TIẾNG GÀ TRƯA
Ngữ Văn lớp 7 - Tuần 14 - Tiết 54
Kiểm tra bài cũ
HS 1: Đọc thuộc bài thơ “Cảnh Khuya”.
Bài thơ miêu tả vẻ đẹp của đêm trăng như thế nào và thể hiện tâm trạng gì của Bác Hồ?
Bài thơ miêu tả một đêm trăng trong rừng, ở chiến khu Việt Bắc. Cảnh rất thơ mộng, có tiếng suối reo từ xa vọng lại, có ánh trăng sáng tràn ngập, đan xen, lung linh qua vòm cây, kẻ lá.
Bác say sưa ngắm đêm trăng đẹp nhưng vẫn thao thức, trăn trở lo nghĩ cho công việc kháng chiến.
Kiểm tra bài cũ
Học sinh 2
Đọc thuộc lòng bài thơ “Rằm tháng giêng”.
Bài thơ miêu tả vẻ đẹp của đêm trăng như thế nào?
Qua bài thơ em hiểu được tâm trạng gì của Bác Hồ?
Bài thơ miêu tả đêm trăng rằm trên sông nước ở Việt Bắc. Đó là khung cảnh từ mặt nước, dòng sông, con thuyền đến bầu trời đều tràn ngập ánh trăng và không khí tươi vui của mùa xuân. Cảnh ấy gợi cho Bác niềm lạc quan, tin tưởng cuộc kháng chiến chống Pháp nhất định thắng lợi.
Bài thơ giúp chúng ta hiểu được Bác có lòng yêu thiên nhiên, phong thái sống ung dung và luôn sống lạc quan dù hoàn cảnh còn nhiều gian khổ.
TIẾNG
GÀ
TRƯA
THƠ :
XUÂN QUỲNH
NGỮ VĂN 7 Tuần 14 Tiết 54


I. Đọc, tìm hiểu chú thích
1.Đọc :
Đọc giọng chậm rãi, nhẹ nhàng.
Những câu thơ có 3 tiếng “Tiếng gà trưa”cần ngắt nghỉ lâu hơn các câu khác.
Khổ thơ cuối đọc giọng nhẹ nhàng, tha thiết như lời trò chuyện, tâm tình của cháu với bà.
Tiếng gà trưa
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng nhà ai nhảy ổ:
“Cục ... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ



Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hàng năm hàng năm
Khi gío mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới



Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng.

Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng:
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng.





Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Ôi cái áo trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.

Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng những trứng.

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.


2. Tác giả, tác phẩm
Tác giả: Xuân Quỳnh
(1942 – 1988)
Một nhà thơ nữ hiện đại, có
nhiều bài thơ mang âm điệu
nhẹ nhàng sâu lắng, thể hiện
những rung cảm và khát
vọng của một người phụ nữ
chân thành, thiết tha yêu con
người và cuộc sống.


a. Tác phẩm
Xuân Quỳnh sáng tác không nhiều nhưng đã
có những tập thơ xuất sắc như : “Sóng”, “Hoa dọc
chiến hào”, “Sân ga chiều em đi”...

Bài thơ ”Tiếng gà trưa” được viết trong thời
kì đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, năm 1984
được đưa vào in trong tập thơ “Sân ga chiều em đi”.


- Thể thơ
Câu hỏi: Bài thơ “Tiếng gà trưa”
được làm theo thể thơ gì?
Bài thơ được làm theo thể thơ 5 tiếng nhưng có chỗ
biển đổi chỉ có 3 tiếng như câu thơ “Tiếng gà trưa".


- Gieo vần
Gieo vần cách :
ở câu 1 và 4

Gieo vần liền :
ở câu 2 và 3



Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ.
Số câu thơ trong mỗi khổ thơ
Câu hỏi: Em có nhận
xét gì về số câu thơ
trong mỗi khổ thơ?
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp.
------
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gío mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới.
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng nhà ai nhảy ổ :
“Cục ... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ.
Số câu thơ trong mỗi
khổ thơ không hạn
định: có khổ 4 câu,
có khổ 6 câu, có khổ
7 câu ...
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp.
------
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gío mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới.
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng nhà ai nhảy ổ:
“Cục ... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ.


Câu hỏi thảo luận nhóm nhỏ:
Mạch cảm xúc của bài thơ được triển khai
theo trình tự của bố cục không? Mạch cảm
xúc đó diễn biến như thế nào?
,…
Kí ức tuổi thơ: ổ trứng hồng, gà mái mơ, mái vàng, tiếng bà mắng ,…
Suy ngẫm về hiện tại: về tổ quốc, xóm làng, về bà, ổ trứng hồng.
Hành quân -> nghe tiếng gà nhảy ổ-> nhớ về kí ức tuổi thơ
,…
Từ hiện tại
quá khứ
Suy ngẫm về hiện tại


- Bố cục
Bố cục của bài thơ có thể chia làm mấy phần?
Nêu ý chính từng phần?
Bố cục của bài thơ có thể chia làm 3 phần:
1. Từ đầu đến “Nghe gọi về tuổi thơ”: Cảm nhận của anh chiến sĩ trên đường hành quân.
2. Tiếp theo đến “ Đi qua nghe sột soạt”: Tiếng gà trưa gợi nhớ kỉ niệm thời thơ ấu.
3. Phần còn lại: Những suy tư gợi lên từ tiếng gà trưa.


II. Đọc –hiểu văn bản
1. Cảm nhận của anh chiến sĩ trên đường hành quân
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng nhà ai nhảy ổ:
“Cục ... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ.
Tiếng gà gáy trưa
vọng vào
tâm tư người lính trong hoàn cảnh nào?


Một buổi trưa hè, trên đường hành quân, được
nghỉ chân ở một xóm nhỏ, người chiến sĩ chợt
nghe tiếng gà nhảy ổ gáy vang vọng vào tâm tư.
Âm vang của tiếng gà khiến anh bồi hồi xúc
động.
Thảo luận nhóm
Tại sao trong nhiều âm thanh của làng quê,
nhưng người chiến sĩ cảm nhận tiếng gà gáy
trưa một cách sâu sắc đến thế?
Người chiến sĩ cảm nhận
được tiếng gà trưa vì:
* Tiếng gà gáy trưa là âm
thanh quen thuộc.
* Tiếng gà gáy trưa tạo
cảm giác dễ chịu xua tan
bao mệt nhọc.
* Tiếng gà gáy gợi nhớ kỉ
niệm tuổi thơ ở bên bà và
bên đàn gà.
Câu hỏi
Trong khổ thơ thứ nhất, tác giả nhắc lại nhiều
lần từ nào? Như vậy biện pháp tu từ nào được sử
dụng? Tác dụng của cách dùng từ này?
Nghe
xao động nắng trưua
gọi về tuổi thơ
bàn chân đỡ mỏi
Nghe xao ®éng n¾ng tr­ưa
Nghe bµn ch©n ®ì mái
Nghe gäi vÒ tuæi th¬

Điệp ngữ “nghe”-> nhấn mạnh cảm giác khi nghe tiếng gà.
-> C¶m gi¸c xao ®éng cảnh vật, xao xuyến lòng người,
xua tan mÖt mỏi, gọi về những kỉ niệm tuổi thơ.
Câu hỏi
Vậy đây là kiểu
điệp ngữ gì?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng nhà ai nhảy ổ:
“Cục ... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Điệp ngữ cách quãng
ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
Nghe
xao động nắng trư­a
gọi về tuổi thơ
bàn chân đỡ mỏi
Nghe xao ®éng n¾ng trư­a
Nghe bµn ch©n ®ì mái
Nghe gäi vÒ tuæi th¬

(th? giác)
(xỳc giác)
(tâm hồn)
Điệp ngữ
Câu hỏi: Người lính cảm nhận tiếng gà
bằng thính giác và bằng cả tâm hồn.
Như vậy, anh có tâm tư, tình cảm gì?
Anh có lòng yêu mến quê hương,
lòng nhớ thương người bà và bồi
hồi nhớ kỉ niệm thời ấu thơ bên đàn gà.
Bài tập trắc nghiệm
Bài thơ “Tiếng gà trưa
được làm theo thể thơ nào?
A.Thể thơ tự do
B.Thể thơ 5 chữ
C.Thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt
D.Thể thơ cổ thể

1.Học thuộc lòng bài thơ.
2. Soạn câu hỏi 3 và 4 (trang 151 SGK)
3. Nắm được nghĩa của các chú thích.
4. Sưu tầm 1 bài thơ có âm thanh tiếng
gà gáy.
5. Học bài học.