Chào mừng các thầy cô giáo đến dự giờ ,thăm lớp
Kiểm tra bài cũ
Các văn bản
này có chung một
đặc điểm gì?
Đặc điểm chung
của các văn bản
này là : thể thơ
thất ngôn tứ tuyệt
Đường luật .
Tiết 45



Cảnh khuya
Hồ Chí Minh
Tiết 45:



Cảnh khuya
Hồ Chí Minh
I/ Đọc và tìm hiểu chung
1/ Tác giả
- Hồ Chí Minh ( 1890 – 1969)
- Là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc và cách mạng Việt Nam
- Là một danh nhân văn hóa thế giới,một nhà thơ lớn.
2/ Tác phẩm
a/ Đọc và tìm hiểu chú thích
Tiếng suối trong /như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ /bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ/ người chưa ngủ,
Chưa ngủ / vì lo nỗi nước nhà.
Tiết 45:



Cảnh khuya
Hồ Chí Minh
I/ Đọc và tìm hiểu chung
1/ Tác giả
2/ Tác phẩm
a/ Đọc và tìm hiểu chú thích
b/ Tìm hiểu chung về văn bản
* Hoàn cảnh sáng tác
Bác Hồ viết ở chiến khu Việt Băc ,trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân pháp ( 1947)
* Thể thơ:
Thể thất ngôn tứ tuyệt
* Phương thức biểu đạt:
Miêu tả + biểu cảm
* Bố cục:
Hai câu đầu : Bức tranh cảnh khuya trong thơ
Hai câu cuối : Hình ảnh con người trong cảnh khuya
- 4 cõu
- M?i cõu 7 ti?ng
Gieo v?n ti?ng cu?i cỏc
cõu 1,2,4 vần "a"
Nh?p: Câu 1:3/4
Câu 2,3: 4/3.
Câu 4: 2/5


Tiết 45:



Cảnh khuya
Hồ Chí Minh
I/ Đọc và tìm hiểu chung
1/ Tác giả
2/ Tác phẩm
II/Phân tích
1/ Hai câu đầu:
( Bức tranh cảnh khuya)
Tiếng suối trong như tiếng hát xa ,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa .
- Hình ảnh tiếng suối
- Nghệ thuật:
+ Tả tiếng suối bằng âm thanh – lấy động ( tiếng suối) để tả tĩnh ( trong)
+ Miêu tả thông qua biện pháp tu từ so sánh
Câu hỏi thảo luận
So sánh và nhận xét cách tả tiếng suối của các nhà thơ sau với câu thơ: Tiếng suối trong như tiếng hát xa của Hồ Chí Minh
Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.
(Nguyễn Trãi)
Cũng có lúc chơi nơi dặm khách
Tiếng suối nghe róc rách lưng đèo.
(Nguyễn Khuyến)
Tiếng suối trong như tiếng ngọc tuyền.
(Thế Lữ)
-> Trong thơ Hồ Chí Minh tiếng suối gần gũi, ấm áp hơn cả
=> Cảnh đẹp gợi cảm ,ấm áp với con người và gợi tả sự sống thanh bình của thiên nhiên rừng núi trong đêm.
* Câu 1:
Tiết 45:



Cảnh khuya
Hồ Chí Minh
I/ Đọc và tìm hiểu chung
1/ Tác giả
2/ Tác phẩm
II/Phân tích
1/ Hai câu đầu:
( Bức tranh cảnh khuya)
Tiếng suối trong như tiếng hát xa ,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa .
* Câu 1:
* Câu 2:
- Hình ảnh trăng
- Nghệ thuật: Sự lặp lại của từ (lồng) – điệp từ.
=> tạo lên vẻ đẹp của bức tranh nhiều tầng lớp với đường nét,hình khối đa dạng.
(- Tầng cao của ánh trăng sáng lung linh,tầng giữa của vòm cây cổ thụ vươn cao tỏa rộng,tầng dưới của ánh trăng chiếu xuống có bóng lá,bóng cây,bóng trăng in vào khóm cây,in lên mặt đất thành những hình như bông hoa thêu dệt.
- Bức tranh chỉ có hai màu sáng tối,trắng đen mà tạo nên vẻ đẹp lung ling ,chập chờn,lại ấm áp,hòa hợp quấn quýt bởi một âm hưởng của hai từ “ lồng” trong một câu thơ.)
TL: Hai câu thơ đã thể hiện một bức tranh thiên nhiên trong trẻo,tươi sáng,gần gũi,gợi niềm vui sống cho con người.
=> Cảnh đẹp gợi cảm ,ấm áp với con người và gợi tả sự sống thanh bình của thiên nhiên rừng núi trong đêm.
Tiết 45:



Cảnh khuya
Hồ Chí Minh
I/ Đọc và tìm hiểu chung
1/ Tác giả
2/ Tác phẩm
II/Phân tích
1/ Hai câu đầu:
( Bức tranh cảnh khuya)
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà .
2/ Hai câu sau:
(Hình ảnh con người)
* Câu 3:
-> Say đắm,hòa hợp với thiên nhiên - chất nghệ sĩ trong tâm hồn Hồ Chí Minh
* Câu 4:
- Chưa ngủ -> là lo cuộc kháng chiến chống pháp gian khổ sao cho đến ngày thắng lợi.
-> Tình yêu nước thường trực trong tâm hồn tác giả - chất chiến sĩ trong tâm hồn chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Nghệ thuật: So sánh,điệp từ ( bản lề)
Tl: Niềm say mê cảnh thiên nhiên và nỗi lo việc nước.Hai nét tâm trạng ấy thống nhất trong con người của Bác,thể hiện sự hòa hợp,thống nhất giữa nhà thơ và người chiến sĩ trong vị lãnh tụ.
Chưa ngủ ->cảnh khuya như vẽ
Tiết 45:



Cảnh khuya
Hồ Chí Minh
I/ Đọc và tìm hiểu chung
1/ Tác giả
2/ Tác phẩm
II/Phân tích
1/ Hai câu đầu:
( Bức tranh cảnh khuya)
2/ Hai câu sau:
(Hình ảnh con người)
TL: Niềm say mê cảnh thiên nhiên và nỗi lo việc nước.Hai nét tâm trạng ấy thống nhất trong con người của Bác,thể hiện sự hòa hợp,thống nhất giữa nhà thơ và người chiến sĩ trong vị lãnh tụ.
Tiếng suối trong như tiếng hát xa ,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa .
Cảnh khuya như vẽ người chua ngủ ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà .
TL: Hai câu thơ đã thể hiện một bức tranh thiên nhiên trong trẻo,tươi sáng,gần gũi,gợi niềm vui sống cho con người.
=> Phản ánh vẻ đẹp của phong thái ung dung ,lạc quan ,yêu đời của Bác.
Viết về những đêm không ngủ của Bác vì lo cho dân cho nước, ngoài bài thơ này em còn biết những bài thơ nào nữa ? (Thơ của Bác và những nhà thơ khác viết về Bác)
Một canh,hai canh lại ba canh
Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành
Canh bôn,canh năm vừa chợp mắt
Sao vào năm cánh mộng hồn quanh.
( Không ngủ được - Hồ Chí Minh )
Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình
Bác là Hồ Chí Minh
( Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ).
CẢNH KHUYA
Nghệ thuật
Nội dung
Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
Kết hợp miêu tả và biểu cảm
Kết hợp màu sắc cổ điển và hiện đại

Sử dụng các biện pháp tu từ đạt hiệu
quả cao.sáng tạo về nhịp điệu ở câu 1,4
Bức tranh thiên nhiên trong trẻo,tươi
sáng,gần gũi,gợi niềm vui sống cho
con người
Tình cảm với thiên nhiên,tâm hồn
nhạy cảm,lòng yêu nước sâu nặng và
phong thái ung dung,lạc quan,yêu đời
của Bác Hồ
III.TỔNG KẾT
IV.Luyện tập:
Câu1: Bài thơ “Cảnh khuya” được viết theo phương thức biểu đạt chính nào?
a.Tự sự b.Biểu cảm
c.Nghị luận d.Miêu tả
Câu 2: Vì sao em biết bài thơ đó thuộc phương thức biểu cảm?
a.Vì bài thơ bài tỏ tình cảm, cảm xúc.
b.Vì bài thơ tái hiện trạng thái sự vật, con người.
c.Vì bài thơ nêu ý kiến đánh giá, bàn luận.
d.Vì bài thơ trình bày diễn biến sự việc
Câu 3: Bài thơ được viết theo thể loại thơ nào?
a.Lục bát b.Song thất lục bát
c.Thất ngôn bát cú d. Thất ngôn tứ tuyệt
1. Trắc nghiệm:
b
a
d
Bài tập : §iÒn những côm tõ miªu t¶ tr¨ng: tr¨ng theo, tr¨ng x­a, tr¨ng vµo cöa sæ, tr¨ng nhßm, vµo nh÷ng c©u th¬ sau.
1/ Dßng s«ng lÆng ng¾t nh­ tê
Sao ®­a thuyÒn ch¹y thuyÒn chê……....…
( §i thuyÒn trªn s«ng §¸y).
2/ ….. .….. … …. ®ßi th¬,
ViÖc qu©n ®ang bËn xin chê h«m sau.
( Tin th¾ng trËn).
3/ Kh¸ng chiÕn thµnh c«ng ta trë l¹i
………… h¹c cò víi xu©n nµy.
( C¶nh rõng ViÖt B¾c).
4/ ViÖc qu©n viÖc n­íc bµn xong
Gèi khuya ngon giÊc bªn song ……………..
( §èi tr¨ng).
5/Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ
…………… khe cửa ngắm nhà thơ.
( Ngắm trăng)
trăng theo
Trăng vào cửa sổ
Trăng xưa
trăng nhòm
Trăng nhòm
? Qua bài thơ này em cảm nhận và học tập được điều gì ở Bác?
- Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên,tình yêu nước sâu nặng trong con người của Bác
- Học tập được phong thái ung dung ,lạc quan yêu đời của bác
- Chúng ta thật tự hào và khâm phục về Bác kính yêu xin nguyện tu dưỡng học tập và làm theo lối sống của người.
Vận dụng:
Tìm tòi mở rộng
1. Học thuộc bài thơ “Cảnh khuya”.
2. Nắm chắc những nét khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
3. Tìm những câu thơ và bài thơ của Bác viết về trăng
4. Chuẩn bị bài: “Rằm tháng giêng”
- Đọc bài thơ
-Trả lời những câu hỏi 1,2,3,4 SGKtrang 151
-Vẽ tranh minh hoạ cho một trong những nội dung của bài thơ.