Cây rau dừa nước mọc trên cạn
GV: ĐẶT VĐ
? Cùng là cây rau dừa nước, nhưng trồng ở 2 môi trường khác nhau, thì kiểu hình của 2 cây đó có điểm nào khác nhau ?
HS: QS HÌNH ẢNH -> TRẢ LỜI
HS KHÁC NX, BỔ SUNG
GV: HOÀN CHỈNH KIẾN THỨC -> ĐẶT VĐ -> VÀO BÀI MỚI.
KHỞI ĐỘNG
TUẦN: 14 TIẾT: 28
Bài 25: THƯỜNG BIẾN
(BIẾN DỊ KHÔNG DI TRUYỀN)

THƯỜNG BIẾN
Hãy quan sát tranh và đọc ví dụ 1,2 SGK
để hoàn thành bảng sau:
Thảo luận nhóm

THƯỜNG BIẾN
Lá cây rau mác
Cây rau dừa nước
Su hào
- Mọc trong không khí
- Mọc trên mặt nước
- Mọc trong nước
- Mọc trên bờ
- Trải trên mặt nước
- Đúng qui trình kĩ thuật
- Sai qui trình kĩ thuật
Lá nhỏ, hình mũi mác
Lá lớn, hình mũi mác
- Lá hình dải
- Thân, lá nhỏ, chắc
- Thân, lá lớn hơn, một số
rễ biến thành phao
- Củ to
- Củ nhỏ, sâu bệnh

THƯỜNG BIẾN
? Sự biểu hiện ra kiểu hình bên ngoài của một cơ thể
phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Trong đó yếu tố nào được xem là không biến đổi?
Sự biểu hiện ra kiểu hình bên ngoài của
một cơ thể phụ thuộc vào kiểu gen và môi
trường sống .
Trong đó kiểu gen được xem là
không biến đổi/
I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường .
 
THƯỜNG BIẾN
Thường biến là gì?
- Thường biến là những biến đổi ở kiểu hình
phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng
trực tiếp của môi trường.
- Ví dụ: Cây rau dừa nước
+ Mọc trên bờ: Thân, lá nhỏ, chắc
+ Trải trên mặt nước: Thân, lá lớn hơn, một số rễ biến thành phao
Trồng ở nhiệt độ 35 độ C
Trồng ở nhiệt độ 20 độ C
Ví dụ: Hoa liên hình
Sự biến đổi lá ở cây lục bình của cùng một kiểu gen
THƯỜNG BIẾN
Ví dụ
Ví dụ
THƯỜNG BIẾN
Thường biến thích nghi sự thay đổi môi trường
Cùng kiểu gen ---->kiểu hình khác

Xương rồng sống nơi khô cạn
Xương rồng sống nơi ẩm ướt
Ví dụ
Mọc trong rừng
Mọc nơi quang đãng
Cây thông
Chim xù lông khi lạnh
Thường biến thích nghi môi trường để tự vệ và săn mồi
THƯỜNG BIẾN
Ví dụ
Thường biến thích nghi môi trường để tự vệ và săn mồi
THƯỜNG BIẾN
Ví dụ
Thường biến thích nghi môi trường để tự vệ và săn mồi
THƯỜNG BIẾN
Ví dụ
Sự thay đổi màu sắc con Tắc kè hoa theo màu môi trường
Khi có ánh sáng
Khi ở trong bóng tối

THƯỜNG BIẾN
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình:
Nhận xét mối quan hệ giữa kiểu gen môi trường và kiểu hình?
2) Những tính trạng nào chủ yếu phụ thuộc vào kiểu gen?
Những tính trạng nào chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường?
1) Kiểu hình là kết quả của sự tương tác gữa kiểu gen với môi trường
2) + Các tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen.
+ Các tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng của môi trường.
Lợn Ỉ Nam Định nuôi ở miền Bắc, miền Nam và ở các vườn thú của nhiều nước Châu Âu vẫn có màu lông đen
Giống lúa nếp Cẩm ( nếp than) trồng ở miền núi hay đồng bằng đều cho hạt gạo bầu tròn và màu đỏ thẫm.
 tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen, ít chịu ảnh hưởng của điều kiện môi trường.
Số hạt lúa trên một bông của một giống lúa phụ thuộc vào điều kiện trồng trọt.
Lượng sữa vắt trong một ngày của một giống bò phụ thuộc vào điều kiện chăn nuôi.
 Tính trạng về số lượng chịu ảnh hưởng nhiều của điều kiện môi trường tự nhiên hoặc điều kiện trồng trọt và chăn nuôi nên biểu hiện kiểu hình rất khác nhau

THƯỜNG BIẾN
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình:
- Kiểu hình là kết quả của sự tương tác gữa kiểu gen với môi trường
- Các tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen.
+ VD: Lợn Ỉ Nam Định nuôi ở miền Bắc, miền Nam và ở các vườn thú của nhiều nước Châu Âu vẫn có màu lông đen
- Các tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng của môi trường.
+ VD: Lượng sữa vắt trong một ngày của một giống bò phụ thuộc vào điều kiện chăn nuôi.
? Người ta đã vận dụng những hiểu biết về ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng để nâng cao năng suất cây trồng như thế nào?
-> Người ta đã vận dụng những hiểu biết về ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng trong trường hợp tạo điều kiện thuận lợi nhất để đạt tới kiểu hình tối đa nhằm tăng năng suất và hạn chế các các điều kiện ảnh hưởng xấu, làm giảm năng suất.

THƯỜNG BIẾN
Tìm hiểu ví dụ tr.73-SGK: giống lúa DR2
Lúa DR2 chăm sóc bình thừơng
(4,5 – 5 tấn)
Lúa DR2 chăm sóc tốt (8 tấn)
1)Sự khác nhau giữa năng suất
bình quân và năng sất tối đa là
do đâu?
2) Giới hạn năng suất tối đa của
lúa là do yếu tố nào?
Do kiểu gen qui định (giống)
Do kĩ thuật chăm sóc

THƯỜNG BIẾN
III. Mức phản ứng:
Mức phản ứng là gì?
Mức phản ứng là giới hạn thường biến của một kiểu gen trước môi trường khác nhau.
+ VD: SGK/73
- Mức phản ứng do kiểu gen quy định
Thường biến là loại biến dị nào sau đây ?
Biến dị không di truyền.
Biến dị đột biến.
Biến dị di truyền.
Biến dị tổ hợp.
Luyện tập
A
B
C
D
X
KIỂU HÌNH
Kiểu gen
Môi trường
(Năng suất)
(Giống)
(Kĩ thuật chăm sóc)
? Phân biệt thường biến với đột biến?
Biến đổi kiểu hình
Biến đổi trong vật chất
di truyền (ADN, NST)
Không di truyền được
Di truyền được
Biến đổi đồng loạt,
theo hướng xác định
Biến đổi riêng rẽ,
cá thể, không xác định
Thường có lợi
cho sinh vật
Thường có hại,
đôi khi có lợi(rất ít)
Do ảnh hưởng của môi trường
Do ảnh hưởng của các tác nhân đột biến
? người ta vận dụng những biết về ảnh hửơng của môi trường đố với tính trạng số lượng, về mức phản ứng đề nâng cao năng suất cây trồng như thế nào?
Tạo điều kiện thuận lợi nhất để đạt kiểu hình tối đa (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng…).
Hạn chế những ảnh hưởng xấu làm giảm năng suất.
Áp dụng các kĩ thuật trồng trọt hiện đại, thích hợp với từng loại giống.
Thay thế các giống cũ bằng giống mới có tiềm năng năng suất cao hơn, phù hợp với từng điều kiện môi trường khác nhau.
Hướng dẫn về nhà
Trả lời câu hỏi cuối bài .
Vận dụng vào thực tế nhằm nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi nhưng chú ý BVMT.
- Bài 26: Thực hành: nhận biết một vài dạng đột biến và Bài 27: Thực hành: quan sát thường biến -> Không yêu cầu học sinh thực hiện
Tiết sau: Ôn tập chương IV