GV: Nguyễn Thị Phương Thảo
môn Ngữ văn 7
Năm học 2021- 2022
LỚP 7B,7C
TRƯỜNG THCS CHUYÊN NGOẠI






G
? Đặt câu có 2 thành phần chính chủ ngữ và vị ngữ? Thêm trạng ngữ vào cho câu đó?
? Em xác định thành phần câu trong câu sau:
-Năm 72.
-Ôi! Em Thủy!
- Sơn ơi!
? Đặt câu có 2 thành phần chính chủ ngữ và vị ngữ? Thêm trạng ngữ vào cho câu đó?
-Tôi / đọc sách.
CN VN
 Hôm qua, tôi / đọc sách.
TRN CN VN
? Em xác định thành phần câu trong câu sau:
-Năm 72.
-Ôi! Em Thủy!
Sơn ơi!
không xác định được CN-VN trong các câu trên.
Bài 20:
Thêm trạng ngữ cho câu- câu đặc biệt
1. Kiến thức:
- Khái niệm câu đặc biệt. Hiểu thế nào là câu đặc biệt và tác dụng của câu đặc biệt trong văn bản.
- Nhận biết được câu đặc biệt trong văn bản : Biết phân biệt câu rút gọn và câu đặc biệt.
- Tác dụng của việc sử dụng câu đặc biệt trong văn bản.
-Nhận biết được trạng ngữ, công dụng của trạng ngữ, các loại trạng ngữ, tác dụng khi tách trạng ngữ thành câu riêng, biết sử dụng trạng ngữ.
2. Phẩm chất:
- Biết cách sử dụng câu đặc biệt, trạng ngữ trong những tình huống nói hoặc viết cụ thể.
3.Các năng lực:
- Phân tích tác dụng của câu đặc biệt trong văn bản
- Sử dụng câu đặc biệt phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp.
- Ra quyết định lựa chọn cách sử dụng các loại câu đặc biệt theo những mục đích giao tiếp cụ thể của bản thân.
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ ý tưởng trao đổi về câu đặc biệt
-Năng lực nhận biết và sử dụng câu đặc biệt, trạng ngữ
-Năng lực sử dụng tiếng Việt và giao tiếp, viết văn nghị luận sử dụng câu đặc biệt và trạng ngữ
1. Thêm trạng ngữ cho câu
a) Hoàn thành bảng sau và cho biết : Trạng ngữ có thể bổ sung cho câu những nội dung gì ?
1. Thêm trạng ngữ cho câu
a) Hoàn thành bảng sau và cho biết : Trạng ngữ có thể bổ sung cho câu những nội dung gì ?
b. Dựa vào kiến thức đã học ở Tiểu học , hãy xác định trạng ngữ và nội dung thông tin mà trạng ngữ bổ sung cho câu trong đoạn trích sau :
Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà  dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang. Tre ăn ở với người , đời đời , kiếp kiếp. [...]
Tre với người đã như thế mấy nghìn năm . Một thế kỉ “văn minh”, “khai hóa” cuả thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người. Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay , xay nắm thóc.
b. Dựa vào kiến thức đã học ở Tiểu học , hãy xác định trạng ngữ và nội dung thông tin mà trạng ngữ bổ sung cho câu trong đoạn trích sau :
Dưới bóng tre xanh/, đã từ lâu đời/, người dân
TRN1 TRN2
cày Việt Nam dựng nhà  dựng cửa, vỡ ruộng khai hoang. Tre ăn ở với người , /đời đời/ , /kiếp kiếp/. [...]
TRN3 / TRN4
Tre với người đã như thế / đã mấy nghìn năm/ . Một thế kỉ
TRN5
“văn minh”, “khai hóa” cuả thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người. Cối xay tre nặng nề quay, /từ nghìn đời nay/ ,
TRN6
xay nắm thóc.
Trạng ngữ bổ sung cho nội dung cho câu:
Dưới bóng tre xanh => Xác định địa điểm
đã từ lâu đời => Xác đinh thời gian
đời đời, kiếp kiếp => Xác đinh thời gian
Đã mấy nghìn năm=> Xác đinh thời gian
từ nghìn đời nay => Xác đinh thời gian
c) Ở mỗi câu có trạng ngữ, em có thể chuyển trạng ngữ sang những vị trí nào trong câu ?
Bài làm:
Có thể chuyển trạng ngữ vào 3 vị trí khác nhau trong câu:
- Đầu câu. 
VD: Hôm qua, em được mẹ cho đi chơi vườn thú
- Giữa chủ ngữ và vị ngữ. 
VD: Em, hôm qua, được mẹ cho đi chợ tết.
- Cuối câu. 
VD: Em được mẹ cho đi chợ tết vào hôm qua.
d) Đọc thông tin trong bảng sau và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới .
Trạng ngữ có những công dụng sau :
Xác định hoàn cảnh , điều kiện diễn ra sự việc nêu trong câu , góp phần làm cho nội dung của câu được đầy đủ , chính xác :
Nối kết các câu , các đoạn văn với nhau , góp phần làm cho đoạn văn , bài văn được mạch lạc .
Chỉ ra công dụng của thành phần trạng ngữ trong các câu dưới đây:
(1) Nhưng tôi yêu mùa xuân nhất là vào khoảng sau năm ngày rằm tháng Giêng [...]
Thường thường , vào khoảng đó trời đã hết nồm , mưa xuân bắt đầu thay thế cho mưa phùn , không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ . Sáng dậy , nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện ở trên trời , mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa . Trên giàn hoa lí , vài con ong siêng năng đã đi kiếm nhị hoa . Chỉ độ tám chín giờ sáng , trên nền trời trong trong có những làn sáng hồng hồng rung động như cánh con ve mới lột.
( Vũ Bằng )
(2) Về mùa đông, lá bàng đỏ như màu đồng hun.
(Đoàn Giỏi )
d) Đọc thông tin trong bảng sau và thực hiện yêu cầu nêu ở dưới .
Trạng ngữ có những công dụng sau :
Xác định hoàn cảnh , điều kiện diễn ra sự việc nêu trong câu , góp phần làm cho nội dung của câu được đầy đủ , chính xác :
Nối kết các câu , các đoạn văn với nhau , góp phần làm cho đoạn văn , bài văn được mạch lạc .
Chỉ ra công dụng của thành phần trạng ngữ trong các câu dưới đây:
(1) Nhưng tôi yêu mùa xuân nhất là vào khoảng sau năm ngày rằm tháng Giêng [...]
Thường thường , vào khoảng đó trời đã hết nồm , mưa xuân bắt đầu thay thế cho mưa phùn , không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ . Sáng dậy , nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện ở trên trời , mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa . Trên giàn hoa lí , vài con ong siêng năng đã đi kiếm nhị hoa . Chỉ độ tám chín giờ sáng , trên nền trời trong trong có những làn sáng hồng hồng rung động như cánh con ve mới lột.
( Vũ Bằng )
(2) Về mùa đông, lá bàng đỏ như màu đồng hun.
(Đoàn Giỏi )
Bài làm:
Công dụng của trạng ngữ trong các ví dụ trên là : 
Thường thường vào khoảng thời gian đó => Chỉ thời gian
Sáng dậy => Chỉ thời gian
Trên giàn hoa lí => Chỉ nơi chốn
Chỉ độ tám chín giờ sáng => Chỉ thời gian
Trên nền trời trong trong => Chỉ nơi chốn
Về mùa đông => Chỉ thời gian
Hoạt động luyện tập
1. Luyện tập về trạng ngữ
a) Bốn câu sau đều có cụm từ mùa xuân . Hãy cho biết trong câu nào cụm từ mùa xuân là trạng ngữ. Trong những câu còn lại, cụm từ mùa xuân đóng vai trò gì ?
(1) Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt , mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh [...].
(2) Mùa xuân, cây gạo gọi đến biết bao nhiêu là chim ríu rít.
(3) Tự nhiên ai cũng thế : ai cũng chuộng mùa xuân.
(4) Mùa xuân ! Mỗi khi họa mi tung ra những tiếng hót vang lừng , mọi vật như có sự đổi thay kì diệu.
Hoạt động luyện tập
1. Luyện tập về trạng ngữ
a) Bốn câu sau đều có cụm từ mùa xuân . Hãy cho biết trong câu nào cụm từ mùa xuân là trạng ngữ. Trong những câu còn lại, cụm từ mùa xuân đóng vai trò gì ?
Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt , mùa xuân
CN CN CN
của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu, gió lành lạnh,
VN
có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh [...].
(2) Mùa xuân, cây gạo gọi đến biết bao nhiêu là chim ríu
TRN
rít.
(3) Tự nhiên ai cũng thế : ai cũng chuộng mùa xuân.
Bổ ngữ( phụ ngữ)
(4) Mùa xuân ! Mỗi khi họa mi tung ra những tiếng hót
Câu đặc biệt
vang lừng , mọi vật như có sự đổi thay kì diệu.
b) Tìm thành phần trạng ngữ trong các đoạn trích dưới đây:
(1) Cơn gió mùa hạ lướt qua vùng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quả thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa non tươi , ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không ? Trong cái vỏ xanh kia, có một giọi sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần đông lại, bông lúa ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời.
(2) Chúng ta có thể khẳng định rằng : cấu tạo của Tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta vừa nói trên đây, là một chứng cớ khá rõ về sức sống của nó
b) Tìm thành phần trạng ngữ trong các đoạn trích dưới đây:
(1) Cơn gió mùa hạ lướt qua vùng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quả thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa non tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của bông lúa non không ? Trong cái vỏ xanh kia, có một giọi sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần đông lại, bông lúa ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời.
(2) Chúng ta có thể khẳng định rằng : cấu tạo của Tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta vừa nói trên đây, là một chứng cớ khá rõ về sức sống của nó
c) Nêu công dụng của trạng ngữ trong các đoạn trích sau đây :
(1) Kết hợp những bài này lại, ta được chiêm ngưỡng một bức chân dung tinh thần tự họa rất rõ nét và sinh động của nhà thơ.
Ở loại bài thứ nhất, người ta thấy trong nhà thơ Hồ Chí Minh có nhà báo Nguyễn Ái Quốc hết sức sắc sảo trong bút pháp kí sự, phóng sự và nghệ thuật châm biếm.
Ở loại bài thứ hai, ta lại thấy trong nhà thơ cách mạng sự tiếp nối truyền thống thi ca lâu đời của phương Đông, của dân tộc, từ Lí Bạch, Đỗ Phủ,... đến Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến,...
(Theo Nguyễn Đăng Mạnh )
(2) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ. Lần đầu tiên chập chững bước đi bạn đã bị ngã . Lần đầu tiên tập bơi , bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không ? Không sao đâu vì ...[...] Lúc còn học phổ thông, Lu-i Pa –xtơ chỉ là một học sinh trung bình. Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp.
c) Nêu công dụng của trạng ngữ trong các đoạn trích sau đây :
(1) Kết hợp những bài này lại, ta được chiêm ngưỡng một bức chân dung tinh thần tự họa rất rõ nét và sinh động của nhà thơ.
Ở loại bài thứ nhất, người ta thấy trong nhà thơ Hồ Chí Minh có nhà báo Nguyễn Ái Quốc hết sức sắc sảo trong bút pháp kí sự, phóng sự và nghệ thuật châm biếm.
Ở loại bài thứ hai, ta lại thấy trong nhà thơ cách mạng sự tiếp nối truyền thống thi ca lâu đời của phương Đông, của dân tộc, từ Lí Bạch, Đỗ Phủ,... đến Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến,...
(Theo Nguyễn Đăng Mạnh )
(2) Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ. Lần đầu tiên chập chững bước đi bạn đã bị ngã . Lần đầu tiên tập bơi , bạn uống nước và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có đánh trúng bóng không ? Không sao đâu vì ...[...] Lúc còn học phổ thông, Lu-i Pa –xtơ chỉ là một học sinh trung bình. Về môn Hóa, ông đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp.
=> Tác dụng của các trạng ngữ trên: Bổ sung thông tin và các luận cứ giúp các câu văn liền mạch, rõ ràng





*Dặn dò:
Về nhà ôn bài
Làm các bài tập còn lại
Soạn phần tiếp theo của bài 20: Tìm hiểu về câu đặc biệt.













Xin trân trọng cảm ơn!
Kính chúc quý thầy và toàn thể các em học sinh lớp mình luôn mạnh khỏe, thành công!