CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH
Xuân Quỳnh
TIẾNG GÀ TRƯA
Văn bản
I.Tìm hiểu chung
1. Tác giả, tác phẩm
Xuân Quỳnh (1942 – 1988)
Là nhà thơ nữ xuất sắc của nền thơ ca hiện đại. Được mệnh danh là nữ hoàng thơ tình
Phong cách thơ: trẻ trung, sôi nổi, đôn hậu, giàu nữ tính.
Quê: La Khê, Hà Đông, Hà Tây
a. Tác giả
Trích từ tập thơ “Hoa dọc chiến hào” (1968)
Được viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ.
b. Tác phẩm
-Hoàn cảnh sáng tác:
-Thể thơ:
2. Bố cục
-Khổ 1: Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê
-2 khổ cuối: Tâm niệm của người chiến sĩ trên đường ra trận
-5 khổ tiếp: Tiếng gà trưa gợi nhớ kỉ niệm tuổi thơ
-Phương thức biểu đạt
Tự sự + miêu tả + biểu cảm

năm chữ
được viết vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước in trong tập “Hoa dọc chiến hào”
3 phần
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục... cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng

Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh chúc bâu
Đi qua nghe sột soạt

Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng

Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng:
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
TIẾNG GÀ TRƯA
2. Bố cục: 3 phần

Phần 1: (khổ thơ đầu): Tiếng gà trưa thức dậy tình cảm làng quê.

Phần 2: (năm khổ thơ tiếp): Những kỉ nhiệm tuổi thơ được tiếng gà trưa khơi dậy
Phần 3: (hai khổ thơ cuối): Những suy tư về tiếng gà trưa
Tiếng gà trưa
Trên đường hành
quân, người chiến
sĩ chợt nghe tiếng gà
nhảy ổ, gợi về kỉ
niệm tuổi thơ

Hình ảnh những con
gà mái mơ, mái vàng.
Hình ảnh người bà
với tình yêu, sự chắt
chiu chăm lo cho cháu
Cùng những mong ước
nhỏ bé của tuổi thơ

Tiếng gà trưa đi
vào cuộc chiến
đấu cùng với
người chiến sĩ,
khắc sâu thêm tình
cảm với quê
hương, đất nước
Hiện tại
Quá khứ
Hiện tại
MẠCH CẢM XÚC CỦA BÀI THƠ





Nghe
tiếng gà (thính giác)
gọi về tuổi thơ (tâm hồn)
bàn chân đỡ mỏi ( xúc giác)
xao động nắng trưa ( thị giác)
ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
=>Tạo nên một ấn tượng vô cùng mạnh mẽ trong tâm hồn nhà thơ.

+ Điệp từ “ nghe ” => Nhấn mạnh vào những cảm xúc dồn dập, mạnh mẽ trào dâng trong lòng nhà thơ khi chợt nghe tiếng gà nhảy ổ.

II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Tiếng gà trưa khơi nguồn cảm xúc
-Trên đường hành quân xa
Dừng chân.... nghe tiếng gà nhảy ổ
-Nghe :
( Điệp ngữ, liệt kê, ẩn dụ)
-> Tiếng gà trưa gợi nhớ hình ảnh trong kỉ niệm tuổi thơ không thể nào quên của người chiến sĩ, xua tan vất vả trên đường hành quân.
=> Thể hiện tình làng quê thắm thiết, sâu nặng
+ Xao động nắng trưa
+ Bàn chân đỡ mỏi
+ Gọi về tuổi thơ
2. Tiếng gà trưa khơi gợi kỉ niệm

Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng.
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng:
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng


Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp

Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi.
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
Ôi cái quần chéo go
Ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh chúc bâu
Đi qua nghe sột soạt
-.Ổ rơm hồng
Này con gà
a. Kỉ niệm tuổi thơ
(tính từ, điệp ngữ )
 Tạo bức tranh kí ức nhiều màu sắc hài hòa, tươi sáng, bình dị của làng quê
lông óng như màu nắng
hoa đốm trắng
- Có tiếng bà vẫn mắng:
“gà đẻ mà mày nhìn”
“Rồi sau này lang mặt”
(Ngôn ngữ tự nhiên, mộc mạc).
b. Tình bà cháu
 Tình yêu thương sâu sắc của bà với đứa cháu nhỏ
-Tay khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
(Động từ, Từ láy)
 Người bà thôn quê tần tảo, chịu thương chịu khó, chắt chiu từng niềm vui nhỏ trong cuộc sống đầy lo toan, vất vả
- Cứ hàng năm, hàng năm
-Bà lo đàn gà toi
-Mong trời đừng sương muối
- Để.....cháu được quần áo mới
(Điệp ngữ)
 Gợi ra một quãng thời gian dài, triền miên những nỗi lo âu của bà
 Niềm vui của tuổi thơ nghèo thật đơn sơ, giản dị, cảm động.
Ôi quần chéo go..... rộng, dài...
Cái áo cánh chúc bâu... nghe sột soạt
(Từ láy)
=> Sự chắt chiu, lo toan của người bà đem lại niềm vui, hạnh phúc cho cháu
Em có cảm nhận gì về tình bà cháu thể hiện trong đoạn thơ?
Tiếng gà trưa
Kỉ niệm tuổi thơ
Tình cảm bà cháu
Bà yêu thương, chăm chút cháu
Cháu kính trọng, biết ơn bà
3. Những suy tư của tác giả
- Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc,
-Đêm cháu nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng”
-> Mục đích chiến đấu cao cả, thiêng liêng nhưng cũng rất đỗi bình dị của người chiến sĩ.
-> mơ cuộc sống hạnh phúc, ấm no, bình yên.
- Cháu chiến đấu...
Vì: +.... yêu tổ quốc
+ xóm làng thân thuộc”,
+ “vì bà”, “tiếng gà”
( Điệp ngữ)
=> Tình cảm yêu thương, kính trọng, biết ơn bà đã khắc sâu thêm tình cảm đối với quê hương đất nước
III. Tổng kết:
2.Nội dung
- Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu. Tình cảm gia đình đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước.
1.Nghệ thuật
- Thể thơ 5 tiếng
- Biểu cảm qua tự sự, miêu tả.
- Điệp ngữ, đảo ngữ, so sánh, tính từ, động từ...
- Hiện tại, quá khứ, hiện tại.
IV. LUYỆN TẬP
Bài 2 (trang 153 sgk ngữ văn 7 tập 1)

Tình cảm bà cháu sâu nặng, đẹp đẽ khắc sâu trong tâm trí người cháu. Điều đó làm nên hành trang và động lực chiến đấu của người cháu. Chính vì thế chỉ một tiếng gà trưa bao kỉ niệm đẹp về tuổi thơ, về hình ảnh người bà bỗng chốc hiện lên chân thật, đẹp đẽ. Bà yêu thương, tần tảo chăm sóc người cháu, chắt chiu, dành dụm để nuôi dưỡng người cháu. Người cháu luôn biết ơn bà, luôn thương nhớ về bà để tiếp tục chiến đấu. Tình bà cháu, tình cảm gia đình đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước.
1
2
3
4
5
6
7
8
10
1
2
Câu 1: Bài thơ “Tiếng gà trưa” được làm theo thể thơ này.
Câu 2: Đây là điệp ngữ được sử dụng trong khổ cuối
bài thơ “Tiếng gà trưa”
3
4
5
6
10
7
8
9
9
Câu 3: Tên tác giả bài thơ “Tiếng gà trưa”
Câu 4: Bài thơ “Tiếng gà trưa” in lần đầu trong tập thơ này.
Câu 5: Bài thơ “Tiếng gà trưa” được chia làm mấy phần?
Câu 6: Âm thanh vang suốt bài thơ “Tiếng gà trưa” là gì?
Câu 7: Đây là cụm từ mô phỏng tiếng gà
xuất hiện trong khổ 1 bài thơ “Tiếng gà trưa”
Câu 8: Người chiến sĩ trong bài “Tiếng gà trưa”
nghe thấy tiếng gà khi đang làm gì?
Câu 9: Đây là động từ gồm 2 tiếng chỉ sự tác động của tiếng gà đến tâm hồn người chiến sĩ trong bài “Tiếng gà trưa”
Câu 10: Từ chỉ giai đoạn còn nhỏ của con người.
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Hướng dẫn tự học ở nhà
Học thuộc lòng bài thơ Tiếng gà trưa
Tìm đọc bài thơ Nắng mới (Lưu Trọng Lư) và thực hiện yêu cầu: Bài thơ Nắng mới cũng được mở đầu bằng hình ảnh ánh nắng và tiensg gà trưa, cũng từ tiếng gà gợi nhớ tới quá khứ nhưng lại theo một mạch thơ khác hẳn do với mạch thơ trong bài Tiếng gà trưa. Em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau của hai bài thơ này.
Soạn bài Thành ngữ