BÀI 27

TIA HỒNG
NGOẠI
TIA TỬ NGOẠI

I. THÍ NGHIỆM PHÁT HIỆN TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI
QUANG PHỔ CỦA ÁNH SÁNG TRẮNG
Vïng hång ngo¹i
(> ®)
C
S

J

L

L1

P

L2

Quang phæ
liªn tôc

F

Vïng tö ngo¹i
(< t)

I. THÍ NGHIỆM PHÁT HIỆN TIA HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI

b. Kết luận
- Ở ngoài quang phổ ánh sáng nhìn thấy được, ở
cả hai đầu đỏ và tím, còn có những bức xạ không
nhìn thấy, nhưng nhờ cặp nhiệt điện mà ta phát
hiện được.
- Bức xạ không nhìn thấy được ở ngoài vùng
đỏ gọi là bức xạ (hay tia) hồng ngoại.
- Bức xạ không nhìn thấy được ở ngoài vùng
tím gọi là bức xạ (hay tia) tử ngoại.

II. BẢN CHẤT VÀ TÍNH CHẤT CHUNG CỦA TIA
HỒNG NGOẠI VÀ TIA TỬ NGOẠI
1.Bản chất chung:

Chúng có cùng bản chất với ánh sáng nhìn thấy => có bản
chất là sóng điện từ nhưng không nhìn thấy được
2. Tính chất chung:

 Tuân theo các định luật truyền thẳng , phản xạ , khúc xạ
và cũng gây được hiện tượng nhiễu xạ , giao thoa như ánh
sáng thông thường.
 Miền hồng ngoại trải từ bước sóng 760 nm (0,76  m )
đến khoảng vài milimét
 Miền tử ngoại trải từ bước sóng 380 nm ( 0,38  m ) đến
vài nanômét

III. TIA HỒNG NGOẠI
1. Định nghĩa:

Tia hồng ngoại là những bức xạ không nhìn thấy được
có bước sóng lớn hơn bước sóng của ánh sáng đỏ
(nằm ngoài vùng ánh sáng đỏ)
2. Nguồn phát:

Mọi vật có nhiệt độ cao hơn nhiệt độ môi trường
đều phát ra tia hồng ngoại vào môi trường xung
quanh


Những vật có nhiệt độ lớn hơn 00C (-2730K) đều
phát ra tia hồng ngoại


Các nguồn phát giàu tia hồng ngọai

Mặt trời

Bếp lửa

Đèn dây tóc
cháy sáng

3.Tính chất và công dụng của tia hồng ngoại

- Tính chất nổi bật nhất của tia hồng ngoại là tác
dụng nhiệt: dùng để sấy khô, sưởi ấm
- Tia hồng ngoại có thể gây ra một số phản ứng
hoá học: ứng dụng tạo ra phim có thể chụp
được tia hồng ngoại
- Tia hồng ngoại cũng có thể biến điệu được
như sóng điện từ cao tần , ứng dụng để chế tạo
bộ điều khiển từ xa
- Tạo ra ống nhòm hồng ngoại để quan sát ban
đêm , camera hồng ngoại để chụp ảnh quay
phim ban đêm

Ứng dụng của tia hồng ngoại :


Sấy khô – sưởi ấm.

Máy sấy bằng tia hồng ngoại

Đèn hồng ngoại

CHỤP

ẢNH HỒNG
NGOẠI

Máy chụp ảnh hồng
ngoại

Ảnh của kính thiên văn hồng
ngoại

IV. TIA TỬ NGOẠI
1. Định nghĩa:

Tia tử ngoại là những bức xạ không nhìn thấy được
có bước sóng nhỏ hơn bước sóng của ánh sáng tím
(nằm ngoài vùng ánh sáng tím)

2. Nguồn phát:
Những vật có nhiệt độ trên 2000o C sẽ phát ra tia tử
ngoại. Nguồn phát thông dụng: hồ quang điện, mặt trời
, đèn hơi thuỷ ngân
3 . Tính chất và công dụng của tia tử ngoại:
- Tác dụng lên phim ảnh
- Kích thích sự phát quang của nhiều chất
-Tia tử ngoại làm ion hoá không khí, nhiều chất khí
khác và gây ra tác dụng quang điện

- Tia tử ngoại có tác dụng sinh học ( huỷ diệt tế
bào , diệt khuẩn...) -> được dùng để tiệt trùng
các dụng cụ
- Bị nước và thuỷ tinh hấp thụ mạnh nhưng lại
trong suốt với (truyền qua được) thạch anh
- Tia tử ngoại tham gia tổng hợp hidro, ozon,
vitamin D -> dùng để chữa bệnh còi xương
- Tia tử ngoại có khả năng đâm xuyên
- Trong công nghiệp được sử dụng để tìm vết nứt
trên bề mặt các vật bằng kim loại

Các nguồn phát giàu tia tử ngọai

Hồ quang điện

Mặt trời

Đèn cực tím

Trong tia sét có tia tử ngoại không ?

Có. Vì nhiệt độ trong tia sét
khoảng vài chục nghìn độ

Máy xử lý nước bằng tia tử ngọai

Dùng tia tử ngoại để phát hiện tiền giả

SỰ HẤP THỤ TIA TỬ NGOẠI
- Bị thuỷ tinh và nước hấp thụ mạnh
- Thạch anh, nước và không khí đều trong suốt đối với các
bước sóng trên 200nm, và hấp thụ mạnh các tia tử ngoại có
bước song ngắn hơn.
- Tầng ozon hấp thụ hầu hết các tia tử ngoại có bước
sóng dưới 300nm
Hình chụp lỗ thủng
tầng ôzôn lớn nhất ở
Nam Cực từ trước đến
nay vào tháng 9 năm
2000.