Bài 6 - CHÂN DUNG CUỘC SỐNG
Tiết 76 : Thực hành tiếng Việt
TRỢ TỪ

H: Em hãy cho biết sự khác biệt về ý nghĩa giữa từng cặp
câu trong 2 ví dụ sau và cho biết do đâu mà có sự khác biệt đó.
a.
- Tới đầu ngón chân của mình, Sói Lam cũng không nhìn
thấy.
- Ngay tới đầu ngón chân của mình, Sói Lam cũng không
nhìn thấy.
b.
- Nó mua tám quyển truyện.
- Nó mua những tám quyển truyện.

Các từ “ngay”, “những” trong 2 ví dụ trên đi kèm
với những từ ngữ nào? Như vậy sự có mặt của
những từ đó dùng để biểu thị thái độ gì của người
nói đối với sự vật, sự việc được nói đến trong câu?

Những từ mà thêm vào trước số từ ấy đều có một
tác dụng nhất định và người ta gọi là số từ. Để tìm
hiểu kĩ đặc điểm cũng như tác dụng của những trợ từ
chúng ta chuyển sang bài mới.

I. Đặc điểm và chức năng của trợ từ
1. Bài tập
 

HĐCN (5'), đọc bài tập phần nhận biết (sgk-14), thực
hiện yêu cầu
H: Những từ in đậm có tác dụng gì? Từ đó hãy nêu tác
dụng của trợ từ?
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ nó đi
kèm. Ví dụ: cả, ngay, chính…
+ Biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở
từ ngữ nó đi kèm. Ví dụ: những, chỉ, có…

H: Tìm một số trợ từ và đặt câu.
- Đặt câu:
+ Chính thầy hiệu trưởng tặng tôi cuốn
sách này.
+ Tôi ăn có hai bát cơm

2. Kết luận

Dựa vào phần Tri thức Ngữ văn – nội dung “trợ
từ”/SGK-T.5, đọc hộp chỉ dẫn màu vàng – “Nhận
biết trợ từ”/ SGK-T.14 và trả lời câu hỏi
H: Em hiểu thế nào là trợ từ? Tác dụng của trợ từ?

- Trợ từ là những từ chuyên đi kèm một từ ngữ nào đó
trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự
vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.
- Một số trợ từ: chính, đích, ngay, những, chỉ, có, …
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ nó đi
kèm. Ví dụ: cả, ngay, chính…
+ Biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở
từ ngữ nó đi kèm. Ví dụ: những, chỉ, có…

II. Luyện tập
1. Bài tập 1 (sgk- 14)
a. Trợ từ “chính” có tác dụng nhấn mạnh đích xác điểm quan trọng nhất,
tập trung sự chú ý của Phi Châu khi nhìn vào mắt sói là con ngươi chứ
không phải cái gì khác.
b. Trợ từ “chỉ” có tác dụng nhấn mạnh phạm vi được hạn định, biểu thị
thái độ đánh giá của Sói Lam về cách thức cứu Ánh Vàng. Đó là cách duy
nhất để cứu Ánh Vàng thoát khỏi toán thợ săn mà không còn cách nào
khác nữa.
c.Trợ từ ngay có tác dụng nhấn mạnh ý sự vật ở rất gần là “đầu ngón
chần” của mình mà Sói Lam cũng không nhìn thấy khi nó cảm nhận sự tối
tăm như một đường hầm bị sập dưới lòng đất trong con mắt của cậu bé Phi
Châu.

Bài tập 2
a. - những điều mới mẻ: những là phó từ chỉ lượng;
- những 8 quyển truyện: những là trợ từ có ý nhấn mạnh, đánh giá việc nó
mua 8 quyển truyện là nhiều vượt quá mức bình thường.
b. - đoán ngay chuyện gì đã xảy ra: ngay là phó từ, chỉ sự không chậm trễ
của hành động đoán;
- ngay cạnh trường: ngay là trợ từ biểu thị ý nhấn mạnh khoảng cách rất
gần giữa vị trí của sự vật được nói đến (nhà tôi) so với địa điểm được lấy
làm mốc (trường).
c. - Bán đến hàng nghìn con lạc đà: đến là trợ từ biểu thị ý nhấn mạnh,
đánh giá việc bán hàng nghìn con lạc đà là rất nhiều;
- sắp đến rồi: đến là động từ thể hiện một cái gì đó (mùa đông) xuất hiện
hay (đi) tới.

Bài tập 3 SGK/14,15.
Trong đoạn trích của VB Mắt sói, trợ từ cả được lặp lại nhiểu
lần (3 lần). Trợ từ cả biểu thị ý nhấn mạnh vẽ phạm vi không hạn
chế của sự vật. Phi châu tìm lạc đà Hàng Xén hàng giờ. Cậu đã
hỏi thăm những người qua đường, những đứa trẻ, những con lạc
đà, những người mua lạc đà. Cậu đã hỏi tất cả các đối tượng có
thể hỏi để tìm bạn, đến mức Vua Dê nổi cáu: “Này, Phi châu,
không phải mày ở đây để tìm con lạc đà nhé,...” Qua đó, ta thấy
được tâm hồn trong sáng, tình cảm yêu thương, sự gắn bó sâu
nặng của Phi chầu với lạc đà Hàng Xén - người bạn đầu tiên thần
thiết của mình.