NGỮ VĂN 8

Trong các thể loại văn học sau, thể loại
nào chúng ta chưa học?
A TỰ SỰ
B NGHỊ LUẬN
C MIÊU TẢ
D THUYẾT MINH
E BIỂU CẢM

Tiết 45
TÌM HIỂU CHUNG VỀ
VĂN BẢN THUYẾT
MINH

I/. VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA
VĂN BẢN THUYẾT MINH

1.Văn bản thuyết minh trong đời sống
con người.
a. Văn bản CÂY DỪA
BÌNH ĐỊNH
Văn bản: Cây dừa
Bình Định trình
bày điều gì?

Thân cây làm máng.

Lá làm tranh.

Chõ đồ xôi

Gáo dừa

Cọng lá làm vách
Nước và cùi dừa: để uống, để làm thức ăn, bánh kẹo.

Dừa…mang nhiều lợi ích và gắn bó với cuộc sống đối với con người.

1. Văn bản thuyết minh trong đời sống con
người.
a

. Văn bản : CÂY DỪA BÌNH ĐỊNH
Trình bày lợi ích riêng của cây dừa.
Văn bản: Cây dừa

b

. Văn bản : TẠI SAO
LÁ CÂY CÓ MÀU
XANH LỤC?

Bình Định trình

bày điều gì?
Văn bản: Lá

cây có màu

xanh lục giả
i
điều gì?

thích

Chất diệp lục trong lá cây có màu xanh
lục vì nó hút các tia sáng có màu khác
nhưng không thu nhận màu xanh lục và
lại phản chiếu màu này, do đó mắt ta mới
nhìn thấy màu xanh lục.

Nếu ta chiếu chất diệp lục của lá cây bằng
nguồn sáng màu đỏ, chất này sẽ thu nhận các
tia màu đỏ, nhưng vì không có tia sáng màu
xanh lục để phản chiếu lại, nên ta nhìn vào lá
cây chỉ thấy một màu đen sì.

1.Văn bản thuyết minh trong đời sống con
người.
a. Văn bản : CÂY DỪA BÌNH ĐỊNH
+

Trình bày lợi ích riêng của cây dừa.
b. Văn bản : TẠI SAO LÁ CÂY CÓ
Văn bản : Tại sao lá cây có
MÀU XANH LỤC?
màu xanh lục? Giải thích
điều gì?

Giải thích tác dụng của chất diệp lục làm
cho ta thấy lá cây có màu xanh.
c. Văn bản : HUẾ

? Văn bản HUẾ giới

thiệu

Văn bản HUẾ

Sông núi hài hòa

Công trình văn hóa nghệ thuật nổi tiếng

Chùa Thiên Mụ

chùa Trúc Lâm

Công trình văn hóa nghệ thuật nổi tiếng

đài Vọng Cảnh

điện Hòn Chén

Món ăn đặc sản Huế

Cơm hến

bánh bèo Huế

bún bò Huế

Sản phẩm - nón lá Huế

1.Văn bản thuyết minh trong đời sống con
người.
a. Văn bản : CÂY DỪA BÌNH ĐỊNH
+ Trình bày lợi ích riêng của cây dừa.
b. Văn bản : TẠI SAO LÁ CÂY CÓ MÀU
XANH LỤC?
+ Giải thích tác dụng của chất diệp lục đối với
màu xanh của lá cây.
c. Văn bản : HUẾ
Giới thiệu Huế là một trung tâm văn hóa nghệ
thuật lớn của Việt Nam.

? Kể tên một số văn bản
cùng loại mà em biết ?

? Em thường gặp văn bản đó
ở đâu ?

Các văn bản này thường có ở trong sách
báo, ti vi… quảng cáo về những đặc sản
của từng địa phương; trong sách khoa học
sinh vật; ….
Được sử dụng rộng rãi, tất cả mọi
lĩnh vực trong đời sống, ngành nghề
nào cũng cần đến.

*Các sản phẩm tiêu dùng:

-Bản hướng dẫn sử dụng Ti vi, Tủ lạnh,…
-Đồ ăn, thức uống: nước giải khát, bánh kẹo,
…. đều có ghi xuất xứ, thành phần các chất làm
nên, ngày sản xuất, hạn sử dụng, trọng lượng
tịnh,…
*Du lịch: Trước cổng vào có bảng ghi giới
thiệu lai lịch, sơ đồ danh lam thắng cảnh.
+Các bảng quảng cáo ngoài đường phố.
+Sách giáo khoa: Phần bìa sau.

+Phần chú thích ở các văn bản văn học.

Được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong tất cả
mọi lĩnh vực trong đời sống.

1.Văn bản thuyết minh trong đời sống con
người.
2. Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
Thảo luận
bàn (2 phút)

Nhiệm vụ:
*Phương thức:
*Tri thức:
*Trình bày :

*

*Các đặc điểm của các văn bản TS, MT, BC, NL:
-Văn bản tự sự trình bày vấn đề sự việc, diễn biến nhân vật.
-Văn bản miêu tả trình bày chi tiết, cụ thể cho ta cảm nhận được sự
vật, con người.
-Văn bản biểu cảm bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
-Văn bản nghị luận trình bày ý kiến, luận điểm.

Cả 3 Văn bản đều trình bày những đặc điểm
tiêu biểu của sự vật hiện tượng.
VÍ DỤ: -Văn bản “Cây dừa” từ thân cây, lá cây… đều có ích cho con người,
cho nên nó gắn bó với cuộc sống của người dân.
-Văn bản “Lá cây có màu xanh lục” lá cây có chất diệp lục cho nên có màu
xanh lục.
-Văn bản “Huế” : Huế là một thành phố có cảnh sắc, sông núi hài hòa, có
nhiều công trình văn hóa nghệ thuật nổi tiếng, có nhiều món ăn đặc sản, đã
trở thành trung tâm văn hóa lớn của nước ta.

2. Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
*Nhiệm vụ: cung cấp tri thức.
.
*Phương thức: trình
bày, giới thiệu, giải thích.

? Văn bản thuyết minh có
những đặc điểm gì?
*Tri

thức: khách quan, xác thực, hữu ích.

* Trình bày : chính xác, hấp dẫn.

II/ LUYỆN TẬP :
Bài tập 1: (SGK/117): Các

văn bản sau có phải là văn bản
thuyết minh không ? Vì sao ?
a/ Văn bản Khởi nghĩa Nông Văn Vân là văn bản thuyết
minh vì:
Cung cấp kiến thức lịch sử, người thật, việc thật

b/ Văn bản Con giun đất là văn bản thuyết minh vì:
Cung cấp kiến thức khoa học sinh vật.

Bài tập 2: SGK/118
Văn bản Thông tin Ngày Trái
Đất năm 2000 là văn bản nghị luận,
đề xuất một hành động tích cực bảo vệ
môi trường, nhưng đã sử dụng yếu tố
thuyết minh để nói rõ tác hại của bao
bì ni-lông, làm cho đề nghị có sức
thuyết phục cao.

Các văn bản khác như tự sự, nghị luận, biểu cảm,
miêu tả có cần yếu tố thuyết minh không? Vì sao?

- Các văn bản nghị luận, tự sự, biểu cảm, miêu tả cần có yếu
tố thuyết minh.
- Vì :
+ Văn bản tự sự : Thuyết minh làm cho văn bản tự sự trở
nên sinh động.
+ Văn bản miêu tả: Thuyết minh làm cho hình ảnh miêu tả
nổi bật hơn.
+ Văn bản biểu cảm : Thuyết minh làm cho bài văn biểu
cảm thêm sinh động và sâu sắc.
+ Văn bản nghị luận: Thuyết minh làm cho vấn đề nghị
luận, luận điểm thuyết phục hơn.

Nhận định nào sau đây đúng với văn bản thuyết minh:
A

A. Nhằm tái hiện con người và sự vật
một cách sinh động, thuyết phục.

B

B. Thuyết phục người đọc, người
nghe về một ý kiến, nhận xét nào đó.

C
D

C. Bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói,
người viết về một sự vật, hiện tượng
D. Cung cấp tri thức về các hiện tượng tự nhiên,
xã hội.

NỘI DUNG KIẾN THỨC

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ

- Tìm đọc các văn bản thuyết minh.
- Hoàn thành các bài tập còn lại.