Tiết 44 – 45. THỰC HÀNH
TÌM HIỂU MÔI TRƯỜNG VÀ ẢNH
HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ SINH
THÁI LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

I. Tìm hiểu môi trường sống của thực vật:
QUAN SÁT HÌNH VÀ HOÀN THÀNH BẢNG SAU
Tên thực vật
1
2
3
4
5
6
7

Môi trường sống

Thực vật

Bèo hoa dâu

Dây tơ hồng

Cây xà cừ

Hoa súng

Cây ngải cứu

Cây dưa hấu

Cây dưa leo

Cây lá lốt

Cây xương rồng

Cây bao báp

Cây nắp ấm

Cây đước

Cây bèo đất

Hoàn thành bảng:
Tên thực vật
1
2
3
4
5
6
7

Môi trường sống

Dây tơ hồng

Môi trường sinh vật

Phong lan
Cây xà cừ
Cây lá lốt
Cây ngải cứu
Cây hoa súng
Cây tầm gửi

Môi trường trên cạn
Môi trường trên cạn
Môi trường trên cạn
Môi trường trên cạn
Môi trường nước
Môi trường sinh vật

Hoa sen – môi trường
nước

Tảo xoắn – môi
trường nước

Cây phong lan – môi
trường sinh vật

Cây bàng – môi
trường trên cạn

Bèo hoa dâu – môi
trường nước

Hoa thủy nữ - môi
trường nước

Cỏ thìa – môi trường
nước

Cây lúa – môi trường
trên cạn

Dây tơ hồng – môi
trường sinh vật

Cây hoa hồng – môi
trường trên cạn

Cây hoa ly – môi
trường trên cạn

Cây bằng lăng – môi
trường trên cạn

Cây tầm gửi - môi
trường sinh vật

Cây rong biển –
môi trường nước

Hoa đồng tiền – môi
trường trên cạn

Cây ngô đồng – môi
trường trên cạn

II. Nghiên cứu hình thái của lá cây và phân tích
ảnh hưởng của ánh sáng tới hình thái của lá:

- Có mấy loại môi trường sống đã quan sát được? Môi
trường sống nào có số lượng sinh vật quan sát được
nhiều nhất? Môi trường nào ít nhất?
Các đặc điểm hình thái lá cây
TT

1
2
3
4
5
6

Tên cây

Nơi sống

Đặc điểm của phiến
lá

(*)

Các đặc điểm này chứng tỏ lá
cây quan sát là:

(**)

Những nhận xét
khác

Chú ý:

(*) có thể ghi nhận xét các
đặc điểm của phiến lá:
- Phiến lá rộng hay hẹp
- Phiến là dài hay ngắn
- Phiến lá dày hay mỏng
- Màu lá xanh thẫm hay nhạt
- Trên mặt lá có lớp cutin dày
hay không có cutin
- Trên mặt lá có lông bao phủ
hay không có

(**) hãy chọn một trong số các loại
lá cây sau và điền vào bảng:
- Lá cây ưa sáng
- Lá cây ưa bóng
- Lá cây chìm trong nước
- Lá cây nơi nước chảy
- Lá cây nơi nước đứng
- Lá cây nổi trên mặt nước

Cây bàng

Cây chuối

Cây hoa súng

Cây rong đuôi chồn

Cây trúc đào

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
bàng

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
cạn

Phiến lá dài, lá
màu xanh nhạt

Lá cây ưa sáng

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
chuối

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
cạn

Phiến lá to dài
rộng, lá màu
xanh nhạt

Lá cây ưa sáng

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
hoa
súng

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
mặt
nước

Phiến lá to Lá cây nổi
rộng, lá màu trên mặt nước
xanh thẫm

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
lúa

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Nơi
ẩm
ướt

Lá nhỏ, có lớp
lông bao phủ, lá Lá cây ưa sáng
màu xanh nhạt

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây

rau
má

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
cạn

Phiến lá mỏng,
Lá cây ưa bóng
nhỏ, lá màu
xanh thẫm

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
lô
hội

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
cạn

Phiến lá dài, dày Lá cây ưa bóng

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
rong
đuôi
chồn

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Dưới
nước

Phiến lá rất nhỏ

Lá cây chìm
trong nước

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
trúc
đào

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
cạn

Phiến lá dài,
có lớp sáp bao
phủ

Lá cây ưa sáng

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
lá
lốt

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
cạn,
(nơi ẩm
ướt)

Lá rộng bản, lá Lá cây ưa bóng
màu xanh thẫm

Các đặc điểm hình thái lá cây

Tên
cây

Cây
lá
bỏng

Các đặc điểm này
Những nhận
Nơi sống Đặc điểm của phiến lá chứng tỏ lá cây quan
xét khác
sát là:

Trên
cạn

Phiến lá dày, lá
màu xanh thẫm

Lá cây ưa bóng

Cây lá lốt

Trồng ngoài sáng

Trồng trong bóng râm

- Em hãy cho biết ảnh hưởng của ánh sáng đến
hình thái của lá?
- Lá của cây ưa sáng: phiến lá nhỏ, màu xanh nhạt.
- Lá của cây ưa bóng: phiến to, màu xanh thẫm.

Sự khác nhau về hình thái lá cây ưa bóng
và cây ưa sáng
Các đặc
điểm
Phiến lá

Cây ưa bóng

Cây ưa sáng

Rộng, mỏng, gân ít

Hẹp, dày, gân nhiều

Xanh thẫm

Xanh nhạt

Không có lớp cutin

Có lớp cutin dày

Không có lông bao phủ

Có lông bao phủ

Mô giậu thường kém phát triển

Mô giậu phát triển

BÀI THU HOẠCH
Học sinh ép mẫu lá làm tiêu bản khô:

HS ở các nhóm tìm các mẫu lá cây đã rụng,
sau đó ép và dán vào vở thực hành (chú
thích tên lá, môi trường sống, đặc điểm
phiến lá, thuộc nhóm cây nào?

Cây hoa hồng
Hoa hồng sống trên
cạn
Phiến lá hoa hồng nhỏ,
xung quanh lá có răng
cưa nhỏ. Tùy từng giống
mà lá có màu xanh đậm
hay xanh nhạt
 Lá cây ưa sáng

 Cây chuối sống trên
cạn
 Phiến lá chuối to, dài,
rộng. Khi còn non
thường màu xanh nhạt,
còn già thì xanh đậm
 Lá cây ưa sáng

 Cây hoa súng sống
trên mặt nước
 Phiến lá to, rộng,
lá có màu xanh thẫm
 Lá cây nổi trên
mặt nước

 Cây rau má sống
trên cạn
 Phiến lá mỏng,
nhỏ, lá màu xanh
thẫm
 Lá cây ưa bóng

 Cây rong đuôi
chồn sống dưới
nước
 Phiến lá rất mỏng
 Lá cây chìm
trong nước

 Cây lá lốt sống
trên cạn, đặc biệt ở
những nơi ẩm ướt
 Lá rộng bản, có
màu xanh thẫm
 Là cây ưa bóng

 Cây bỏng sống
trên cạn
 Phiến lá dày, lá
màu xanh thẫm
 Lá cây ưa bóng

 Cây rau bí sống
trên cạn
 Phiến lá rộng, to,
có lớp lông bao phủ,
lá thường màu xanh
nhạt
 Lá cây ưa sáng

 Cây lưỡi hổ sống trên
cạn, thường làm cảnh
 Phiến lá dài, dày, có
màu xanh thẫm
 Lá cây ưa bóng

 Cây hẹ sống trên cạn
 Phiến lá dài, hơi dày,
có màu xanh thẫm
 Lá cây ưa bóng

III. Tìm hiểu môi trường sống của
động vật:

Động Vật

Trâu

Cừu

Giun đất

Sán dây

Châu chấu

Giun đất

Ruồi

Ốc sên

Cá chép

Ếch

Mực

Rắn

 Môi trường sống: trên không
 Đặc điểm thích nghi với môi trường sống:
- Cơ thể chia làm 3 phần: đầu, ngực, bụng
- Tiêu hóa nhờ enzim do ruột tịt tiết ra
- Cơ quan miệng khỏe, sắc
- Có cánh bay, nhảy bằng đôi càng
- Có hình thức biến thái không hoàn toàn