Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
 I. Đọc - hiểu chú thích:
1. Tác giả:

Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

 I. Đọc – Tìm hiểu chung
1. Tác giả:

Các tác phẩm
-Truyện: Xung kích, Mặt trận
trên cao,..
-Phê bình VH: Mấy vấn đề văn học , Công
việc của người viết tiểu thuyết
-Thơ: Bài thơ Hắc Hải, Đất nước,..
-Kịch: Con nai đen, Giấc mơ, Tiếng sóng,
…
-Âm nhạc: Người Hà Nội, Diệt phát xít,..

Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
I. Đọc – Tìm hiểu chung
1. Tác giả:Nguyễn Đình Thi (SGK/13)
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác: Viết năm 1948, in trong cuốn “Mấy vấn
đề văn học”
b. Phương thức biểu đạt: Nghị luận

Bài 19: TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi
+ Phần 1: Từ đầu -> tâm hồn: Nội dung
của văn nghệ.
c. Bố cục

+ Phần 2: Tiếp theo -> trang giấy: Sự cần
thiết của văn nghệ đối với con người.
+ Phần 3: Còn lại: Khả năng kì diệu của văn
nghệ

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:

- Văn nghệ phản ánh thực tại khách
quan và thể hiện tư tưởng, tình cảm
của người nghệ sĩ (chủ quan).
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện
lại hiện thực cuộc sống một cách sâu
sắc (bằng những h/a sinh động, cụ
thể, đẹp đẽ, thơ mộng..)
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư
tưởng, tình cảm mà người nghệ sĩ
muốn gửi gắm trong đó.

Dẫn chứng:

+ Đó là những câu thơ nổi tiếng về tả cảnh
trong truyện kiều của Nguyễn Du cùng với
những lời bình...
+ Cái chết thảm khốc là An-na Ca-rê-nhi-na
trong tác phẩm cùng tên của Lép.
-> Hai câu thơ của Nguyễn Du làm cho người
đọc rung động với vẻ đẹp tuyệt vời mà tác giả
đã miêu tả; làm cho lòng ta có những sự sống
tươi trẻ đang tái sinh.
-> Cái chết của An-na Ca-rê-nhi-na khiến cho
người đọc buâng khuâng, thương cảm, không
quên.
=> Đó chính là lời gửi, lời nhắn, là nội dung
tư tưởng, tình cảm độc đáo của tác phẩm văn
học.
? Bằng những kiến thức văn học em hãy lấy một
tác phẩm cụ thể đã để lại lời nhắn gửi sâu sắc
trong em?

Ví dụ: Qua tác phẩm “Chiếc
lá cuối cùng”, nhà văn Mỹ O.
Henry muốn gửi gắm điều
gì?
- Tình yêu thương giữa
những con người nghèo khổ
trong xã hội

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và
thể hiện tư tưởng, tình cảm của người nghệ
sĩ (chủ quan).
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại
hiện thực cuộc sống một cách sâu sắc (bằng
những h/a sinh động, cụ thể, đẹp đẽ, thơ
mộng..)
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng,
tình cảm mà người nghệ sĩ muốn gửi gắm
trong đó.
- Lời gửi của văn nghệ là những say sưa,
vui buồn, yêu ghét, mơ mộng, phấn khích
-> Khiến ta rung động ngỡ ngàng để rồi
thay đổi “mắt ta nhìn, óc ta nghĩ”...

HS: Theo dõi SGK trang 11 “Lời gửi
của nghệ thuật không những là một bài
học luân lí.... Một cách sống của tâm
saođoạn
lời gửi
của
văntác
nghệ
phức
?? Tại
Trong
văn
này
giả
đãtất
diễn
Theo
Nguyễn
Đình
Thi
thìlại
cả
hồn
tạp,
phong
sâuvăn
sắcnghệ?
hơn?
giải
gì vềlời
lờiphú
gửivà
của
những
nhắn
gửi
ấy
tác
động như
thế nào đến con người
- Lời gửi của văn nghệ là không những
bài học luân lí…
- Lời gửi của văn nghệ phức tạp, phong
phú và sâu sắc hơn…đó là những vui
buồn, yêu ghét ….
-> Vì ở đó còn chứa đựng những nội
dung tư tưởng, tình cảm phong phú
của nhà văn.
- Là những say sưa, vui buồn, yêu
ghét, mơ mộng, phấn kích.

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
- Văn nghệ phản ánh thực tại khách quan và thể
hiện tư tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ (chủ
quan).
+ Tác phẩm nghệ thuật là sự tái hiện lại hiện
thực cuộc sống một cách sâu sắc (bằng những
h/a sinh động, cụ thể, đẹp đẽ, thơ mộng..)
+ Tác phẩm văn nghệ là những tư tưởng, tình
cảm mà người nghệ sĩ muốn gửi gắm trong đó.
- Lời gửi của văn nghệ là những say sưa, vui
buồn, yêu ghét, mơ mộng, phấn kích->

?? Nội
phảnxétánh,
thểcách
hiệnlập
củaluận
các
Em dung
có nhận
gì về
tác
nghệ
khác
dung
của phẩm
tác giảvăn
trong
phần
thứ với
nhấtnội
này?
của các bộ môn khoa học khác như thế
nào?

- Các bộ môn KH: ( chính trị, kinh tế, địa
lý, lịch sử..) khám phá, miêu tả, đúc kết
bộ mặt tự nhiên hay XH, các quy luật
khái quát.
- ND văn nghệ: Tập trung khám phá thể
hiện chiều sâu tính cách, số phận con
người, thế giới bên trong của con người.
Khiến ta rung động ngỡ ngàng để rồi thay Nội chủ yếu của văn nghệ là hiện thực
đổi “mắt ta nhìn, óc ta nghĩ”...
mang tính cụ thể, (khách quan) sinh
-> Cách lập luận chặt chẽ, kết hợp với những động, là đời sống tình cảm của con người
dẫn chứng sinh động.
qua cái nhìn và tình cảm có tính chất cá
nhân của người nghệ sĩ.

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của
văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn
nghệ đối với đời sống con
người.
- Văn nghệ là tiếng nói của
tâm hồn:

HS: Theo dõi phần 2 SGK trang 11/12:
“Chúng ta nhận rõ cái kì diệu của vă
nghệ khi chúng ta nghĩ đến .... mắt
không rời trang giấy.
? Để làm rõ chức năng của văn nghệ
tác giả đã đưa ra mấy luận cứ?
- Tác giả đưa ra 3 luận cứ:
+ VN là tiếng nói của tâm hồn… ->
đoạn 1,2­
+ VN là tiếng nói của tình cảm… ->
đoạn 3
+ VN là tiếng nói của tư tưởng… đoạn
4

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn
nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ
đối với đời sống con người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm
hồn:
Văn nghệ giúp chúng ta
sống đầy đủ, phong phú hơn
với cuộc đời và chính mình.

HS: Theo dõi đoạn 1,2 SGK trang 11:
“Chúng ta nhận rõ cái kì diệu của vă
nghệ khi chúng ta nghĩ đến .... nhất là
trí thức.
? Để
Những
làm dẫn
rõ luận
chứng
cứ đó
1, tác
chogiả
ta lấy
thấydẫn
sự
chứng
cần thiết
cụ thể
củanào?
tiếng nói văn nghệ đối
với con người như thế nào?
- Người ở trong nhà giam...tù chung
thân... tiếp xúc với cuộc sống bên
ngoài....
- Những người đàn bà lam lũ... Đầu tắt
mặt tối, sống tối tăm...khác hẳn khi ru
con, hát ghẹo....được cười hả dạ hay rỏ
giấu một giọt nước mắt...

KHI CON TU HÚ (TỐ HỮU)

NGẮM TRĂNG – HỒ CHÍ MINH

“Văn nghệ là sợi dây buộc chặt con người với cuộc sống
bên ngoài.”

“…Những người đàn bà nhà quê lam lũ ngày trước, suốt đời đầu
tắt mặt tối, sống tối tăm, vậy mà biến đổi khác hẳn, khi họ ru con
hay hát ghẹo nhau bằng một câu ca dao, khi họ chen nhau say mê
xem một buổi chèo…..làm cho những con người ấy trong một buổi
được cười hả dạ hay rỏ giấu một giọt nước mắt…”

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn
nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với
đời sống con người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn:
Văn nghệ giúp chúng ta sống đầy
đủ, phong phú hơn với cuộc đời và
chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình
cảm:

HS: Theo dõi đoạn 3
SGK trang 11: “Chúng
ta nhận rõ cái kì diệu
của vă nghệ khi chúng
ta nghĩ đến .... nhất là
trí thức.
? Để làm rõ luận cứ 2,
tác giả lấy dẫn chứng cụ
thể nào?

“ …Chỗ đứng của văn nghệ chính là chỗ giao nhau của tâm hồn con
người với cuộc sống hành động, cuộc đời sản xuất, cuộc đời làm nụng
hàng ngày, giữa thiên nhiên và giữa những người làm lụng khác.
Chỗ đứng chính của văn nghệ là ở tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp
xấu trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã hội của chúng ta…”

=> Tôn- xtôi nói vắn tắt: Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm.

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời
sống con người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tâm hồn: Văn
nghệ giúp chúng ta sống đầy đủ, phong
phú hơn với cuộc đời và chính mình.
- Văn nghệ là tiếng nói của tình cảm: là
tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp xấu
trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã
hội của chúng ta.
- Văn nghệ là tiếng nói của tư
tưởng:

HS: Theo dõi đoạn 4
SGK trang 11: “Chúng
ta nhận rõ cái kì diệu
của vă nghệ khi chúng
ta nghĩ đến .... nhất là
trí thức.
? Để làm rõ văn nghệ là
tiếng nói của tư tưởng,
tác giả đã lập luận như
thế nào?

“…Một câu thơ, một trang truyện, một vở kịch cho đến một bức
tranh một bản đàn, ngay khi làm chúng ta rung động trong cảm
xúc có bao giờ để đầu óc chúng ta nằm lười một chỗ…rồi từ
những con người, những câu chuyện, hình ảnh, những nỗi niềm
của tác phẩm sẽ khơi mung lung trong trí óc ta những vẫn đề suy
nghĩ. Cái tư tưởng trong nghệ thuật là một tư tưởng náu mình,
yên lặng…”

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con
người.
- Văn nghệ là tiếng nói của tư tưởng:
Khiến ta
nhìn, nghe, rồi từ những câu chuyện, những con
người ấy gợi trong trí óc ta những vấn đề suy
nghĩ…
-> Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, sinh động,
kết hợp MT, TS
=> Văn nghệ không thể thiếu trong đời sống con
người, nó làm bồi dưỡng, vun đắp, làm giàu, làm
đẹp tâm hồn con người, thắp sáng lên những mơ
ước niềm tin, ®em lai niềm vui sống, tình yêu cuộc
sống cho tâm hồn con người.

HS: Theo dõi đoạn 4 SGK
trang 11: “Chúng ta nhận rõ
cái kì diệu của vă nghệ khi
chúng ta nghĩ đến .... nhất là
trí thức.
? Vì sao con người cần tiếng
nói của văn nghệ ? Em có
nhận xét gì về nghệ thuật lập
luận lập luận của tác giả
trong phần VB này ?

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của
văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn
nghệ đối với đời sống con
người.
3. Khả năng cảm hóa và
sức mạnh lôi cuốn kì diệu
của văn nghệ.

HS: Theo dõi phần 3 SGK
trang 12: “ Tác phẩm vừa là
kết tinh .... cho xã hội.
? Văn nghệ có con đường
riêng tiếp cận với người
đọc, hãy tìm câu văn thể
hiện khả năng cảm hóa và
sức lôi cuốn kì diệu của văn
nghệ?

….Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ thuật đốt lửa
trong lòng chúng ta, khiến chúng ta phải tự bước lên đường ấy....

...Văn nghệ tạo được sự sống cho tâm hồn... Mở rộng khả năng của tâm hồn,
làm cho con người vui buồn nhiều hơn, yêu thương và căm hờn được nhiều
hơn.....

...Nghệ thuật giải phóng được cho con người khỏi những biên giới của chính
mình, nghệ thuật xây dựng con người hay nói đúng hơn, làm cho con người
tự xây dựng được...

II. Tìm hiểu chi tiết:
1. Nội dung phản ánh của văn nghệ:
2. Sự cần thiết của văn nghệ đối với đời sống con người.
3. Khả năng cảm hóa và sức mạnh lôi cuốn kì diệu của văn
nghệ.
- Văn nghệ có sức lay động cảm xúc, tâm hồn của con người,
khai sáng nhận thức và tâm hồn con người qua con đường tình
cảm.

III. Tổng kết.
1. Nội dung.
- Bằng những rung động mãnh liệt của tâm hồn, văn nghệ đã nối
sợi dây đồng cảm giữa nghệ sĩ và bạn đọc
- Văn nghệ giúp con người sống phong phú, tự hoàn thiện nhân
cách, tâm hồn.
2. Nghệ thuật.
- Hệ thống luận điểm chặt chẽ, hợp lí.
- Cách viết ngắn gọn, giàu hình ảnh, dẫn chứng thuyết phục.
-Giọng văn chân thành, say sưa, nhiệt tâm.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài cũ
- Lấy các dẫn chứng để chứng minh cho những nhận định
của tác giả trong văn bản Tiếng nói cảu văn nghệ
- Chuẩn bị bài sau: Khởi ngữ