THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
NÓI QUÁ
I. NHẬN BIẾT ĐẶC ĐIỂM VÀ TÁC DỤNG CỦA BIỆN PHÁP TU TỪ NÓI QUÁ
- Đặc điểm: phóng đại tính chất, quy mô của sự vật, hiện tượng được nói đến.
Ví dụ:
Con rận bằng con ba ba
Đêm nằm nó ngáy cả nhà thất kinh.
(Ca dao)
- Tác dụng: gây ấn tượng đặc biệt, tăng sức biểu cảm hoặc gây cười.
Ví dụ:
(1) Dời non lấp biển (Thành ngữ)
(2) Làm trai cho đáng nên trai
Khom lưng chống gối gánh hai hạt vừng.
(Ca dao)

II. THỰC HÀNH
1. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nói quá trong những câu tục ngữ sau:
a. 
Đêm tháng Năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng Mười chưa cười đã tối
b.
Ngày vui ngắn chẳng tày gang
c.
Thuận vợ thuận chồng tát bể đông cũng cạn
a.
Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
→ Tác dụng: nhằm phóng đại mức độ, tính chất trong nội dung, nhấn mạnh tới sự đối lập về thời
gian hai mùa trong năm. Khuyên chúng ta cần biết trân trọng thời gian, biết cách sắp xếp hợp lý những
công việc của mình.
b. Nói quá: chẳng tày gang.
→ Tác dụng: nhấn mạnh được những ngày vui thường trôi qua rất nhanh.
c. Nói quá: tát bể đông cũng cạn.
→  Tác dụng: nhấn mạnh được giá trị và ý nghĩa của sự đoàn kết, yêu thương của vợ chồng, khi
đó thì làm bất cứ việc gì dù khó khăn cũng sẽ thành công.

Câu 2. Cho biết trong những câu sau, câu nào là nói quá, câu nào là nói
khoác. Từ đó, nêu sự khác nhau giữa nói khoác và nói quá.
a.
Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
(Ca dao)
b. 
Trời nóng quá, mồi hôi nhỏ xuống ướt sũng cả sàn nhà.
c. 
Đời người có một gang tay
Ai hay ngủ ngày còn có nửa gang.
(Ca dao)
d. 
Bài văn này tôi chỉ làm vèo trong năm phút, thế mà vẫn biết được ba
trang.
Trả lời:
– Nói quá: a, c
– Nói khoác: b, d
– Khác nhau:
• Nói quá là biện pháp tu từ, được sử dụng rộng rãi trong giao tiếp cũng như trong văn
học. Ở văn bản nghệ thuật, biện pháp tu từ này tác động mạnh đến người đọc, tạo
được hiệu quả thẩm mĩ rõ rệt.
• Nói khoác có khi chỉ để khoe khoang bản thân một cách tầm thường, có khi nhằm
thu hút sự chú ý của người nghe qua những câu chuyện mua vui, giải trí. Trong giao
tiếp thông thường, người hay nói khoác dễ bị coi là thiếu tư cách.

Câu 3. Hãy đặt 4 câu, mỗi câu sử dụng một trong các cụm từ có biện pháp tu từ nói
quá sau đây:
a. buồn nẫu ruột.
b. rụng rời chân tay.
c. cười vỡ bụng.
d. mệt đứt hơi.
Trả lời:
a. Khi biết điểm Văn tôi thấy Minh buồn đến nẫu ruột.
b. Tôi như rụng rời chân tay vì làm việc quá nhiều.
c. Câu chuyện mà Mai kể khiến chúng tôi cười đến vỡ bụng.
d. Giải thích bài tập cho Hoa mà Minh mệt đến đứt hơi.