TRƯỜNG THPT PHAN BỘI CHÂU DI LINH
TỔ VẬT LÝ - KTCN
TRƯỜNG THPT B/C PHAN BỘI CHÂU DI LINH
chào mừng
quí thầy cô giáo dự giờ
chào các em
KIỂM TRA CŨ
1/ Tia hồng ngoại là gì ? Do nguồn nào phát ra ? Trong điều kiện nào ? Nêu những tác dụng và công dụng ?

2/ Tia tử ngoại là gì ? Do nguồn nào phát ra ? Trong điều kiện nào ? Nêu những tác dụng và công dụng ?





Nhắc lại kiến thức cũ
D?nh nghia tia catốt : Khi áp suất trong ?ng giảm xuống 0,01 - 0,001 mmHg , miền tối catốt chiếm đầy ống : các electron bắn ra từ catốt chuyển động tự do tới anốt mà không va chạm với các phân tử khí . Dòng electron đó được gọi là tia ca tốt hay tia âm cực



Tính chất :

1/Tia catốt truyền thẳng nếu không chịu tác dụng của điện hay từ trường
2/Tia catốt phát ra vuông góc với mặt catốt : nếu catốt có dạng mặt cầu lõm thì các tia catốt phát ra sẽ hội tụ tại tâm mặt cầu
3/Tia catốt có năng lượng : khi đập vào một vật làm cho vật nóng lên . �
4/Tia catốt có thể xuyên qua các lá kim loại mỏng , tác dụng lên kính ảnh và có khả năng iôn hóa không khí .
5/Một số chất , khi bị tia catốt đập vào , phát ra ánh sáng
6/Tia catốt bị lệch trong điện trường và từ trường
7/Tia catốt nói chung là chùm electron có vận tốc lớn , khi đập vào các vật có nguyên tử lượng lớn như platin , bị hãm lại và phát ra tia Rơnghen .
TIA RƠNGHEN
Di linh, 13/3/2008
Tiết 70 :
Gv : Trần Hưng Quốc
Nội Dung Trình Bày
Lịch sử khám phá
Ống Rơghen
Ứng dụng
Tia Rơnghen
Tia X được khám phá khá ngẫu nhiên, vào năm 1895, trong qúa trình nghiên cứu dòng điện trong ống Crookes-Hittorf của Roentgen
Wilhelm Conrad Röntgen
(1845 – 1923)

The Nobel Prize in Physics 1901
Lịch sử khám phá tia Rơnghen (tia X)
Phòng Thí Nghiệm Của Roentgen
Một số hình ảnh chụp ống Rơnghen
Cathode
Anode
1/CẤU TẠO: Là ống tia catốt
Catốt
Anốt
Đối âm cực
I/ ỐNG RƠNGHEN:
Trong đó có lắp thêm một điện cực bằng kim loại có nguyên tử lượng lớn và khó nóng chảy như platin để chắn dòng tia catốt . Gọi là đối âm cực AK , nối với anốt
A�p suất trong ống khoảng 10 -3 mmHg . Hiệu điện thế giữa anốt và catốt khoảng vài vạn vôn.
Dòng electron
Tia RƠNGHEN
2/HOẠT ĐỘNG :
Dòng tia catốt trong ống Rơnghen đập vào miếng kim loại có nguyên tử lượng lớn như bạch kim hoặc vonfram thì phát ra một bức xạ không nhìn thấy , xuyên qua thuỷ tinh ra ngoài và làm phát quang một số chất hoặc đen phim ảnh Bức xạ này gọi là tia Rơnghen hay tia X
2/ CƠ CHẾ :

Các e trong tia catốt được tăng tốc trong điện trường mạnh thu động năng rất lớn. Khi đến đối âm cực gặp các nguyên tử của đối âm cực xuyên sâu vào những lớp bên trong của vỏ nguyên tử và tương tác với hạt nhân và các e ở các lớp này . Trong sự tương tác này sẽ phát ra một sóng điện từ có bước sóng rất ngắn mà ta gọi là bức xạ hãm Đó chính là tia Rơnghen .
II/ TIA RƠNGHEN:
1/BẢN CHẤT:
Là sóng điện từ có bước sóng ngắn hơn bước sóng tia tử ngoại .Bước sóng khoảng 10 -8m
( tia Rơnghen mềm ) đến 10 -12 m (tia Rơnghen cứng).
Phần lớn động năng của electron biến thành nội năng làm nóng đối âm cực , phần còn lại biến thành năng lượng của chùm tia Rơnghen
3. Tính chất của tia X:
Làm phát huỳnh quang
Làm ion hóa chất khí
Tác dụng trên phim ảnh
Khả năng đâm xuyên mạnh
Truyền thẳng
Mang năng lượng
Tác dụng sinh lý
NHẬN XÉT ?
Những điểm giống và khác nhau giữa tia hồng ngoại với tia Rơnghen ?
Tr? l?i
Những điểm giống nhau

1/Đều không nhận thấy bằng mắt thường
2/Có bản chất là sóng điện từ .
3/Đều thu được bằng phương pháp chụp ảnh


Những điểm khác nhau
1/Cách phát ra.
2/Bước sóng khác nhau
3/Tia Rơnghen có tính đâm xuyên , ion hóa , huỷ diệt tế bào , tia hồng ngoại có tác dụng nhiệt
4/Công dụng khác nhau
NHẬN XÉT ?
Những điểm giống và khác nhau giữa tia tử ngoại với tia Rơnghen ?
Tr? l?i
Những điểm giống nhau:
1/Đều không nhận thấy bằng mắt thường
2/Có bản chất là sóng điện từ .
3/Đều thu được bằng phương pháp chụp ảnh

4/ Đều có tác dụng ion hoá

5/ Đều có tác dụng sinh học
6/Đều thu được bằng phương pháp quang điện
Những điểm khác nhau:
1/Cách phát ra.

2/Bước sóng khác nhau

3/Tia Rơnghen có tính đâm xuyên , tia tử ngoại bị thuỷ tinh và nước hấp thụ mạnh và gây phản ứng quang hóa , quang hợp

4/Công dụng khác nhau

Ánh sáng nhìn thấy
Tia hồng ngoại
Tia tử ngoại
Sóng vô tuyến
Tia Rơnghen
Tia Gamma
Cách phát
Các nguồn sáng
Vật nóng dưới 500oC
Vật nóng trên 30000C
Máy phát vô tuyến
O�ng Rơnghen
Sự phân huỷ hạt nhân
Cách thu
Phương pháp vô tuyến
Phương pháp chụp ảnh
Phương pháp quang điện
Phương pháp nhiệt điện
Phương pháp ion hóa
IV/ THANG SÓNG ĐIỆN TỪ :
4. Ứng dụng:
Y học:
Chiếu điện trong y học xác định những chấn thương.
Đặc biệt ứng dụng rộng rãi trong y hoc hiện đại.
Chụp điện trong công nghiệp:

Cung c?
1/ Tia Rơnghen là :
A/ Một bức xạ điện từ có bước sóng nhỏ hơn 10-8m.
B/ Do catốt của ống Rơnghen phát ra .
C/ Bức xạ mang điện tích
D/ Do các vật nung nóng phát ra
2/ Chọn câu sai :
A/ A�p suất bên trong ống Rơnghen nhỏ cỡ 10-3 mm Hg
B/ Hiệu điện thế giữa anốt và catốt của ống Rơnghen khoảng chục ngàn vôn.
C/ Tia Rơnghen có khả năng ion hóa chất khí
D/ Tia Rơnghen giúp chữa bệnh còi xương
3/ Có thể nhận biết tia Rơnghen bằng :
A/ Chụp ảnh
B/ Pin nhiệt điện .
C/ Phép phân tích quang phổ
D/ Các câu trên đều đúng
4/ Tính chất nào sau đây không phải là của tia Rơnghen :
A/ Tính đâm xuyên mạnh
B/ Tác dụng mạnh lên kính ảnh .
C/ Xuyên qua tấm chì dày vài cm
D/ Tác dụng huỷ diệt tế bào
5/ Chọn câu sai :
A/ Tia Rơnghen có cùng bản chất với sóng radio
B/ Tia Rơnghen có cùng bản chất với sóng âm
C/ Tia Rơnghen có cùng bản chất với ánh sáng
D/ Tia Rơnghen không mang điện tích
Bài tập ở nhà
Tia Rơnghen là gì ? Trình bày cấu tạo và hoạt động của ống Rơnghen.

Nêu những tính chất , tác dụng , công dụng của tia Rơnghen.

Nêu những kết luận tổng quát về thang sóng điện từ.