Chào mừng các thầy cô giáo về dự giờ với tập thể lớp 11A5
00
01
02
03
04
05
Treo đầu dê, bán thịt chó
Tre già măng mọc
00
01
02
03
04
05
00
01
02
03
04
05
ĐEM CON BỎ CHỢ
ĐEM CON BỎ CHỢ
SỨC TRAI PHÙ ĐỔNG
Tiết 24: THỰC HÀNH VỀ
THÀNH NGỮ - ĐIỂN CỐ
Tiết 24 - Tiếng Việt
THỰC HÀNH
VỀ THÀNH NGỮ- ĐIỂN CỐ
I/ ÔN TẬP KIẾN THỨC CƠ BẢN
Cụm từ ngắn gọn có cấu tạo ổn định
Có tính hình tượng, hàm súc, biểu cảm.
1.Thành ngữ
2. ĐIỂN CỐ
Điển cố:
Là dùng những sự kiện, sự tích cụ thể trong văn học, lịch sử từ xưa để nói lên những điều mang ý nghĩa triết lí , khái quát trong cuộc sống.
II/ Thực hành
1.Bài tập 1

Tìm thành ngữ trong đoạn thơ sau, phân biệt với từ ngữ thông thường về cấu tạo và đặc điểm ý nghĩa.
“ Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Một duyên hai nợ âu đành phận
Năm nắng mười mưa dám quản công”
( Trần Tế Xương, Thương vợ)



Thành ngữ
Một duyên hai nợ: (duyên: vợ chồng; nợ: chồng, con)
=>gánh nặng trên vai bà Tú
Bài tập 1:



Năm nắng mười mưa:
Vất vả, nhọc nhằn, chịu đựng dãi dầu nắng mưa.
Bài tập 1:

So sánh với cách nói thông thường( giải nghĩa như trên ) các thành ngữ ngắn gọn, cô đọng, có cấu tạo ổn định, sử dụng hình ảnh cụ thể , sinh động để thể hiện nội dung khái quát, có tính biểu cảm cao hơn.
2.BÀI TẬP 2/TRANG 66 (SGK) :
Phân tích giá trị nghệ thuật của các thành ngữ in đậm (về tính hình tượng, tính biểu cảm , tính hàm súc) trong các câu thơ sau :
- Người nách thước, kẻ tay đao,
Đầu trâu mặt ngựa, ào ào như sôi .
- Một đời được mấy anh hùng,
Bõ chi cá chậu chim lồng mà chơi !
- Đội trời đạp đất ở đời,
Họ Từ tên Hải vốn người Việt Đông.
(Nguyễn Du-Truyện Kiều )

Đầu trâu mặt ngựa

+ Gợi hình ảnh lũ người dữ tợn hung ác đe dọa gia đình Kiều.
+ Lũ người biến dạng về nhân hình,tha hóa về nhân tính.
+ Thái độ căm ghét, oán giận.
Bài tập 2 :


Cá chậu chim lồng:
+ Cuộc sống bị áp bức, bó buộc, mất tự do
+ Thái độ than thở, đau xót.
Bài tập 2 :

Đội trời đạp đất:

+ gợi hình ảnh con người có tầm vóc cao lớn phi thường
+ khí phách ngang tàng, khát vọng tự do
+ thái độ ngợi ca ngưỡng mộ.
Bài tập 2 :

 Hình ảnh so sánh cụ thể, giàu tính biểu cảm, thể hiện thái độ , cảm xúc của người viết.
Giường kia:
Trần Phồn đời Hậu Hán có người bạn thân là Từ Trĩ, Phồn dành riêng cho bạn một cái giường, khi bạn đến chơi thì mời ngồi, lúc bạn về lại treo giường lên, không cho ai ngồi vào đấy.

3.Bài tập 3

Đàn kia:
Bá Nha và Chung Tử Kì là đôi bạn thân. Bá Nha là người chơi đàn giỏi, Tử Kì nghe tiếng đàn mà hiểu được bạn. Sau khi Tử Kì chết, Bá Nha đập bỏ đàn vì cho rằng không ai hiểu được tiếng đàn mình.
 Hai điển cố dùng nói về tình bạn thắm thiết keo sơn.
4.BÀI TẬP 4/67:
-Ba thu : điển cố trong Kinh Thi (Nhất nhật bất kiến như tam thu hề) một ngày không gặp dài như ba mùa thu Niềm thương nhớ, tương tư của Kim Trọng dành cho Thúy Kiều.
-Chín chữ :điển cố Kinh Thi công lao cha mẹ: sinh (sinh ra), cúc (nâng đỡ), phủ (vuốt ve),súc (cho ăn, cho bú mớm), trưởng (nuôi lớn), dục (dạy dỗ), cố (trông nom) , phục (uốn nắn), phúc (che chở) Kiều tưởng nhớ đến công lao cha mẹ đối với mình mà đau xót cho bổn phận làm con.
Liễu Chương Đài:
Gợi chuyện xưa người đi làm quan xa viết thư về thăm vợ ở Chương Đài ( một đường phố ở kinh Trường An), có câu: “ Cây liễu ở Chương Đài xưa xanh xanh, nay có còn không , hay là tay khác đã vin bẻ mất rồi”
=> Diễn tả tâm trạng Thúy Kiều đau xót khi hình dung cảnh Kim Trọng trở về thì nàng đã thuộc về tay người khác mất rồi.
Bài tập 4

Mắt xanh:
Nguyễn Tịch đời Tấn quí ai thì tiếp bằng mắt xanh ( lòng đen của mắt), không ưa ai thì tiếp bằng mắt trắng ( lòng trắng của mắt)
=> Diễn tả tình cảm của Từ Hải đối với Thúy Kiều, chàng biết Kiều tuy ở chốn lầu xanh phải tiếp khách làng chơi nhưng chưa hề thích ai
=> Sự quí trọng đề cao phẩm giá của Từ Hải đối với Thúy Kiều.
Bài tập 4

MỜI CÁC EM CÙNG THAM GIA
TRÒ CHƠI
XEM HÌNH ĐOÁN NGHĨA
Mẹ tròn con vuông:
Sinh nở bình an, mẹ con đều khỏe mạnh.
 Sự trọn vẹn, tốt đẹp
VD: Chúc chị mẹ tròn con vuông!
Ếch ngồi đáy giếng: hiểu biết ít, tầm nhìn bị hạn chế, do điều kiện tiếp xúc hạn hẹp.
VD: Nếu chỉ ngắm mình thôi thì khác gì ếch ngồi đáy giếng.


Bảy nổi ba chìm:
lận đận, long đong vất vả.

VD: Cuộc đời chị ấy đúng là bảy nổi ba chìm.
Gót chân A – sin: chỗ yếu nhất của một con người.
VD: Hắn cố che đậy cái gót chân A – sin của hắn đấy thôi, đừng sợ.
Xem một cách đại khái, qua loa
Chỉ kẻ vong ơn, bội nghĩa, sống không có trước có sau
Lớp người trước già đi thì có lớp người trẻ sau kế tục, thay thế
Những lời nói, lời dạy bảo, khuyên can, góp ý đối với một ai đó đều không có tác dụng gì với họ, vì họ không tiếp thu được, chỉ hoài công vô ích.
Cưỡi ngựa xem hoa
Qua cầu rút ván
Tre già măng mọc
Nước đổ đầu vịt
BÀI TẬP 5 /66( SGK) :
-Thay thế thành ngữ trong những câu sau bằng các từ ngữ thông thường, tương đương về nghĩa . Nhận xét sự khác biệt và hiệu quả của mỗi cách diễn đạt ?
a)Này các cậu, đừng có mà ma cũ bắt nạt ma mới .Cậu ấy vừa mới chân ướt chân ráo đến, mình phải tìm cách giúp đỡ chứ .
b)Họ không đi tham quan, không đi thực tế kiểu cưỡi ngựa xem hoa mà đi chiến đấu thật sự, đi làm nhiệm vụ của những chiến sĩ bình thường…
CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM ĐÃ THAM DỰ BÀI HỌC