân.
Bức tranh đa diện:

TƯỢNG ĐÀI CHIẾN SĨ

Hình ảnh người lính: bi tráng và lãng mạn

GIAN KHỔ, KHẮC NGHIỆT

HÀO HÙNG & HÀO HOA

LÝ TƯỞNG VỆ QUỐC

Hiện thực trần trụi

Khí phách lãng mạn

Tinh thần bi tráng

“Sài Khao sương lấp
đoàn quân mỏi”
“Đoàn binh không mọc
tóc”

“Quân xanh màu lá dữ
oai hùm”
“Mắt trừng gửi mộng
qua biên giới”

“Chiến trường đi chẳng
tiếc đời xanh”
“Áo bào thay chiếu anh
về đất”

Bệnh sốt rét rừng
làm rụng tóc, nước
da xanh xao; điều
kiện hành quân vô
cùng gian khổ và
thiếu thốn.

Khí phách áp đảo gian
khổ; ánh mắt gửi giấc
mộng lập công nơi biên ải
và giấc mơ gửi về dáng
kiều thơm Hà Nội.

Cái chết không bi lụy mà
hóa thành khúc tráng ca
sông Mã gầm thét tiễn
đưa người chiến sĩ về với
đất mẹ vĩnh hằng.

ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT

Nghệ thuật: vì sao bài thơ có sức lay động?

Thể thơ & Nhạc tính
Thể thơ thất ngôn biến
hóa; phối thanh bằng trắc điêu luyện tạo âm
hưởng gân guốc ở câu
tả dốc và êm ả mênh
mang ở câu bằng.

Ngôn ngữ giàu tạo
hình
Từ ngữ gợi hình ảnh dữ
dội, âm thanh gầm thét
cùng màu sắc đối lập
(xanh màu lá, áo bào,
hoa đong đưa) mang
đậm chất hội họa.

Bút pháp kết hợp
Kết hợp nhuần nhuyễn
giữa hiện thực gian khổ
khốc liệt và cảm hứng
lãng mạn bay bổng,
nâng đỡ tâm hồn người
lính.

Tổng kết giá trị: Bài thơ khắc họa thành công tượng đài người lính Tây Tiến bằng
chất nhạc, chất họa và chất thơ hào hoa độc đáo của Quang Dũng.

HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP

Luyện tập: Thảo luận nhóm
Nhóm hỗn hợp chọn 1 câu thơ tiêu biểu: xác định hình ảnh và nêu cảm xúc gợi ra.
NHÓM KHÁ

Phân tích cặp đối lập
Chỉ ra và làm rõ hiệu
quả biểu đạt của hai
hình ảnh đối lập trong
câu thơ đã chọn (hiểm
trở đối lập trữ tình, gian
khổ đối lập hào hoa).

NHÓM TRUNG BÌNH

NHÓM YẾU

Gọi tên hình ảnh &
Cảm xúc

Đọc diễn cảm & Chỉ
diện

Nêu rõ một hình ảnh
trung tâm trong câu thơ
và chia sẻ cảm xúc cụ
thể mà hình ảnh đó
mang lại cho người đọc.

Đọc diễn cảm câu thơ
trước lớp và chỉ ra từ
ngữ miêu tả hình ảnh
người lính hoặc núi
rừng Tây Bắc.

Thời gian thảo luận nhóm: 5 phút · Mỗi cá nhân chuẩn bị sổ tay ghi lại từ khóa quan trọng.

RÈN LUYỆN KỸ NĂNG

Luyện tập: Phản biện và trình bày
Mỗi nhóm cử đại diện báo cáo trong 2 phút; các nhóm còn lại chuẩn bị câu hỏi phản biện.
YÊU CẦU MỨC KHÁ

Đánh giá nghệ thuật
Viết 4–5 câu nhận xét
sâu sắc về biện pháp
nghệ thuật (đối lập, từ
ngữ độc đáo, nhịp điệu)
và nêu câu hỏi chất
vấn nhóm bạn.

YÊU CẦU MỨC TRUNG BÌNH

Chỉ ra biện pháp
nghệ thuật
Xác định đúng 1 biện
pháp tu từ tiêu biểu
trong câu thơ của nhóm
bạn và nhận xét đồng ý
hoặc chưa đồng ý.

YÊU CẦU MỨC YẾU

Nêu chi tiết yêu thích
Trả lời câu hỏi: “Em
thích chi tiết hoặc từ
ngữ nào nhất trong
phần trình bày vừa nghe
và giải thích vì sao?”.

Khung phản biện mẫu: “Nhóm em đồng ý / chưa đồng ý với điểm... vì hình ảnh
này còn gợi cho em cảm nhận về...”

KẾT NỐI VÀ VẬN DỤNG

Vận dụng: Một lời
nhắn gửi hôm nay
Viết 3–5 câu gửi người
lính Tây Tiến, nêu điều
em học được về lòng
yêu nước và tinh thần
trách nhiệm.

KHÁ

Liên hệ với một việc làm của thế hệ trẻ.
TRUNG BÌNH

Nêu 1 bài học.
YẾU

Chọn một từ mô tả người lính (ví dụ:
dũng cảm, kiên cường).