I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
a. Giải thích trong đời sống:
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
Vì sao lại có mưa ?
Ban ngày mặt trời chiếu xuống mặt đất làm đất nóng lên. Nước bốc hơi từ các sông hồ lên gặp khí lạnh, lên trời trở thành muôn vàn những giọt nước nhỏ tụ lại với nhau thành đám mây. Khi những đám mây này bay lên cao gặp khí lạnh những giọt nước tụ lại với nhau thành những đám mây nặng
( do những hạt nước quá nhiều) tạo thành mưa.
 
Vì sao nước biển mặn ?
=> Nước sông suối có hòa tan nhiều loại muối lấy từ các lớp đất đá trong lục địa, khi ra đến biển mặt biển có độ thoáng rộng nên nước thường bốc hơi, còn các muối ở lại, lâu ngày muối tích tụ lại làm cho nước biển mặn.
Những vấn đề cần giải thích trong văn nghị luận thường gặp như:
- Trung th?c l� gỡ? Ngu?i s?ng trung th?c s? nh?n du?c nh?ng di?u gỡ?
Trung thực là tôn trọng sự thật, tôn trọng lẽ phải, chân lí. Người sống trung thực sẽ được mọi người yêu quý, kính trọng
Lòng khiêm tốn là gì ?
Khiêm tốn có thể coi là bản tính căn bản, khiêm tốn là chính nó tự nâng cao giá trị cá nhân, khiêm tốn là biểu hiện của con người đứng đắn, khiêm tốn là tính nhã nhặn...
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
a. Giải thích trong đời sống:

Vậy trong đời sống những khi nào người ta cần được giải thích?
CHƯA BIẾT
VẤN ĐỀ
HIỂU
GIẢI THÍCH
=> Làm cho ta hiểu rõ những điều chưa
biết trong mọi lĩnh vực
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
a. Giải thích trong đời sống:
b. Giải thích trong văn nghị luận:
Cho các ví dụ sau:
Qua tìm hiểu, em hãy cho biết: giải thích trong văn nghị luận là làm cho người đọc hiểu rõ điều gì?
=>Làm cho ta hiểu rõ những điều chưa
biết trong mọi lĩnh vực
=>Làm cho người đọc hiểu rõ các tư tưởng,
đạo lý, phẩm chất, quan hệ…cần được
giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ,
bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người.
2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
a. Giải thích trong đời sống:
b. Giải thích trong văn nghị luận:
=>Làm cho ta hiểu rõ những điều chưa
biết trong mọi lĩnh vực
=>Làm cho người đọc hiểu rõ các tư tưởng,
đạo lý, phẩm chất, quan hệ…cần được
giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ,
bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho con người.
2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
a. Ngữ liệu: Lòng khiêm tốn(sgk trang 70-71)
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
Lòng khiêm tốn
Lòng khiêm tốn có thể được coi là một bản tính căn bản cho con người trong nghệ thuật xử thế và đối đãi với sự vật.
Điều quan trọng của khiêm tốn là chính nó đã tự nâng cao giá trị cá nhân của con người trong xã hội. Khiêm tốn là biểu hiện của con người đứng đắn, biết sống theo thời và biết nhìn xa. Con người khiêm tốn bao giờ cũng là người thường thành công trong lĩnh vực giao tiếp với mọi người.
Vậy khiêm tốn là gì? Khiêm tốn là tính nhã nhặn, biết sống một cách nhún nhường, luôn luôn hướng về phía tiến bộ, tự khép mình vào những khuôn thước của cuộc đời, bao giờ cũng không ngừng học hỏi. Hoài bão lớn nhất của con người là tiến mãi không ngừng, nhưng không nhằm mục đích tự khoe khoang, tự đề cao cá nhân mình trước người khác.
Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, cần được trao đổi, học hỏi thêm nhiều hơn nữa. Người có tính khiêm tốn không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại, lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách học hỏi thêm nữa.
Tại sao con người lại phải khiêm tốm như thế? Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận, mà tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la. Sự hiểu biết của mỗi cá nhân không thể đem so sánh với mọi người cùng chung sống với mình. Vì thế, dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi.
Tóm lại, con người khiêm tốn là con người hoàn toàn biết mình, hiểu người, không tự mình đề cao vai trò, ca tụng chiến công của cá nhân mình cũng như không bao giời chấp nhận một ý thức chịu thua mang nhiều mặc cảm tự ti đối với mọi người.
Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên con đường đời.
( Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế )
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
a. Giải thích trong đời sống:
b. Giải thích trong văn nghị luận:
2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
a. Ngữ liệu: Lòng khiêm tốn(sgk trang 70-71)
Bài văn giải thích vấn đề gì? Và giải thích như thế nào??
- Vấn đề nghị luận:
Bài giải thích thế nào là khiêm tốn?
b. Nhận xét
- Bài đã dùng nhiều lý lẽ để giải thích:
+ Trả lời câu hỏi: Khiêm tốn là gì?
+ Nêu ra những biểu hiện của tính khiêm tốn.
+ Giải thích lý do vì sao phải khiêm tốn.
+ Nêu ra cái lợi của lòng khiêm tốn
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
a. Giải thích trong đời sống:
b. Giải thích trong văn nghị luận:
2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
a. Ngữ liệu: Lòng khiêm tốn(sgk trang 70-71)
- Vấn đề nghị luận:
b. Nhận xét
- Bài đã dùng nhiều lý lẽ để giải thích:
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
Nêu Khái niệm về lòng khiêm tốn?
Nêu những biểu hiện về lòng khiêm tốn?
Tại sao con người cần phải có lòng khiêm tốn?
Người có lòng khiêm tốn sẽ như thế nào?
- Khái niệm: Khiêm tốn là tính nhã nhặn, biết sống một cách nhún nhường, luôn luôn hướng về phía tiến bộ, tự khép mình vào những khuôn thước của cuộc đời, bao giờ cũng không ngừng học hỏi. Hoài bão lớn nhất của con người là tiến mãi không ngừng, nhưng không nhằm mục đích tự khoe khoang, tự đề cao cá nhân mình trước người khác.
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
Biểu hiện: Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, cần được trao đổi, học hỏi thêm nhiều hơn nữa. Người có tính khiêm tốn không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại, lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách học hỏi thêm nữa.
Tại sao con người lại phải khiêm tốm như thế? Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận, mà tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la. Sự hiểu biết của mỗi cá nhân không thể đem so sánh với mọi người cùng chung sống với mình. Vì thế, dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi.
Con người khiêm tốn là con người hoàn toàn biết mình, hiểu người, không tự mình đề cao vai trò, ca tụng chiến công của cá nhân mình cũng như không bao giời chấp nhận một ý thức chịu thua mang nhiều mặc cảm tự ti đối với mọi người.
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.

2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
a. Ngữ liệu: Lòng khiêm tốn(sgk trang 70-71)
Cách liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn, cách đối lập người khiêm tốn và kẻ không khiêm tốn có phải là cách giải thích không?
- Vấn đề nghị luận:
b. Nhận xét
- Bài đã dùng nhiều lý lẽ để giải thích.
- Những câu định nghĩa đều nhằm giải thích.
Cách liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn,
cách đối lập người khiêm tốn và kẻ không
khiêm tốn chính là cách giải thích.
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.

2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
a. Ngữ liệu: Lòng khiêm tốn(sgk trang 70-71)
Việc chỉ ra cái lợi của khiêm tốn, cái hại của không khiêm tốn và nguyên nhân của thói không khiêm tốn có phải là nội dung của giải thích không?
- Vấn đề nghị luận:
b. Nhận xét
- Bài đã dùng nhiều lý lẽ để giải thích:
- Những câu định nghĩa đều nhằm giải thích:
Cách liệt kê các biểu hiện của khiêm tốn,
cách đối lập người khiêm tốn và kẻ không
khiêm tốn chính là cách giải thích.
-Việc chỉ ra cái lợi của khiêm tốn, cái hại của không khiêm tốn và nguyên nhân của thói không khiêm tốn cũng chính là nội dung của giải thích.
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.
2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
a. Ngữ liệu: Lòng khiêm tốn(sgk trang 70-71)
Qua quan điểm trên em hiểu thế nào lập luận giải thích?
b. Nhận xét
- Lập luận giải thích là dùng nhiều lý lẽ(có thể dùng kèm dẫn chứng để làm rõ vấn đề).
c. Kết luận
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
- Phương pháp giải thích: Nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh đối chiếu với các hiện tượng khác, chỉ ra cái mặt lợi, hại, nguyên nhân, hậu quả, cách đề phòng hoặc noi theo vấn đề được giải thích.
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1. Giải thích trong đời sống và giải thích trong văn nghị luận.

2. Phương pháp giải thích trong trong văn nghị luận.
a. Ngữ liệu: Lòng khiêm tốn(sgk trang 70-71)
Em hãy xác định bố cục, và nêu nhận xét gì về bố cục được dùng trong bài văn ?
b. Nhận xét
c. Kết luận
TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
- MB: đoạn 1 -> giới thiệu về lòng khiêm tốn
- TB: từ đoạn 2 đến đoạn 6 -> giải thích rõ về lòng khiêm tốn
- KB: đoạn 7 -> khẳng định giá trị của lòng khiêm tốn
d. Bố cục:
Mạch lạc, rõ ràng, dễ hiểu, các phần liên kết chặt chẽ với nhau thành một thể thống nhất.
Ngôn ngữ trong sáng, dễ hiểu.
- Muốn làm được bài văn lập luận giải thích tốt thì chúng ta phải học nhiều, đọc nhiều, vận dụng tổng hợp các thao tác giải thích phù hợp.
Vậy muốn làm bài văn nghị luận giải thích tốt, chúng ta phải làm gì?
II. Các bước làm bài văn lập luận giải thích:


TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
Đề: Nhân dân ta có câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó.
1.Tìm hiểu đề và tìm ý:
* Tìm hiểu đề:
- Thể loại: Lập luận giải thích.
-Vấn đề cần giải thích:“ Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”
*. Tìm ý:
- Giải thích nhiều mặt của vấn đề:
+ Nghĩa đen câu tục ngữ là gì?
+Nghĩa bóng ( hàm ẩn) câu tục ngữ.
+ Nghĩa sâu xa của nó.
-Liên hệ với các câu ca dao, tục ngữ tương tự.
2. Lập dàn bài:
II. Các bước làm bài văn lập luận giải thích:


TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1.Tìm hiểu đề và tìm ý:
Mở bài:
Giới thiệu câu tục ngữ với ý nghĩa sâu xa là đúc kết kinh nghiệm thể hiện khát vọng đi nhiều nơi để mở rộng hiểu biết.
b. Thân bài:
2. Lập dàn bài:
Nêu vấn đề cần giải thích.Giới thiệu câu trích.
Nghĩa đen:
+ Di m?t ng�y d�ng nghia l� gì? M?t s�ng khơn l� gì?
Nghĩa bóng:
+ Đi đây đó thì mở rộng tầm hiểu biết, khôn ngoan từng trải.
-Nghĩa sâu: Khát vọng của người nông dân xưa muốn mở rộng tầm hiểu biết
Liên hệ:Đi một bữa chợ, học một mớ khôn,…
-Giải nghĩa các khái niệm, các từ ngữ khó trong câu trích của vấn đề.
-Lần lượt giải thích từng nội dung, từng khía cạnh bằng cách dùng lí lẽ trả lời các câu hỏi
c. Kết bài
Câu tục ngữ xưa vẫn còn ý nghĩa cho đến ngày hôm nay. .
Khẳng định ý nghĩa , tầm quan trọng, tác dụng củavấn đề-Nêu suy nghĩ,…
II. Các bước làm bài văn lập luận giải thích:


TIẾT 98: TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢI THÍCH.
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN GIẢI THÍCH
VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 6
I. Mục đích và phương pháp giải thích
1.Tìm hiểu đề và tìm ý:
2. Lập dàn bài:
3. Viết bài:
4. Đọc và chữa bài.
*. Kết luận: Ghi nhớ SGK
III. Viết bài tập làm văn số 6:
Đề bài: Em hãy giải thích nội dung lời khuyên của Lê nin: Học, học nữa, học mãi.
Luyện tập:
Bài tập 1, 2 SGK
Hướng dẫn học ở nhà:
+Sưu tầm một số văn bản giải thích để làm tài liệu học tập.
+ Xác định luận điểm, luận cứ trong một bài văn nghị luận giải thích.
+ Làm phần luyện tập .
+ Soạn: Sống chết mặc bay