BÀI GIẢNG MÔN NGỮ VĂN 7

TIẾT : 20
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĂN LÂM
TỈNH HƯNG YÊN
Thầy giáo : Phùng Văn Tiêm
Trường THCS Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên
KH?I D?NG
Hãy nêu các bước để tạo lập một văn bản?
Gồm 4 bước:
1- Định hướng văn bản;( đối tượng, mục đích, nội dung, cách thức)
2- Tìm ý, lập dàn ý để có bố cục rành mạch.
3- Viết thành bài văn trong sáng, có mạch lạc và liên kết chặt chẽ
4- Kiểm tra
1. Nhu cầu biểu cảm
* Xét ví dụ: SHD tr33.
Đọc bài ca dao sau và trả lời câu hỏi:
Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng mênh mông bát ngát
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng bát ngát mênh mông
Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai

Bài ca dao là lời của ai?
Bày tỏ tình cảm gì?
TIẾT : 20 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM

* Xét ví dụ: SHD tr33.
- Có thể là lời của cô gái (hoặc cũng có thể là lời của một người nào đó).
- Ngợi ca sự rộng lớn, mênh mông, trù phù, đầy sức sống của cánh đồng và ngợi ca vẻ đẹp mảnh mai, trẻ trung, đầy sức sống của cô thôn nữ.
=>Khêu gợi sự đồng cảm của người đọc

Khi nào người ta có nhu cầu biểu cảm ?
* Kết luận:
Khi có những tình cảm tốt đẹp chất chứa, muốn biểu hiện cho người khác cảm nhận thì người ta có nhu cầu biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm

TIẾT : 20 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM

* Xét ví dụ: SHD tr34.
Khi có những tình cảm tốt đẹp chất chứa, muốn biểu hiện cho người khác cảm nhận thì người ta có nhu cầu biểu cảm
2. Cách thức biểu cảm

?So sánh cách thức biểu cảm của bài ca dao trên với các cách biểu cảm trong những đoạn văn sau và sắp xếp vào bảng bên dưới cho phù hợp:

(1) Ôi ! Cô giao rất tốt của em, không, chẳng bao giờ em lại quên cô được ! Sau này, khi em đã lớn, em vẫn sẽ nhớ đến cô, và em sẽ tìm gặp cô giữa một đám học trò nhỏ. Mỗi bận đi ngang qua trường học và nghe tiếng một cô giáo giảng bài, em sẽ tưởng chừng như nghe tiếng nói của cô
(Ét-môn-đô đơ A –mi-xi)
. (2) Từ cổng vào, lần nào tôi cũng phải dừng lại ngắm những cây hải đường trong mùa hoa của nó, hai cây đứng đối nhau trước tấm bình phong cổ, rộ lên hàng trăm đoá ở đầu cành phơi phới như một lời chào hạnh phúc. Nhìn gần, hải đường có một màu đỏ thắm rất quý, hân hoan, say đắm. Tôi vốn không thích cái lối văn hoa của các nhà nho cứ muốn tôn xưng hoa hải đường bằng hình ảnh của những người đẹp vương giả. sự thực ở nước ta hải đường đâu phải chỉ mọc nơi sân nhà quyền quý, nó sống khắp các vườn dân, cả đình, chùa, nhà thờ họ. Dáng cây cũng vậy, lá to thật khỏe, sống lâu nên cội cành thường sần lên những lớp rêu da rắn màu gỉ đồng, trông dân dã như cây chè đất đỏ. Hoa hải đường rạng rỡ, nồng nàn, nhưng không có vẻ gì là yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười má lúm đồng tiền. Bỗng nhớ năm xưa, lần đầu từ miền Nam ra Bắc lên Đền Hùng, tôi ngẩn ngơ đứng ngắm hoa hải đường nở đỏ núi Nghĩa Lĩnh.
(Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường)

Chọn từ ngữ thích hợp điền vào mỗi ô trống dưới đây để hoàn thành đoạn văn nói về mục đích, yêu cầu của văn biểu cảm (tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá / đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân văn (như yêu con người, yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốc, ghét những thói tầm thường, độc ác,…) / thế giới xung quanh / lòng đồng cảm
Văn biểu cảm là văn được viết ra nhằm biểu đạt (1) ……………………… của con người đối với (2) …………………….. Và khơi gợi (3) ………… …………………… nơi người đọc. Tình cảm trong văn biểu cảm thường là những tình cảm (4) …….
………………………..
* Ghi nhớ: 
Văn biểu cảm là văn được viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khơi gợi lòng đồng cảm nơi người đọc. Tình cảm trong văn biểu cảm thường là những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân văn (như yêu con người, yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốc, ghét những thói tầm thường, độc ác,…)
=>Văn biểu cảm còn gọi là văn trữ tình; bao gồm các thể loại văn học như thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tùy bút…
Ngoài cách biểu cảm trực tiếp như tiếng kêu, lời than, văn biểu cảm còn sử dụng các biện pháp tự sự, miêu tả để khêu gợi tình cảm
II - Luyện tập
1. Thế nào là một văn bản biểu cảm ?
A. Kể lại một câu chuyện cảm động
B. Bàn luận về một hiện tượng trong đời sống
C. Được viết bằng thơ
D. Bộc lộ tình cảm, cảm xúc của con người trước những sự vật, hiện tượng trong đời sống.
II- Luyện tập
2. Dòng nào sau đây nói đúng về văn biểu cảm?
A. Chỉ thể hiện cảm xúc, không có yếu tố miêu tả và tự sự.
B. Không có lí lẽ, lập luận
C. Cảm xúc chỉ thể hiện trực tiếp
D. Cảm xúc có thể được bộc lộ trực tiếp và gián tiếp.
II - Luyện tập
Bài tập 1: bài văn “ cổng trường mở ra” thuộc phương thức biểu đạt nào?
A. Tự sự B. Miêu tả
C. Biểu cảm D. Nghị luận
Bài tập 2: vì sao em biết bài văn “ cổng trường mở ra” thuộc phương thức biểu đạt mà em đã chọn?
A. Vì truyện tái hiện trạng thái sự vật con người
B. Vì truyện trình bày diễn biến sự việc
C. Vì truyện nêu ý kiến đánh giá bàn luận
D. Vì truyện bày tỏ tình cảm, cảm xúc
Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm trong bài thơ Sông núi nước Nam và Phò giá về kinh ?
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Nắm được thế nào là văn biểu cảm, có mấy cách biểu cảm.
Tìm đọc một số văn bản biểu cảm và cho biết VB đó biểu đạt tình cảm gì và cách thức biểu cảm của văn bản đó.
Chuẩn bị “ Qua Đèo Ngang”
( Bài 6: A, B1,2)