Kiểm tra bài cũ
Trình bày những chính sách của Vương triều Tây Sơn?Phong trào nông
dân Tây Sơn có những công lao lớn nào đối với lịch sử dân tộc?
Đáp án
- Năm 1778, Nguyễn Nhạc xưng Hoàng đế  thành lập vương triều Tây Sơn
- Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế thống trị từ vùng đất Thuận Hoá
trở ra
* Chính sách của triều Tây Sơn
- Thành lập chính quyền các cấp, kêu gọi nhân dân khôi phục sản xuất
- Lập lại sổ hộ khẩu, tổ chức giáo dục, thi cử
-Giữ quan hệ hoà hảo với nhà Thành, quan hệ tốt đẹp với Chân Lạp
* Công lao:
-Đánh tan các tập đoàn phong kiến thống nhất đất nước.
-Tổ chức nhân dân kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc.
- Xây dựng vương triều mới, đem lại quyền lợi cho nhân dân.

I. Về tư tưởng, tôn giáo

II. Phát triển giáo dục và văn học

1. Giáo dục

2. Văn học

III. Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật

I. Về tư tưởng, tôn giáo:

KHỔNG TỬ

PHẬT THÍCH CA

LÃO TỬ

NHÓM 1:
Nho giáo có ở nước ta từ khi
nào? Phát triển thịnh đạt nhất
vào giai đoạn nào? Vì sao
đến thế kỉ XVI-XVIII, Nho giáo
lại suy thoái?

NHÓM 3:
Thiên Chúa giáo xuất hiện ở
nước ta khi nào? Sự xuất
hiện của Thiên Chúa giáo và
chữ Quốc ngữ có ý nghĩa
như thế nào đối với xã hội
Việt Nam lúc bây giờ?

NHÓM 2:
Phật giáo trở thành quốc giáo
ở nước ta vào giai đoạn nào?
Ở các thế kỉ XVI-XVIII, Phật
giáo phát triển như thế nào?
Vì sao?

NHÓM 4:
Trong đời sống tín ngưỡng
dân gian Việt Nam ở thế kỉ
XVI-XVIII có những nét đẹp
tiêu biểu nào? Biểu hiện cụ
thể?

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
+ Thi cử không còn nghiêm túc như trước.
- Nho giáo từng bước suy thoái
+ Tôn ti trật tự phong kiến bị đảo lộn.

NHÓM 1:
Nho giáo có ở nước ta từ khi
nào? Phát triển thịnh đạt nhất
vào giai đoạn nào? Vì sao
đến thế kỉ XVI-XVIII, Nho giáo
lại suy thoái?

NHÓM 3:
Thiên Chúa giáo xuất hiện ở
nước ta khi nào? Sự xuất
hiện của Thiên Chúa giáo và
chữ Quốc ngữ có ý nghĩa
như thế nào đối với xã hội
Việt Nam lúc bây giờ?

NHÓM 2:
Phật giáo trở thành quốc giáo
ở nước ta vào giai đoạn nào?
Ở các thế kỉ XVI-XVIII, Phật
giáo phát triển như thế nào?
Vì sao?

NHÓM 4:
Trong đời sống tín ngưỡng
dân gian Việt Nam ở thế kỉ
XVI-XVIII có những nét đẹp
tiêu biểu nào? Biểu hiện cụ
thể?

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
+ Thi cử không còn nghiêm túc như trước.

- Nho giáo từng bước suy thoái:
+ Tôn ti trật tự phong kiến bị đảo lộn.

Nhiều chùa, quán được xây dựng mới.
-Phật giáo, Đạo giáo có điều
kiện phục hồi:
Một số chùa được trùng tu lại.

Chùa
Thầy xây vào năm 1602
Chùa Bút Tháp – Bắc Ninh

NHÓM 1:
Nho giáo có ở nước ta từ khi
nào? Phát triển thịnh đạt nhất
vào giai đoạn nào? Vì sao
đến thế kỉ XVI-XVIII, Nho giáo
lại suy thoái?

NHÓM 3:
Thiên Chúa giáo xuất hiện ở
nước ta khi nào? Sự xuất
hiện của Thiên Chúa giáo và
chữ Quốc ngữ có ý nghĩa
như thế nào đối với xã hội
Việt Nam lúc bây giờ?

NHÓM 2:
Phật giáo trở thành quốc giáo
ở nước ta vào giai đoạn nào?
Ở các thế kỉ XVI-XVIII, Phật
giáo phát triển như thế nào?
Vì sao?

NHÓM 4:
Trong đời sống tín ngưỡng
dân gian Việt Nam ở thế kỉ
XVI-XVIII có những nét đẹp
tiêu biểu nào? Biểu hiện cụ
thể?

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
- Thế kỉ XVI, xuất hiện tôn giáo mới: Thiên chúa giáo.

- Thế kỉ XVII, chữ Quốc ngữ ra đời.

- Đến đầu thế kỉ XX, chữ Quốc ngữ mới được sử dụng phổ biến.

I. Về tư tưởng, tôn giáo:

Alexandrede Rhodes

NHÓM 1:
Nho giáo có ở nước ta từ khi
nào? Phát triển thịnh đạt nhất
vào giai đoạn nào? Vì sao
đến thế kỉ XVI-XVIII, Nho giáo
lại suy thoái?

NHÓM 3:
Thiên Chúa giáo xuất hiện ở
nước ta khi nào? Sự xuất
hiện của Thiên Chúa giáo và
chữ Quốc ngữ có ý nghĩa
như thế nào đối với xã hội
Việt Nam lúc bây giờ?

NHÓM 2:
Phật giáo trở thành quốc giáo
ở nước ta vào giai đoạn nào?
Ở các thế kỉ XVI-XVIII, Phật
giáo phát triển như thế nào?
Vì sao?

NHÓM 4:
Trong đời sống tín ngưỡng
dân gian Việt Nam ở thế kỉ
XVI-XVIII có những nét đẹp
tiêu biểu nào? Biểu hiện cụ
thể?

I. Về tư tưởng, tôn giáo:

- Thế kỉ XVI, xuất hiện tôn giáo mới: Thiên chúa giáo.

- Thế kỉ XVII, chữ Quốc ngữ ra đời.

- Đến đầu thế kỉ XX, chữ Quốc ngữ mới được sử dụng phổ biến.

- Các tín ngưỡng truyền thống trong dân gian vẫn được duy trì và phát huy:
tục thờ cúng tổ tiên, thờ những anh hùng có công với nước, với làng.

ĐỀN THỜ HAI BÀ TRƯNG

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
1. Giáo dục:
Thời kì
Nhà Mạc

Nội dung, thành tựu

Nền giáo dục nước ta ở thế kỉ XVItổ chức
đều đặn
cáctriển
kì thi như
để chọn
lựanào?
nhân tài  tổ chức
XVIII
phát
thế
22 kì thi Hội lấy 485 tiến sĩ.

Nhà nước Lê-Trịnh

nhiều khoa thi được tổ chức nhưng số người đỗ đạt
và đi thi không nhiều như trước.

Đàng Trong

Năm 1646, chúa Nguyễn mở khoa thi đầu tiên.

Triều Tây Sơn

Giáo dục được quan tâm, chữ Nôm được dùng
trong công việc hành chính và thi cử.

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
1. Giáo dục:
- Nội dung giáo dục thời kì này vẫn là kinh sử.
Các môn khoa học tự nhiên ít được chú ý.

Ở các thế kỉ XVI-XVIII, việc không chú ý nhiều đến các môn
khoa học tự nhiên có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát
triển kinh tế của nước ta?

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
1. Giáo dục:
Văn học chữ Hán mất dần vị thế so với thời Lê sơ.

2. Văn học:

Văn học chữ Nôm phát triển, chiếm vị trí trọng yếu, xuất hiện
nhiều nhà thơ nổi tiếng: Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ,...

Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585)
Quê ở huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng.
Năm 1535, ông đi thi và đậu Trạng
nguyên. Vì ông đỗ Trạng nguyên và
được phong tước Trình Tuyền hầu nên
dân gian gọi ông là Trạng Trình.

Một mai, một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chốn lao xao.
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
(Trích bài thơ “Nhàn”)

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
1. Giáo dục:
Văn học chữ Hán mất dần vị thế so với thời Lê sơ.

2. Văn học:

Văn học chữ Nôm phát triển, chiếm vị trí trọng yếu, xuất hiện
nhiều nhà thơ nổi tiếng: Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ,...
Văn học dân gian phát triển rầm rộ, thể hiện ước mơ về cuộc
sống tự do, thanh bình: cao dao, tục ngữ, truyện dân gian...

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
III. Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật:

Ở thế
kỉ XVI-XVIII,
nước
ta có
những
loại
- Nghệ
thuật
kiến trúc, điêu
khắc
phát
triển: Chùa
nghệ
thuật
tiêu biểu
nào? La Hán…
Thiên Mụ,hình
Tượng
Phật
bà Quan
Âm, tượng
1. Nghệ thuật

Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn
mắt, nghìn tay ở chùa Bút Tháp
(Bắc Ninh)

Tượng do Trương Thọ Nam tạc
vào năm 1656. Bố cục hết sức
tinh khéo, diễn tả vẻ đẹp tự
nhiên, mềm mại của người phụ
nữ. Trên bức tượng, các cánh tay
xoè ra uyển chuyển như động tác
múa và những bàn tay nhỏ sắp
xếp như ánh hào quang toả ra
xung quanh. Bức tượng là hình
ảnh của bàn tay và khối óc, của
lao động và trí tuệ, là biểu tượng
của sức sống và sự vươn lên của
con người.

Các vị La Hán chùa Tây Phương
Các vị La Hán chùa Tây Phương
Tôi đến thăm về lòng vấn vương.
Há chẳng phải đây là xứ Phật,
Mà sao ai nấy mặt đau thương?
...Các vị ngồi đây trong lặng yên
Mà nghe giông bão nổ trăm miền
Như từ vực thẳm đời nhân loại
Bóng tối đùn ra trận gió đen...
Mặt cúi, mặt nghiêng, mặt ngoảnh sau
Quay theo tám hướng hỏi trời sâu
Một câu hỏi lớn. Không lời đáp
Cho đến bây giờ mặt vẫn chau...
(Trích bài thơ: “Các vị La Hán
chùa Tây Phương)

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
III. Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật:

- Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc phát triển: Chùa
Thiên Mụ, Tượng Phật bà Quan Âm, tượng La Hán…

1. Nghệ thuật:

- Nghệ thuật dân gian hình thành trong các công
trình điêu khắc và kiến trúc.

Nghệ thuật điêu khắc trên
các vì, kèo

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
III. Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật:

- Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc phát triển: Chùa
Thiên Mụ, Tượng Phật bà Quan Âm, tượng La Hán…

1. Nghệ thuật:

- Nghệ thuật dân gian hình thành trong các công
trình điêu khắc và kiến trúc.
- Nghệ thuật sân khấu phát triển: tuồng, chèo, các
làn điệu dân ca.

I. Về tư tưởng, tôn giáo:
II. Phát triển giáo dục và văn học:
III. Nghệ thuật và khoa học – kĩ thuật:
2. Khoa học-kĩ thuật:
Lĩnh vực
Sử học
Địa lý
Y học
Quân sự
Triết học

Hải Thượng Lãn Ông
Lê
Hữutựu
Trác (1720 - 1791)
Thành
Lê Hữu Trác hiệu là Hải Thượng Lãn ông.

Ô châu cận lục, Đại Việt
thông sử,
Phủ
lục... Quảng
Đây
làbiên
bản tạp
đồ vùng
Sinh 1720 tại huyện Đường Hào, tỉnh

Ngãi,
bản
đồ
Hải Dương. Nay
là xãtrong
Hoàngtập
Hữu
Nam
Lê
Quý
Đôndo
(1726
- 1784)
huyện
YênlộMỹ,
tỉnh
Hưng
Yên
Tập bản đồ Thiên Nam
tứ chí
đồ
thư.Nam
Việt
Đỗ Bá
soạn
Phương
Hải Thượngtên
Lãn
ôngLê
LêDanh
Hữu
Trác
vẽthật
vào
giữa
thế
kỷ XVII.
huyện
Hưng
Hà,
tỉnh
Bình
không chỉ là danh y có cống hiếnThái
to lớn
Các tác phẩm của Hảicho
Thượng
Lãn
Ông
Lê
Hữu
Trác.
Cácdân
táctộc,
phẩm
tiêu
biểu:
nền y học
ông
còn
là một
Phủ
biên
Kiến
văn
nhà văn, nhà
thơ,
nhàtạp
tưlục,
tưởng
lớn
của thời đại.tiểu lục, Đại Việt thông sử,
Tập Hổ trướng khu cơ.
Vân đài loại ngữ….
Các tác phẩm của Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn...

Đúc súng theo kiểu phương Tây, đóng thuyền chiến, xây
thành
lũy,
làm
đồng
TẬP BẢN ĐỒ THIÊN
NAM
TỨ
CHÍ
LỘhồ…
ĐỒ THƯ
Kỹ thuật

BT

* Hướng dẫn về nhà

- Học bài cũ
-Trả lời hệ thống các câu hỏi ở SGK
- Bài tập về nhà
1. Lập bảng hệ thống so sánh về các thành tựu cơ bản trên lĩnh vực khoa họckĩ thuật ở thế kỉ XI-XV với thời kì thế kỉ XVI-XVIII theo mẫu:

NỘI DUNG
Sử học
Địa lý
Quân sự
Kĩ thuật

THẾ KỈ X-XV

THẾ KỈ XVI-XVIII

2. Lập bảng thống kê các loại hình nghệ thuật tiêu biểu của nước ta trong các
thế kỉ XVI-XVIII theo mẫu?Rút ra nhận xét?

NGHỆ THUẬT

THÀNH TỰU

Kiến trúc, điêu khắc
Nghệ thuật dân gian
Nghệ thuật sân khấu
* Chuẩn bị bài mới: Tình hình chính trị, kinh tế, văn hóa dưới triều Nguyễn (Nửa
đầu thế kỉ XIX):
- Quá trình thành lập triều Nguyễn
- Những chính sách của triều Nguyễn về củng cố chính quyền, phát triển kinh tế
và đối ngoại
- Những nét chính về tình hình văn hóa-giáo dục dưới triều Nguyễn

* Củng cố bài học
* Bài tập: Chọn câu trả lời đúng nhất
Câu 1: Những biểu hiện nào chứng tỏ trong thế kỉ XVI - XVIII, Phật giáo,
Đạo giáo và các tín ngưỡng dân gian khác được phục hồi và phát triển?
A. Tư tưởng Nho giáo suy đồi, mất vị trí độc tôn.
B. Các công trình kiến trúc, chùa chiền đền miếu, am, quán được khôi phục.
C. Các tăng sư và đạo sĩ được tham gia bàn công việc triều chính.
D. Đạo Thiên chúa được truyền bá rộng rãi.
CC

Câu 2: Tại sao sự du nhập của Thiên chúa giáo lại gắn liền với sự ra đời
của chữ Quốc ngữ?
A. Chính quyền phong kiến không cho phép các giáo sĩ truyền đạo bằng chữ
Latinh.
B. Ngôn ngữ Latinh không được nhân dân tiếp nhận.
C. Giáo sĩ phương Tây dùng chữ cái Latinh để ghi âm tiếng Việt trong quá trình
truyền đạo.
D. Các giáo sĩ đem chữ quốc ngữ đến.

Slide 31CC

Câu 3: Ai là tác giả của tập sách về quân sự "Hổ trướng khu cơ"?

A. Lê Quý Đôn.
B. Phùng Khắc Khoan.
C. Đào Duy Từ.
D. Nguyễn Bỉnh Khiêm.

CC

Câu 4: Trong các tác giả sau, tác giả nào không thuộc dòng văn học chữ
Nôm?
A. Nguyễn Bỉnh Khiêm.
B. Hồ Xuân Hương.
C. Trương Hán Siêu.
D. Đào Duy Từ.

CC

Câu 5: Nếp sống văn hóa riêng của người Việt trong giai đoạn này được
hình thành trên cơ sở nào?
A. Tiếp thu tư tưởng bên ngoài và hòa nhập với nền văn hóa cổ truyền.
B. Những quy định của triều đình phong kiến.
C. Sự du nhập của văn hóa Trung Hoa và nền văn hóa Ấn Độ.
D. Thông qua hoạt động truyền giáo của các giáo sĩ phương Tây. 

CC