Trường THCS Tân An
Tổ Ngữ văn
DẠY HỌC ONLINE
Năm học: 2021-2022
Môn: Ngữ văn lớp 7
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Tác giả của bài “Rằm tháng giêng” là ai?
A. Hồ Chí Minh
B. Xuân Quỳnh
C. Lý Bạch
D. Đỗ Phủ
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Tác giả của bài “Rằm tháng giêng” là ai?
A. Hồ Chí Minh
B. Xuân Quỳnh
C. Lý Bạch
D. Đỗ Phủ
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 2: Bài thơ “Rằm tháng giêng” được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
A. Trước Cách mạng tháng Tám, Bác Hồ mới về nước
B. Những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp
C. Những năm hòa bình ở miền Bắc sau kháng chiến chống Pháp
D. Những năm kháng chiến chống đế quốc Mĩ xâm lược
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 2: Bài thơ “Rằm tháng giêng” được sáng tác trong hoàn cảnh nào?
A. Trước Cách mạng tháng Tám, Bác Hồ mới về nước
B. Những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp
C. Những năm hòa bình ở miền Bắc sau kháng chiến chống Pháp
D. Những năm kháng chiến chống đế quốc Mĩ xâm lược
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 3: Dòng nào sau đây dịch nghĩa cho câu thơ “Yên ba thâm xứ đàm quân sự”?
A. Đêm nay, đêm rằm tháng giêng, trăng đúng lúc tròn nhất.
B. Sông xuân ,nước xuân tiếp giáp với trời xuân.
C. Nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng bàn việc quân.
D. Nửa đêm quay về trăng đầy thuyền.
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 3: Dòng nào sau đây dịch nghĩa cho câu thơ “Yên ba thâm xứ đàm quân sự”?
A. Đêm nay, đêm rằm tháng giêng, trăng đúng lúc tròn nhất.
B. Sông xuân ,nước xuân tiếp giáp với trời xuân.
C. Nơi sâu thẳm mịt mù khói sóng bàn việc quân.
D. Nửa đêm quay về trăng đầy thuyền.
LẮNG NGHE
VÀ
CẢM NHẬN
Tiết 53-54 Văn bản TIẾNG GÀ TRƯA Xuân Quỳnh
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
Trình bày những nét cơ bản về tác giả?
Xuân Quỳnh (1942 – 1988)
Là nhà thơ nữ xuất sắc của nền thơ ca hiện đại.
Phong cách thơ: trẻ trung, sôi nổi, đôn hậu, giàu nữ tính.
Quê: La Khê, Hà Đông, Hà Tây
Các tác phẩm khác của Xuân Quỳnh
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả: Sgk/150
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
2.Tác phẩm:
Đọc bài thơ
Văn bản được viết theo thể thơ nào?
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
2.Tác phẩm:
-Thể thơ: thơ 5 chữ
Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
2.Tác phẩm:
-Thể thơ: thơ 5 chữ
-Hoàn cảnh sáng tác: 1968, thời kì chống Mỹ
Nêu phương thức biểu đạt chính của bài thơ?
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
2.Tác phẩm:
3. Bố cục
Nêu bố cục của bài thơ?
3 đoạn
Khổ thơ đầu: Tiếng gà trư­a gợi lên cảm nghĩ của ng­ười chiến sĩ
5 khổ thơ tiếp: Tiếng gà trư­a với những kỉ niệm thời ấu thơ và tình cảm bà cháu của nhân vật trữ tình.
Khổ cuối: Tiếng gà trư­a, niềm hạnh phúc và sức mạnh chiến đấu
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
2.Tác phẩm:
3. Bố cục: 3 phần
Nêu mạch cảm xúc của bài thơ?
Tiếng gà trưa
Trên đường hành quân,
người chiến sĩ chợt
nghe tiếng gà nhảy ổ,
gợi về kỉ niệm tuổi thơ

Hình ảnh gà
mái mơ,
mái vàng với
người bà giàu
lòng yêu thương

Ước mơ tuổi thơ và
tiếng gà trưa đã khắc
sâu tình yêu quê
hương, đất nước
nơi người chiến sĩ
Hiện tại
Quá khứ
Hiện tại
MẠCH CẢM XÚC CỦA BÀI THƠ
II. Phân tích
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Nêu nội dung chính của khổ thơ đầu?
II. Phân tích
1.Tiếng gà trưa và tình cảm làng quê
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Nhân vật trữ tình là ai?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Người chiến sỹ bắt gặp âm thanh của tiếng gà trưa trong hoàn cảnh nào?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Âm thanh tiếng gà trưa đã đem đến cho người chiến sĩ cảm nhận gì?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Vì sao trong muôn vàn âm thanh, người chiến sĩ lại chú ý đến tiếng gà trưa?
Âm thanh tiếng gà trưa
Buổi trưa ở làng quê là thời điểm rất yên tĩnh, do đó tiếng gà có thể khuấy động cả không gian.
Tiếng gà dự báo điều tốt lành, đem lại niềm vui cho con người.
Tiếng gà gắn với kỷ niệm của tuổi ấu thơ.
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Nhà thơ sử dụng nghệ thuật gì? Tác dụng?
Tiếng gà
Nghe
Xao động nắng trưa
Bàn chân đỡ mỏi
Gọi về tuổi thơ
Thị giác
Xúc giác
Tâm hồn
-Điệp ngữ
-Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
-Đưa kí ức về hiện tại
-Tình cảm làng quê sâu đậm
1.Tiếng gà trưa và tình cảm làng quê
-Nghe xao động nắng trưa
-Nghe bàn chân đỡ mỏi
-Nghe gọi về tuổi thơ
Điệp ngữ, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
*Tình làng quê sâu nặng, thắm thiết
Đọc 5 khổ thơ tiếp theo
Nêu nội dung chính của các khổ thơ?
2. Tiếng già trưa gợi kỉ niệm tuổi thơ và tình bà cháu
2. Tiếng già trưa gợi kỉ niệm tuổi thơ và tình bà cháu
a. Những kỉ niệm tuổi thơ
Những kỉ niệm tuổi thơ nào được nhắc đến trong các khổ thơ?
Ổ rơm hồng những trứng
Con gà mái vàng
Con gà mái mơ
Xem trộm gà đẻ
Được quần áo mới
Nhận xét về những kỉ niệm tuổi thơ?
a. Những kỉ niệm tuổi thơ
-Ổ rơm hồng, con gà mái vàng, gà mái mơ
-Xem trộm gà đẻ
-Được quần áo mới
* Đẹp đẽ, hồn nhiên, trong sáng, không thể nào quên
Hình ảnh người bà hiện lên qua những chi tiết nào?
Bà mắng
Bà khum soi trứng
Bà lo đàn gà toi
Qua đó, em thấy tình cảm của bà dành cho cháu ntn?
Tình cảm của cháu dành cho bà ra sao?
Tiếng gà trưa
Kỉ niệm tuổi thơ
Tình bà cháu
Bà yêu thương, chăm chút cháu
Cháu kính trọng, biết ơn bà
b. Tình bà cháu
-Bà chắt chiu, yêu thương, bảo ban cháu trong cảnh đói nghèo
-Cháu yêu thương, kính trọng, biết ơn bà
→Tình bà cháu sâu nặng thắm thiết
Đọc 2 khổ thơ cuối
Nêu nội dung chính của các khổ thơ?
3.Tâm niệm của người chiến sĩ
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Trong 2 khổ thơ cuối, người chiến sĩ đã có suy nghĩ về những điều gì?
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Quan sát khổ cuối, người chiến sĩ chiến đấu vì những mục đích gì?
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Nhà thơ sử dụng nghệ thuật gì? Tác dụng?
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
 Khẳng định niềm tin vào chân lí của cuộc chiến đấu: Tổ quốc – xóm làng – người bà – tiếng gà, ổ trứng
Tình cảm gia đình làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương
3.Tâm niệm của người chiến sĩ
Chiến đấu vì:
-Lòng yêu Tổ quốc
-Xóm làng thân thuộc
-Bà
-Tiếng gà, trứng hồng
 Điệp ngữ, liệt kê
*Tình bà cháu đã bồi đắp nên tình yêu quê hương đất nước
III.Tổng kết
Ghi nhớ Sgk/151
Đọc ghi nhớ
IV. Luyện tập
Viết đoạn văn trình bày cảm nhận về tình bà cháu trong bài thơ
Hướng dẫn viết đoạn
Mở đoạn: giới thiệu tác giả, tác phẩm
Thân đoạn:
+ Những hình ảnh, kỉ niệm của tuổi thơ bên bà.
+ Tình cảm yêu thương, sự quan tâm, chăm chút của bà dành cho cháu.
+ Tình cảm của cháu đối với bà qua những kỉ niệm thời thơ ấu.
Kết đoạn: Cảm nhận chung về con người nhà thơ.
Tình bà cháu là một tình cảm gần gũi, tự nhiên và vô cùng thiêng liêng sâu sắc. Nhà thơ Xuân Quỳnh đã có một tác phẩm thật hay khi viết về đề tài giản dị mà gợi bao niềm xúc động này - bài thơ “Tiếng gà trưa”. Bài thơ viết về tình bà cháu thiêng liêng và cảm động. Trong một buổi hành quân, người cháu đã nghe được tiếng gà trưa và những kỉ niệm về bà ùa về trong kí ức. Cả một tuổi thơ gắn bó bên bà, được bà yêu thương chăm sóc. Bà dành dụm, chắt chiu từng quả trứng, chăm đàn gà từng con một kể cả khi trời gió rét mưa dầm. Những gì thu được từ đàn gà, bà đều dành cho cháu: nào là cái quần chéo go, ống rộng dài quét đất, nào là cái áo cánh trúc bâu... Tình yêu của bà thể hiện qua những điều giản dị, bình thường. Chính tình yêu thương của bà đã trở thành động lực để người cháu chiến đấu. Qua bài thơ, người đọc cảm nhận tình bà cháu thắm thiết, đồng thời đó cũng là tình yêu gia đình, yêu Tổ quốc. Đúng như một nhà văn nước ngoài đã nói: Tình yêu Tổ quốc bắt đầu từ những tình cảm nhỏ bé, thiêng liêng, đó là yêu những gì gần gũi nhất với mình.
Dặn dò
- Học bài, hoàn thành đoạn văn
- Soạn bài: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học (Chuẩn bị cảm nghĩ về bài thơ “Cảnh khuya” (Thay cho ngữ liệu ở Sgk), xem và định hướng cách giải các bài tập)