CHÀO MỪNG
CÁC THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ

MÔN NGỮ VĂN
LỚP 7A7
Tập làm văn
Tiết 109
TÌM HIỂU CHUNG VỀ PHÉP LẬP LUẬN GIẢITHÍCH
CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
Khi có điều chưa biết, chưa hiểu
Trong cuộc sống khi nào người ta cần được giải thích?
Mục đích giải thích: Làm cho ta hiểu rõ những điều chưa biết trên mọi lĩnh vực.
Vì sao lá cây lại có màu xanh lục?
Vì khí hậu trong một năm lại có bốn mùa?
Vì sao kim cương lại là kim loại cứng nhất?
Vì sao loài vượn tối cổ lại trở thành người?
Ví dụ về giải thích trong cuộc sống
Sinh học
Địa lí
Hóa học
Lịch sử
Khi có điều chưa biết, chưa hiểu
Trong cuộc sống khi nào người ta cần được giải thích?
Mục đích giải thích: Làm cho ta hiểu rõ những điều chưa biết trên mọi lĩnh vực.
Để giải thích phải có các tri thức khoa học chuẩn xác
Thế nào là hạnh phúc?
Uống nước nhớ nguồn là như thế nào?
Trung thực là gì?
Thế nào là có chí thì nên?
Ví dụ về giải thích trong văn nghị luận
Tư tưởng
Đạo lí
Phẩm chất
Quan hệ
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1,2,3
- Bài văn giải thích vấn đề gì?
- Hãy chọn và ghi ra những câu định nghĩa trong văn bản về lòng khiêm tốn?
- Liệt kê các biểu hiện của lòng khiêm tốn
- Chỉ ra cái lợi của khiêm tốn, nguyên nhân của thói không khiêm tốn.
Nhóm 4,5,6:
- Theo em mục đích giải thích của tác giả là gì?
- Quan sát lại bài văn, em thấy bài văn giải thích như thế nào?
- Tác giả giải thích đi theo trình tự nào?
- Nhận xét về cách trình bày, ngôn từ của bài văn?
Đều là văn bản nghị luận, mang những
đặc điểm chung của văn bản nghị luận:
(Dùng dẫn chứng và lí lẽ để lập luận
cho luận điểm.)
Chứng tỏ một nhận định, luận điểm nào đó là sự thực, đáng
tin cậy.
Làm rõ các tư tưởng, đạo lí, phẩm chất quan hệ nhằm nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm…
- Kết hợp nêu dẫn chứng xác thực, tiêu biểu và phân tích dẫn chứng.
- Nêu định nghĩa, kể ra các biểu hiện, so sánh, đối chiếu chỉ ra mặt lợi, hại, những kết quả, cách đề phòng…
=> Chủ yếu dùng dẫn chứng
=> Chủ yếu dùng lí lẽ
- Tinh thần yêu nước của nhân dân ta
- Đức tính giản dị của Bác Hồ
- Ý nghĩa văn chương
- Lòng khiêm tốn
- Lòng nhân đạo
- Tự do và nô lệ
- Óc phán đoán và óc thẩm mĩ
Đoạn văn 1:
“Có chí thì nên”. Thật vậy, trong thực tế, ta gặp không ít những tấm gương sáng về nghị lực, ý chí phi thường. Họ vượt qua những trở ngại, khó khăn và sức mạnh của niềm tin, sự kiện trì với ý chí vững vàng. Đó là cậu bé Nguyễn Hiền vì nhà nghèo không có tiền đi học, ngày ngày cậu vẫn kiên trì đứng ngoài cửa lớp học lỏm. Nhớ sự cố gắng không ngừng nghỉ, cậu bé nghèo ấy sau này đã đỗ đạt trạng nguyên, giúp đời, giúp nước. Đó là chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, vượt muôn ngàn gian khó, chịu bao gông cùm của giặc để tìm đường cứu nước, giúp dân tộc chiến đấu, giải phóng, thống nhất nước nhà. 

)
Đoạn văn 2:
“ Có chí thì nên”, câu tục ngữ nghe có vẻ ngắn gọn và đơn giản nhưng ẩn chứa một tầng ý nghĩa thật lớn lao. “Chí” có thể hiểu là sự quyết tâm, nghị lực, hoài bão, lý tưởng khi thực hiện một kế hoạch hay làm một điều gì đó, “nên” ở đây tức là đạt được thành công, đạt được kết quả như mong muốn. Như vậy, cùng với cách nói “Có ..thì”, như một lời khẳng định đanh thép, ông cha ta đã đặt ra vài trò của ý chí, nghị lực trong cuộc sống, cụ thể là trên con đường thành công của mỗi người. Con người ta cần có sự kiên trì, quyết tâm, lý tưởng thì mọi khó khăn, gian nan, thử thách, thất bại đều sẽ có thể vượt qua và đạt được kết quả như mong ước.
Đoạn văn 1:
“Có chí thì nên”. Thật vậy, trong thực tế, ta gặp không ít những tấm gương sáng về nghị lực, ý chí phi thường. Họ vượt qua những trở ngại, khó khăn và sức mạnh của niềm tin, sự kiện trì với ý chí vững vàng. Đó là cậu bé Nguyễn Hiền vì nhà nghèo không có tiền đi học, ngày ngày cậu vẫn kiên trì đứng ngoài cửa lớp học lỏm. Nhớ sự cố gắng không ngừng nghỉ, cậu bé nghèo ấy sau này đã đỗ đạt trạng nguyên, giúp đời, giúp nước. Đó là chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, vượt muôn ngàn gian khó, chịu bao gông cùm của giặc để tìm đường cứu nước, giúp dân tộc chiến đấu, giải phóng, thống nhất nước nhà. 
=> Lập luận chứng minh
Đoạn văn 2:
“ Có chí thì nên”, câu tục ngữ nghe có vẻ ngắn gọn và đơn giản nhưng ẩn chứa một tầng ý nghĩa thật lớn lao. “Chí” có thể hiểu là sự quyết tâm, nghị lực, hoài bão, lý tưởng khi thực hiện một kế hoạch hay làm một điều gì đó, “nên” ở đây tức là đạt được thành công, đạt được kết quả như mong muốn. Như vậy, cùng với cách nói “Có ..thì”, như một lời khẳng định đanh thép, ông cha ta đã đặt ra vài trò của ý chí, nghị lực trong cuộc sống, cụ thể là trên con đường thành công của mỗi người. Con người ta cần có sự kiên trì, quyết tâm, lý tưởng thì mọi khó khăn, gian nan, thử thách, thất bại đều sẽ có thể vượt qua và đạt được kết quả như mong ước.
=> Lập luận giải thích
* VẬN DỤNG:
? Em hãy lấy ví dụ về một tình huống trong cuộc sống em đã vận dụng giải thích và đem lại ý nghĩa tốt đẹp.
* TÌM TÒI, MỞ RỘNG
Em hãy tìm đọc một văn bản lập luận giải thích sau đó tìm hiểu các phương pháp giải thích tác giả đã dùng.
HOẠT ĐỘNG TIẾP NỐI
- Học phần ghi nhớ sách giáo khoa
- Hoàn thiện bài tập
- Sưu tầm các văn bản lập luận giải thích để làm tài liệu học tập.
- Soạn bài: Tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích, cách làm bài văn lập luận giải thích (Tiếp theo)
- Thực hiện các bước: Tìm hiểu đề, tìm ý; lập dàn ý; Viết phần mở bài và kết bài cho đề văn: Nhân dân ta có câu tục ngữ: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn”. Hãy giải thích nội dung câu tục ngữ đó.
 
CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC THẦY CÔ VÀ CÁC EM HỌC SINH