Luật chơi
Trò chơi
“Truyền mật
thư”

- Có một mật thư gửi đi theo giai
điệu một bản nhạc, trong mật thư
là một câu hỏi.
- Nhạc dừng, thư dừng ở học sinh
nào học sinh đó có cơ hội trả lời
câu hỏi
- Câu trả lời đúng sẽ nhận quà của
giáo viên
- Học sinh không trả lời được sẽ
nhường cơ hội cho học sinh khác

KHỞI ĐỘNG
Nhiệm vụ 1: So sánh hai câu in đậm (về nội dung và cấu
tạo) trong 2 ngữ liệu sau:

Ngữ liệu 1:
A: Di tích lịch sử nào được nhắc đến trong bài đọc 1 chủ đề 8?
B: Quần thể di tích Cố đô Huế.
Ngữ liệu 2:
A: Di tích lịch sử nào được nhắc đến trong bài đọc 1 chủ đề 8?
B: Quần thể di tích Cố đô Huế được nhắc đến trong bài đọc 1
chủ đề 8.

KHỞI ĐỘNG
Ngữ liệu 1:
A: Di tích lịch sử nào được nhắc đến trong bài đọc 1 chủ đề
8?
B: Quần thể di tích Cố đô Huế.
Ngữ liệu 2:
A: Di tích lịch sử nào được nhắc đến trong bài đọc 1 chủ đề
8?
B:
Quần
thể
di
tích
Cố
đô
Huế
được
nhắc
đến
trong
Hai câu in đậm đều có nội dung thông tin giống nhau.
bài đọc 1 chủ đề 8.

Nhưng câu Quần thể di tích Cố đô Huế ngắn gọn hơn
câu Quần thể di tích Cố đô Huế được nhắc đến trong
bài đọc 1 chủ đề 8.

KHỞI ĐỘNG

Nhiệm vụ 2: Tiếp tục so sánh
2 câu sau

KHỞI ĐỘNG
Ngữ liệu 1: Cảnh đẹp quá!
Ngữ liệu 2: Trời ơi! Cảnh đẹp quá!

Ngữ liệu 2: thể hiện cảm xúc mãnh liệt hơn vì có câu Trời ơi!.

BÀI 8:
VĂN BẢN THÔNG TIN

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

Câu rút gọn
và
Câu đặc biệt

NHIỆM VỤ HỌC TẬP
- Tìm hiểu và báo cáo về câu rút gọn và câu đặc biệt
( chuẩn bị ở nhà)
- Nội dung: + Khái niệm
+ Chức năng
+ Ví dụ minh họa
- Hình thức báo cáo: tùy chọn
( sơ đồ tư duy, tiểu phẩm, thuyết trình, video... )
- Thời gian báo cáo trên lớp: 3-4 phút

Câu rút gọn

Đặc
điểm
Là loại câu
bị
lược
bỏ
một hoặc một
vài
thành
phần nào đó
và có thể khôi
phục lại (các)
thành phần bị
rút gọn nhờ
ngữ cảnh.

CÂU
BIỆT

Chức
năng
• Lâm
cho
câu
ngắn gọn hơn,
tránh
lặp
lại
những từ ngữ đã
xuất hiện trước
đó.
• Ngụ ý hành động
được
nói
đến
trong câu hướng
đến chung tất cả

ĐẶC

Đặc
điểm
Là loại câu không
cấu tạo theo mô
hình chủ ngữ vị ngữ mà chỉ có
một trung tâm
cú pháp chính.
Loại câu này do
một từ hoặc một

Chức
năng
• Dùng
để
bộc
lộc
cảm xúc
• Gọi-đáp
• Chỉ sự tồn
tại của sự
vật,
hiện
tượng, sự
kiện

Điểm giống và khác nhau giữa câu đặc biệt và câu rút gọn.

Câu rút gọn

Câu đặc biệt

Giống Có cấu tạo gồm một từ hoặc một cụm từ; ngắn gọn, truyền tải
nhau thông tin nhanh
Khác
nhau

- Được cấu tạo theo mô
hình CN - VN
- Có thể khôi phục lại thành
phần bị rút gọn

- Không được cấu tạo theo
mô hình CN - VN
- Do từ, cụm từ tạo thành
câu độc lập, không xác định
được CN - VN

NHIỆM VỤ HỌC TẬP
- Hình thức: Thảo luận nhóm
- Thời gian: 4 phút
- Nội dung :
+ Nhóm 1,2 làm bài tập 1 SGK trang 63-64
+ Nhóm 3,4 làm bài tập 3 SGK trang 64

Kiểm tra chéo:
Nhóm 1 chuyển nhóm 3 và ngược lại
Nhóm 2 chuyển nhóm 4 và ngược lại
Thời gian 1 phút
Yêu cầu: Kiểm tra kết quả, bổ sung và
sửa sai nếu có

Câu

Thành phần
bị lược bỏ
a. Tiếng hát ngừng. Cả
Vị ngữ
tiếng cười. (Nam Cao)
“ngừng”
b. Hai người qua đường Vị ngữ “đuổi
đuổi theo nó. Rồi ba bốn theo nó”
người, sáu bảy người.
 
(Nguyễn Công Hoan)

c. Cũng chỉ được bằng ấy Chủ ngữ
câu, ông lão lại lật đật bỏ “Ông lão”
đi nơi khác. Còn phải kể
cho người khác biết chứ.
(Kim Lân)

Văn cảnh
Việc ngừng cất lên tiếng hát cũng đồng
nghĩa với việc tiếng cười ngừng lại.
Câu trước nói về hai người qua đường
đuổi theo, tiếp theo là hành động tương
tự từ những người khác, nên hành động
“đuổi theo” được lược bỏ.
 
Ông lão còn phải kể cho người khác biết
chứ” vì trước đó là hành động của ông
lão.

Câu
a. Chao ôi! Ông lão
nhớ làng, nhớ cái
làng quá (Kim Lân)

Câu đặc
biệt
Chao ôi!

Ý nghĩa, tác dụng
Bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ, diễn tả sự xúc
động và nỗi nhớ da diết của nhân vật. Từ
cảm thán “chao ôi” làm nổi bật cảm giác
bồi hồi, sâu lắng.

b. Khốn nạn! Nào tôi Khốn nạn! Bộc lộ sự căm phẫn, uất ức của nhân vật.
Từ ngữ mạnh mẽ này nhấn mạnh cảm
có tiếc gì đâu? (Ngô  
xúc tức giận và bất lực.
Tất Tố)
c. Thu! Để ba con đi. Thu!
(Nguyễn Quang Sáng)

Gọi tên nhân vật, nhằm thu hút sự chú ý
hoặc thể hiện tình cảm của người cha với
con mình, làm cho câu văn trở nên gần
gũi và sinh động hơn.

PHỎNG VẤN
- HS thực hiện làm bài 2
- Hình thức: Phỏng vấn
chuyên gia
- Giáo viên mời một học sinh
bất kì làm phóng viên
- Học sinh đó sẽ mời một bạn
bất kì trả lời câu hỏi trong bài
tập 2

BÀI 2
Trong những câu sau, thành phần nào đã bị lược bỏ?
Những câu đó được sử dụng trong hoàn cảnh, tình
huống giao tiếp nào?

a) Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo.

b) Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.
c) Hãy cứu lấy Trái Đất!
d) Sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật!

BÀI 2
a) Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo. (Tục ngữ)
b) Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. (Tục ngữ)
c) Hãy cứu lấy Trái Đất! (Khẩu hiệu)
d) Sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật!
(Khẩu hiệu)

BÀI 2
a) Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo. (Tục ngữ)
b) Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. (Tục ngữ)
c) Hãy cứu lấy Trái Đất! (Khẩu hiệu)
d) Sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật!
(Khẩu hiệu)
=> Lược bỏ chủ ngữ, ý ngầm chỉ “mọi người”,
“chúng ta”. Thường là các câu tục ngữ, khẩu hiệu.

Xem tiểu phẩm và suy nghĩ
câu hỏi: Những lưu ý khi
sử dụngMscâu
rút
gọn
và
câu
Huyền Phạm
0936.082.789
đặc biệt?

Tiểu phẩm:
Mất rồi

Truyện cười dân gian “Mất rồi”
Một người có việc đi xa, dặn con ở nhà có ai hỏi thì bảo bố đi
vắng. Sợ con mải chơi quên mất, ông ta viết mấy câu vào giấy,
đưa cho con, bảo có ai hỏi thì cứ đưa tờ giấy. Tối đến, sẵn có
ngọn đèn, đứa con lấy giấy ra xem, chẳng may để giấy cháy mất.
Hôm sau, có người khách lại chơi, hỏi:
- Bố cháu có nhà không?
Nó ngẩn ra rồi sực nhớ, sờ vào túi. Không thấy giấy, liền nói:
- Mất rồi!
 Câu “Mất rồi” không trả lời trực tiếp câu hỏi của người hỏi mà hướng đến
thông tin về tờ giấy. Câu đầy đủ phải là: “Tờ giấy bị mất rồi”. Dùng câu rút
gọn chủ ngữ trong trường hợp này khiến người khách hiểu đối tượng mất là
bố.

Lưu ý khi
sử dụng

- Không làm cho người nghe, người đọc hiểu
sai hoặc hiểu không đầy đủ nội dung câu nói.

- Không biến câu nói thành một câu
cộc lốc, khiếm nhã.

LUYỆN TẬP
Sử dụng câu rút gọn viết khẩu hiệu theo nội dung tranh
Hoạt động nhóm. Mỗi nhóm đặt tên phù hợp cho mỗi bức tranh.

Hai nhóm
trong 3 phút
sẽ đặt tên cho
các bức
tranh, mỗi
bức tranh đặt
tên phù hợp
sẽ được 10
điểm.

LUYỆN TẬP
Sử dụng câu rút gọn viết khẩu hiệu theo nội dung tranh
Hoạt động nhóm. Mỗi nhóm đặt tên phù hợp cho mỗi bức tranh.

Hai nhóm
trong 3 phút
sẽ đặt tên cho
các bức
tranh, mỗi
bức tranh đặt
tên phù hợp
sẽ được 10
điểm.
Học tập sôi nổi

Hãy hăng hái phát biểu

LUYỆN TẬP

Sử dụng câu rút gọn viết khẩu hiệu theo nội dung tranh

Tắt khi không sử dụng

Nói không với thuốc lá điện tử

IV. VẬN DỤNG

Nhiệm vụ 1: Xem video sau, sau đó tạo câu rút gọn,
câu đặc biệt phù hợp
Hình thức thực hiện: cá nhân
Thời gian suy nghĩ: 2 phút/ câu
https://youtu.be/1lphJYVHgJk?si=qgf0yvRN8lkME7d4

III. VIẾT NGẮN
Nhiệm vụ 2: Viết đoạn văn
khoảng 8-10 dòng nêu cảm
xúc của em khi đến tham
quan một di tích lịch sử,
trong đoạn văn có sử dụng
một câu đặc biệt (hoặc câu
rút gọn).
Hình thức thực hiện: theo cặp đôi
Thời gian thực hiện: 10 phút

Mở
đoạn
(1 câu)

Giới thiệu tên di tích lịch sử, ấn tượng ban đầu, và khái quát
cảm xúc khi đến tham quan

Thân
đoạn
(6-7
câu)

- Giới thiệu/ miêu tả cụ thể cảnh quan hoặc chi tiết tiêu
biểu của di tích lịch sử.
• Nêu một hình ảnh nổi bật khiến em xúc động
• Cảm nhận về ý nghĩa lịch sử của di tích
- Nhấn mạnh cảm xúc tự hào, biết ơn về những hy sinh
của thế hệ đi trước.
- Nêu sự liên tưởng đến bài học cuộc sống, giá trị của
hòa bình, hoặc ý thức giữ gìn di sản lịch sử.

Kết
đoạn
(1 câu)

Khẳng định cảm xúc sâu sắc và kêu gọi ý thức bảo tồn giá trị
lịch sử của di tích.

Xin chào và hẹn
gặp lại!

BÀI 2
a) Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo. (Tục ngữ)
Lược bỏ chủ ngữ, ý ngầm chỉ "người ta"
hoặc "chúng ta". Câu tục ngữ khuyên nhủ
con người không nên bỏ cuộc khi gặp khó
khăn. Thường được sử dụng trong hoàn
cảnh khuyên bảo hoặc động viên.

BÀI 2
b) Đi một ngày đàng, học một sàng khôn. (Tục ngữ)
Lược bỏ chủ ngữ, ý ngầm chỉ
“mọi người”. Câu tục ngữ nói về
giá trị của việc học hỏi thông qua
kinh nghiệm sống. Thường được
sử dụng trong bối cảnh khuyến
khích sự trải nghiệm và học hỏi.

BÀI 2
c) Hãy cứu lấy Trái Đất! (Khẩu hiệu)
Lược bỏ chủ ngữ, ý ngầm chỉ “mọi
người”, “chúng ta”. Câu khẩu hiệu
này kêu gọi mọi người hành động để
bảo vệ môi trường. Thường được sử
dụng trong bối cảnh tuyên truyền
bảo vệ môi trường.

BÀI 2
d) Sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật!
Lược bỏ chủ ngữ, ý ngầm
chỉ “mọi người”. Câu khẩu hiệu
kêu gọi tuân thủ pháp luật.
Thường được sử dụng trong
các văn bản, thông điệp tuyên
truyền pháp luật.