Quan saùt moät soá hieän töôïng phaùt trieån
khoâng bình thöôøng ôû thöïc vaät vaø ñoäng vaät

2,93m

Gioáng ngoâ ñoù
qua 15 theá heä 2,46m

Gioáng ngoâ ñoù
qua 30 theá heä
2,34 m

Ns: 47,6 tạ/ha

Ns: 24,1 tạ/ha

Ns: 15,2 tạ/ha

TUẦN 21

TIẾT 41

BÀI 34: THOAÙI HOAÙ DO TÖÏ THUÏ PHAÁN
VAØ GIAO PHOÁI GAÀN

I. HIEÄN TÖÔÏNG THOAÙI HOAÙ
1. Hieän töôïng thoaùi hoaù do töï thuï phaán ôû caây giao
phaán

Quan saùt hoa löôõng tính vaø söï töï thuï phaán

Quan saùt hoa đơn tính treân cuøng 1 cơ thể
Hoa đực

Hoa cái

Caây bắp

Keát quaû quaù trình töï thuï phaán baét buoäc ôû
caây bắp

2,93m

Tự
thụ
phấn qua
15 thế hệ

NS: 47,6 tạ/ha

2,46m

NS: 24,1 tạ/ha

Tự
thụ
phấn qua
30 thế hệ

2,34 m

NS: 15,2 tạ/ha

Hiện tượng thoaùi hoùa do tự thụ phấn baét
buoäc ở caây giao phấn biểu hiện như thế
naø
o
?
Sinh trưởng và phát
+ Đối với cây

giao phấn:
Khi tiến hành
tự thụ phấn bắt
buộc
qua các thế hệ
thì con cháu:

triển chậm

Sức chống chịu kém

Năng suất giảm, nhiều
cây bị chết
Bộc lộ các
tính trạng xấu

I. HIEÄN TÖÔÏNG THOAÙI HOAÙ
1. Hieän töôïng thoaùi hoaù do töï thuï phaán ôû caây giao
phaán
- Sinh trưởng và phát triển chậm, Sức chống chịu
kém, Năng suất giảm, nhiều cây bị chết, Bộc lộ các
tính trạng xấu…..

2. Hieän töôïng thoaùi hoaù do giao phoái gaàn ôû ñoäng vaät
a) Giao phối gần (Giao phối cận huyết)

? Thế nào là giao phối gần ?

- Giao phoái gaàn laø sự giao phoái giöõa con cái sinh ra từ một
cặp boá meï hoaëc giöõa boá meï và con caùi

? Giao phối gần gaây ra những hậu quả gì ?

? Hiện tượng thoaùi hoùa do giao phoái gaàn
biểu hiện như thế naøo ?

Haäu
quaû
giao
phối
gaàn

Sinh tröôûng, phaùt
trieån yeáu
Sức sinh saûn giảm.
Quaùi thai, dò taät, cheát
non

2. Hieän töôïng thoaùi hoaù do giao phoái gaàn ôû ñoäng vaät
a) Giao phối gần (Giao phối cận huyết)
- Giao phoái gaàn laø sự giao phoái giöõa con cái sinh ra từ một cặp
boá meï hoaëc giöõa boá meï và con caùi .

b) Thoaùi hoaù do giao phoái gaàn.
- Bieåu hieän: Sinh tröôûng, phaùt trieån yeáu, S ức sinh saûn gi ảm,
Quaùi thai, dò taät, cheát non…

* Thoái hóa là hiện tượng các thế hệ con cháu có sức
sống kém dần, bộc lộ tính trạng xấu, năng suất giảm,
……..

sao 20-30%
trong luật
Hôncủa
nhân
ngườicận
ta
* ỞVì
người
số con
các gia
cặp đình
hôn nhân
huyết
hay mang
tật bẩm
dạng,
không chết
chonon
những
ngườicác
códịquan
hệ sinh:
huyếtdị thống
mù
màu,
bạch
tạng,
phủ?vảy…
trong
vòng
3 đời
kếtdahôn

Da phủ vảy

Bạch tạng

II. NGUYEÂN NHAÂN THOAÙI HOÙA GIOÁNG:
Quan saùt sô ñoà sau: cho bieát AA, Aa: toát ; aa: xaáu
P

AA

F1 ñôøi ñaàu

aa
Aa

Tû lÖ %
DÞ hîp tö ®ång hîp tö

100

0

F2

aa

Aa

aa

50=(1/2)1

50

F3

aa

Aa

aa

25 = (1/2)2

75

F4
..
.
Fn

aa

Aa

aa

aa
aa

1,25=(1/2)3

(½)n

87,5

1-(1/2)n

P

Aa

F1

AA

F2

AA

F3
F4
F5

AA
AA
AA

…
F8

AA

Aa
Aa
Aa
Aa
Aa

AA

aa
aa
aa
aa
aa
aa
aa

Sự biến đổi thể đồng hợp và thể dị hợp do tự thụ phấn

? Qua các thế hệ tự thụ phấn hay giao phối cận huyết,
tỉ lệ thể đồng hợp và thể dị hợp biến đổi như thế nào?
- Tỉ lệ thể đồng hợp (AA, aa) tăng lên.
- Tỉ lệ thể dị hợp (Aa) giảm dần.

P

Aa

F1

AA

Aa

F2

AA

F3
F4
F5

AA
AA
AA

Aa
Aa

…
F8

AA

Aa
Aa

AA

aa
aa
aa
aa
aa
aa
aa

Sự biến đổi thể đồng hợp và thể dị hợp do tự thụ phấn

? Tại sao tự thụ phấn ở cây giao phấn và giao phối
gần ở động vật lại gây ra hiện tượng thoái hoá?
- Vì các gen lặn (a) thường là tính trạng xấu, khi ở thể
dị hợp (Aa) không được biểu hiện, nhưng khi chuyển
sang thể đồng hợp (aa) thì biểu hiện ra kiểu hình.

II. NGUYEÂN NHAÂN THOAÙI HOÙA GIOÁNG:
- Do qua nhiều thế hệ, các gen lặn ở trạng thái dị
hợp chuyển sang trạng thái đồng hợp. Mà các gen
lặn thường biểu hiện tính trạng xấu, khi gặp nhau
sẽ biểu hiện thành tính trạng có hại gây hiện tượng
thoái hóa.

? Tại sao 1 số loài tự thụ phấn, giao phối
gần không bị thoái hóa? Cho ví dụ?
 Vì hiện tại chúng đang mang những
cặp gen đồng hợp không gây hại cho
chúng
Ví duï: Ñaäu Haø Lan, caø chua,…Chim boà
caâu, chim cu gaùy…

III. VAI TROØ CUÛA PHÖÔNG PHAÙP TÖÏ THUÏ PHAÁN
BAÉT BUOÄC VAØ GIAO PHOÁI GAÀN TRONG CHOÏN
GIOÁNG

? Trong chọn giống, người ta cho caây giao
phấn tự thụ phấn bắt buộc, cũng như cho
động vật giao phối gaàn bắt buộc nhằm mục
gì?
đCích
ủng
cố những tính trạng mong muốn.

 Tạo doøng thuần coù caùc cặp gen đồng hợp
 Phaùt hiện gen xấu để loại bỏ ra khỏi quần thể
 Chuẩn bị lai khaùc doøng để tạo ưu thế lai

CÂU HỎI ĐÁNH GIÁ
1.Nguyên nhân của hiện tượng thoái hoá là do:
a. Các cặp gen đồng hợp tăng lên
b. Các cặp gen đồng hợp lặn tăng lên
c. Các cặp gen dị hợp tăng lên
d. Các cặp gen dị hợp giảm dần
2. Biểu hiện của thoái hoá do tự thụ phấn bắt buộc là:
a.Cây phát triển chậm, nhiều cây bị chết
b. Sinh sản giảm, quái thai, dị tật
c. Chiều cao cây và năng suất giảm dần
d.Cả a và c đúng
e. Tất cả đều đúng

3. Vai trò của phương pháp tự thụ phấn bắt buộc và giao phối cận
huyết trong chọn giống:
a. Củng cố và duy trì một số tính trạng mong muốn, tạo dòng thuần
b. Phát hiện gen xấu để loại bỏ ra khỏi quần thể
c. Chuẩn bị lai khác dòng để tạo ưu thế lai
d. Tất cả đều đúng
4. Hiện tượng không xuất hiện ở vật nuôi khi cho giao phối cận
huyết là:
a.Sức sinh sản của thế hệ sau giảm
b.Con cháu xuất hiện những đặc điểm ưu thế hơn bố mẹ
c.Xuất hiện quái thai, dị hình
d. Tạo ra nhiều kiểu gen xấu trong bầy đàn

1. Hiện tượng thoaùi hoùa do tự thụ phấn ở
caây giao phấn biểu hiện như thế naøo?
2. Giao phối gần gaây ra những hậu quả gì
?
3. Neâu nguyeân nhaân thoaùi hoùa ?
4. Vai troø cuûa phöông phaùp töï thuï phaán baét
buoäc vaø giao phoái caän huyeát trong choïn
gioáng ?

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
1.Học bài cũ:
-Nguyên nhân, biểu hiện của hiện tượng thoái hoá
-Mục đích của tự thụ phấn bắt buộc và giao phối gần
2.Chuẩn bị cho bài mới:
-Tìm hiểu hiện tượng ưu thế lai ( khái niệm, nguyên
nhân, phương pháp tạo ưu thế lai)
-Sưu tầm hình ảnh về ưu thế lai ở cây trồng, vật nuôi