CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
CÔNG NGHỆ 9
Chủ đề: Lắp đặt mạng điện trong nhà

Khởi động – Quan sát Hình 3.1 SGK
Câu hỏi: Quan sát Hình 3.1
và

cho

biết:

Mạng

điện

trong nhà gồm có những
thiết bị nào?
Làm việc cá nhân

Hoạt động số: dùng Chatbot AI
so sánh thiết bị điện truyền thống
với thiết bị IoT như ổ cắm thông
minh, camera wifi, công tắc thông
minh.

Gợi ý trả lời khởi động

Các thiết bị điện:
công tắc, ổ cắm điện,
dây điện, aptomat/cầu
dao, bảng điện.

Đồ dùng điện:
đèn điện, quạt điện,
điều hoà nhiệt độ,
ti vi,...

VIDEO

Dẫn vào bài
Để lắp đặt, kiểm tra hoặc sửa chữa mạch điện
trong nhà an toàn và hiệu quả, người thợ cần
thiết kế sơ đồ trước khi thi công.
Bài học hôm nay giúp chúng ta tìm hiểu cách
thiết kế sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt
mạng điện trong nhà.

BÀI 3:
THIẾT KẾ MẠNG
ĐIỆN TRONG NHÀ

Mục tiêu bài học
Sau bài học này, em sẽ:
• Thiết kế được sơ đồ nguyên lí mạng điện trong nhà.
• Thiết kế được sơ đồ lắp đặt mạng điện trong nhà.
• Đọc hiểu được một số kí hiệu điện trên sơ đồ.
• Vận dụng công cụ số/AI để hỗ trợ vẽ và kiểm tra
phương án thiết kế.

VIDEO

Tiến trình bài học
1. Sơ đồ mạng điện trong nhà.

2. Thiết kế sơ đồ nguyên lí.

3. Thiết kế sơ đồ lắp đặt.

4. Luyện tập – thực hành thiết kế.
5. Vận dụng thiết kế mạng điện
theo tình huống thực tế.

Hoạt động 1: Tìm hiểu sơ đồ mạng điện tron
Nhiệm vụ nhóm
Mục tiêu: Biết vai trò của
sơ đồ nguyên lí và sơ đồ
lắp đặt.

Tìm hiểu sơ đồ
nguyên lí.

Hình thức: 4 nhóm.
Tìm hiểu sơ đồ
lắp đặt.

Sơ đồ mạng điện trong nhà là gì?
Mạng điện trong nhà thể hiện cách phân
phối điện; cách kết nối, bố trí thiết bị điện
để phục vụ nhu cầu sử dụng nguồn điện
và các thiết bị cố định, di động trong
gia đình.
Một số mạch thành phần: mạch bảng
điện, mạch đèn cầu thang, mạch điều
khiển hai đèn sáng luân phiên,...

VIDEO

Vai trò của sơ đồ mạng điện trong nhà
Sơ đồ mạng điện trong nhà thể hiện sự
kết nối, phân bố thiết bị điện trong nhà
để thi công, lắp đặt chính xác và
hiệu quả.
Sơ đồ mạng điện trong nhà thường được
vẽ ở dạng sơ đồ nguyên lí, sơ đồ lắp đặt
và được thiết kế dựa vào sự kết hợp của
nhiều sơ đồ mạch điện thành phần.

Kí hiệu điện trên sơ đồ
Nhiệm vụ nhóm: Hoàn thành
bảng kí hiệu gồm tên thiết bị –
Kí hiệu
Thiết bị cần có: nguồn điện, ampe
kế, công tắc 2 cưc, công tắc 3 cực,
công tơ điện, vôn kế, oát kế,…

Hoạt động số – Tra cứu kí hiệu điện
Từ khóa:
Công cụ:
Google/Chatbot AI

“kí hiệu bản vẽ
điện dân dụng”
“electrical symbols IEC”

Yêu cầu:
Bổ sung 2–3 kí hiệu chưa có
trong bảng SGK
Tên gọi

Kí hiệu

VIDEO

Một số kí hiệu dùng trong sơ đồ mạng điện trong nh
Thiết bị

Kí hiệu

Nguồn điện

Aptomat

một

Thiết bị
Ampe kế

cực,

Công tắc hai cực,

hai cực, ba cực.

ba cực

Cầu dao hai cực; ba

Bóng đèn

cực
Cầu chì

Quạt trần

Kí hiệu

Một số kí hiệu dùng trong sơ đồ mạng điện trong nh
Thiết bị

Kí hiệu

Thiết bị

Vôn kế

Ổ lấy điện

Oát kế

Hai dây chéo nhau

Ôm kế

Hai dây nối nhau

Công tơ điện

 

Kí hiệu

 

Khám phá sơ đồ nguyên lí
Nhóm 1, 2: Nghiên cứu
về sơ đồ nguyên lí và trả
lời hoạt động trong hộp
chức năng Khám phá mục
I.1 (SGK – tr15)

Câu hỏi
Mô tả sơ đồ nguyên lí của
Hình 3.2

VIDEO

Khám phá sơ đồ lắp đặt
Nhóm 3, 4: Nghiên cứu về
sơ đồ lắp đặt. Trả lờii hoạt
động trong hộp chức năng
Khám phá mục I.2 (SGK –
tr15)
Câu hỏi: Chỉ ra sự khác biệt
giữa sơ đồ lắp đặt trong hình
3.3 và sơ đồ nguyên lí trong
hình 3.2.

Chốt kiến thức Hoạt động 1
Thiết kế mạng điện trong nhà cần có hai loại sơ đồ:

• Sơ đồ nguyên lí: cho biết
mối quan hệ điện và nguyên lí
hoạt động.

• Sơ đồ lắp đặt: cho biết vị trí
lắp đặt thực tế và đường đi dây.

Hai sơ đồ có mối quan hệ chặt chẽ: sơ đồ lắp đặt được thiết kế
dựa trên sơ đồ nguyên lí.

Dụng cụ, vật liệu thực hành

Dụng cụ, vật liệu: giấy vẽ A4,
bút chì vẽ loại 2B, bút bi, thước kẻ thẳng.

a) Giấy vẽ A4

b) Bút chì

c) Bút bi

Có thể thay thế/bổ sung bằng:
máy tính bảng, điện thoại, phần mềm.

d) Thước kẻ

e) Tẩy chì

g) Bộ dụng cụ vẽ

Nhiệm vụ 1 – Thiết kế sơ đồ nguyên lí
Yêu cầu:

+ Trình bày các bước thiết kế sơ đồ nguyên
lí
+ Thiết kế sơ đồ nguyên lí mạng điện công
tắc điều khiển bóng đèn có 1 công tắc, 1
bóng đèn, trong đó công tắc nối trực tiếp về
bóng đèn.
Công cụ gợi ý: giấy A4 hoặc
Draw.io/SimuRelay/EveryCircuit.

Hoạt động AI hỗ trợ kiểm tra sơ đồ
Câu lệnh gợi ý:
“Nguyên tắc an toàn khi đấu dây
công tắc điện là gì?”

Yêu cầu: So sánh gợi ý của AI với
bản vẽ nhóm mình.

Công tắc cần đấu vào dây pha/dây lửa để đảm bảo an toàn.

Báo cáo sản phẩm nhóm
Mỗi nhóm trình bày:
✅ • Các bước thiết kế.
✅ • Danh sách thiết bị.
✅ • Sơ đồ nguyên lí.
✅ • Lí do chọn vị trí và đường đi dây.

Nhận xét – góp ý sản phẩm
Các nhóm khác nhận xét theo tiêu chí:
Đúng kí hiệu chưa?
Đúng nguyên lí hoạt động chưa?
Sơ đồ lắp đặt có thể thi công được không?
Đường đi dây có hợp lí, tiết kiệm không?
Bản vẽ có rõ ràng, thẩm mĩ không?

Các bước thiết kế sơ đồ nguyên lí

Bước 1: Xác định
nhiệm vụ thiết kế.
→ Bản mô tả chung
về mạng điện cần
thiết kế.

Bước 2: Xác định thiết
bị, đồ dùng điện và
mối liên hệ giữa chúng.
→ Danh sách thiết bị
và mối liên hệ điện.

Bước 3: Vẽ sơ đồ
nguyên lí.
→ Bản vẽ sơ đồ
nguyên lí mạng điện.

Lưu ý khi vẽ sơ đồ nguyên lí
⊖ Mạch nguồn thường được đặt ngang.
⊦ Vị trí các thiết bị đóng cắt, bảo vệ, lấy
điện thường đặt bên trái thiết bị điện.
⊶ Công tắc luôn được vẽ ở trạng thái
ngắt mạch điện.
✔ Dùng đúng kí hiệu điện đã học.

Thiết kế sơ đồ nguyên lí mạng điện công tắc điều khiển bóng đ
B1: Mô tả mạng điện: nguồn điện,
cầu chì, công tắc, bóng đèn.
B2: Số lượng thiết bị và đồ dùng
điện: 1 công tắc, 1 bóng đèn, trong
đó công tắc nối trực tiếp về bóng
đèn.
B3: Bản vẽ sơ đồ nguyên lí

Sơ đồ nguyên lí mạng điện công tắc
điều khiển bóng đèn

Nhiệm vụ 2 – Thiết kế sơ đồ lắp đặt
Yêu cầu:
+ Nêu các bước thiết kế sơ đồ
+ Thiết kế sơ đồ lắp đặt ở tình
huống dưới
Tình huống: công tắc điều khiển
bóng đèn có vị trí cánh mặt đất
3m, công tắc cách mặt đất 1,5m,
bóng đèn cách mặt đất 3m.

Nhận xét – góp ý sản phẩm
Các nhóm khác nhận xét theo tiêu chí:
Đúng kí hiệu chưa?
Đúng nguyên lí hoạt động chưa?
Sơ đồ lắp đặt có thể thi công được không?
Đường đi dây có hợp lí, tiết kiệm không?
Bản vẽ có rõ ràng, thẩm mĩ không?

Vận dụng
Thiết kế sơ đồ nguyên lí, sơ đồ lắp đặt
mạng điện trong nhà gồm:
• 1 aptomat bảo vệ chung toàn mạch.
• 1 ổ cắm điện.
• 2 bóng đèn sợi đốt được điều khiển
luân phiên từ một công tắc 2 cực.
Sản phẩm: bản vẽ trên giấy hoặc file số.

Hoạt động AI – Gợi ý phương án đi dây
Câu lệnh gợi ý
“Gợi ý cách bố trí bảng
điện, ổ cắm, công tắc và
đường đi dây cho phòng
ngủ có một bóng đèn,
một ổ cắm và công tắc
điều khiển đèn.”

Yêu cầu
Chỉ dùng AI để tham
khảo, không chép máy
móc; đối chiếu lại với
quy trình SGK.

Bảng kiểm tự đánh giá sản phẩm
1. Em đã dùng đúng kí hiệu điện chưa?
2. Sơ đồ nguyên lí đã thể hiện đúng quan hệ điện chưa?
3. Sơ đồ lắp đặt đã thể hiện đúng vị trí thực tế chưa?
4. Đường đi dây có hợp lí và tiết kiệm chưa?
5. Bản vẽ có rõ ràng, thẩm mĩ chưa?

Ghi nhớ
Thiết kế sơ đồ nguyên lí và sơ đồ lắp đặt
mạng điện trong nhà được thực hiện theo
quy trình.
Sơ đồ nguyên lí giúp hiểu nguyên lí hoạt động.
Sơ đồ lắp đặt giúp thi công, sửa chữa
và dự trù vật liệu.
Khi thiết kế cần dùng đúng kí hiệu, đúng
nguyên lí, rõ ràng và an toàn.

Hướng dẫn về nhà
• Ôn lại kiến thức đã học.
• Hoàn thành phần Vận dụng.
• Hoàn thiện bản vẽ sơ đồ nguyên lí và sơ đồ
lắp đặt theo tình huống được giao.
• Đọc và tìm hiểu trước Bài 4: Vật liệu, thiết bị
và dụng cụ dùng cho lắp đặt mạng điện trong nhà.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ THAM GIA TIẾT HỌC