Tiết 38. BÀI 26:
TÌNH HÌNH XÃ HỘI Ở NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX VÀ CÁC CUỘC ĐẤU TRANH CỦA NHÂN DÂN
* Nội dung chính:
1. Tình hình xã hội và đời sống nhân dân
2. Phong trào đấu tranh của nhân dân,binh lính và các dân tộc ít người
* Câu hỏi nhận thức:
1. Nhận xét đời sống của nhân dân ta đầu thời Nguyễn? So sánh với thời kỳ trước?
2. Đặc điểm của phong trào đấu tranh chống phong kiến ở nửa đầu thế kỉ XIX. So sánh với các triều đại trước và phân tích ý nghĩa của nó?
Tiết 38. Bài 26.Tình hình xã hội ở nửa đầu thế kỉ XIX và phong trào đấu tranh của nhân dân.
1. Tình hình xã hội và đời sống nhân dân.
a.Tình hình xã hội.
Các em hãy cho biết tình hình xã hội ở nửa đầu thế kỉ XIX có đặc điểm gì nổi bật?
1. Tình hình xã hội và đời sống nhân dân.
a.Tình hình xã hội.
- Nhà nước quân chủ phong kiến thời Nguyễn tăng thêm tính chuyên chế , củng cố quan hệ sản xuất phong kiến .
- Xã hội chia thành 2 giai cấp :
+ Thống trị : Vua , quan , địa chủ , cường hào .
+ Bị trị : Các tầng lớp nhân dân , đại đa số là nông dân .
“Con ơi mẹ bảo con này
Cướp đêm là giặc cướp ngày là quan”
“ Muốn nói gian làm quan mà nói”
“ Quan coi dân như kẻ thù, dân sợ quan như sợ cọp, ngày đục, tháng khoét của dân cho đầy túi riêng”
“ Bọn quan lại xem pháp luật như hư văn, xoay sở nhiều vành, chỉ cốt lấy tiền, không được thì buộc tội”
Phản ánh vấn nạn gì của đại bộ phận quan lại dưới triều Nguyễn?
Quan lại triều Nguyễn ra sức vơ vét, bóc lột ND tàn bạo, nạn tham nhũng, đục khoét gia tăng, Tệ tham quan ô lại phổ biến.
Địa chủ, cường hào ức hiếp nhân dân.
Giai cấp thống trị
Giai cấp bị trị


Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ đã tâu với Vua rằng:
“Cái hại quan lại là một, hai phần, còn cái hại cường hào đến 8, 9 phần”










Nguyễn Công Trứ
Triều Nguyễn cho xây dựng nhiều công trình kiến trúc đồ sộ, tốn kém.
Ngọ Môn Huế
Lăng Tự Đức
Đọc các tư liệu sau đây và cho biết những gánh nặng mà nhân dân phải chịu đựng dưới thời Nguyễn?
Một giáo sĩ Pháp nhận định “Gia Long bóp nặn dân chúng bằng đủ mọi cách…thuế khóa và lao dịch thì tăng lên gấp 3 ”.
Trong một cuộc tuần du ra Bắc Kì của Thiệu Trị năm 1842 số quân lính và người theo hầu lên đến 17.500 người với 44 con voi, 172 con ngựa. Nhân dân dọc đường phải xây dựng 44 hành cung cho vua nghỉ.
- “Bắt dân đào kênh /Đo đất đếm người/Một suất đinh hai thước/Bắt đào cho được/Hạn trong mười ngày/Dân tình ngao ngán/Có kẻ trốn không đi/Vợ con thêm nheo nhóc/Chồng lại phải phu phen/Muốn vạch cả lên trời/Kêu gào cho hả dạ”.
Lời dụ của vua Tự Đức: “Bệnh dịch mới yên, đại hạn lại tiếp, mất mùa mấy năm, thóc lúa không thu được”
Trận bão năm 1842 làm tỉnh Nghệ An đổ sập 40.753 ngôi nhà, chết 5240 người.
Thời Minh Mạng, Thanh Hoá đói to, Lê Đăng Doanh được vua sai đến phát chẩn “đến nơi, dân đói đến lãnh chẩn ngày càng nhiều…có người chưa đến nơi đã chết, có nơi tranh nhau sang đò chết đuối đến 600 người, có người phơi nắng dầm sương, ngồi chờ mà chết…
b. Đời sống nhân dân :
Tiết 38. Bài 26.Tình hình xã hội ở nửa đầu thế kỉ XIX và phong trào đấu tranh của nhân dân.
1. Tình hình xã hội và đời sống nhân dân.
b. Đời sống nhân dân.
Em nghĩ thế nào về cuộc sống của nhân dân ta dưới thời Nguyễn? So sánh với thế kỉ X - XVIII?
Nhân dân phải chịu nhiều gánh nặng:
+ sưu cao thuế nặng,
+ chế độ lao dịch nặng nề
+ Thiên tai, mất mùa,đói kém thường xuyên xảy ra.
Có nhận xét: “xã hội Việt Nam dưới thời Nguyễn là xã hội đang lên cơn sốt trầm trọng”
=>Đời sống nhân dân cực khổ, mâu thuẫn xã hội lên cao.
=> Bùng nổ các phong trào đấu tranh, đến giữa TK XIX cả nước có hơn 400 cuộc khởi nghĩa.
Nông nghiệp: Ổn định.
Thủ công nghiệp: Các làng nghề ngày càng phát triển, đạt trình độ cao.
Buôn bán tấp nập: đô thị lớn: Hội An, Thăng Long, Thanh Hà, Phố Hiến

Kinh tế phát triển, cuộc sống ổn định
Cơm thì chẳng có
Rau cháo cũng không
Đất trắng xóa ngoài đồng
Nhà giàu niêm kín cổng
Còn một bộ xương sống
Vất vơ đi ăn mày
-ND cơ cực, đói khổ
“Đời vua Thái Tổ Thái Tông
Thóc lúa đầy đồng trâu chẳng buồn ăn”.
“Đứng mãi nào hay ngày đã tận
Khắp đồng lúa tốt tựa mây xanh”.
- Đời sống ND no ấm, sung túc, thái bình

c. SO SÁNH ĐỜI SỐNG CỦA NHÂN DÂN
QUA CÁC THỜI KÌ
Ngồi xó chợ, lùm cây
Qụa kêu vang bốn phía
Xác đầy nghĩa địa
Thây thối bên cầu
Trời ảm đạm u sầu
Cảnh hoang tàn đói rét
2. Phong trào ĐT của nhân dân, binh lính và các dân tộc ít người.
2. Phong trào ĐT của nhân dân, binh lính và các dân tộc ít người.
Kh?i nghia Phan Bỏ V�nh
Khởi nghĩa Cao bá Quát
Khởi nghĩa Lê Văn Khôi
Người Khơ-me
Họ Quách
Nông Văn Vân
LƯỢC ĐỒ CÁC CUỘC NỔI DẬY TIÊU BIỂU CỦA NHÂN DÂN TA NỬA ĐẦU TK XIX
* Nhận xét chung về tình hình Việt Nam thời Nguyễn:
+ Kinh tế : khủng hoảng
+ Chính trị: hà khắc
+ Xã hội: không ổn định
Đặc điểm:
- Phong trào diễn ra rầm rộ, liên tục ngay từ khi nhà Nguyễn vừa lên nắm quyền với khoảng 400 cuộc khởi nghĩa.
- Nổ ra liên tục, Quy mô rộng lớn, thời gian kéo dài, địa bàn trên cả nước.
- Thu hút đông đảo các tầng lớp tham gia trong đó chủ yếu là nông dân.
Kết quả đều bị thất bại.

Ý nghĩa:
Thể hiện tinh thần đấu tranh anh dũng của các tầng lớp nhân dân chống lại nhà Nguyễn.
- Báo trước sự sụp đổ của triều đình phong kiến nhà Nguyễn.
Hãy rút ra đặc điểm và ý nghĩa của phong trào đấu tranh chống nhà Nguyễn đầu thế kỉ XIX?
?
c1
6
1
Thế lực có quyền hành ở nông thôn?
Từ chỉ số lượng nhiều?
c2
2
4
Một hình thức bóc lột của giai cấp phong kiến?
c3
3
6
Tình thế của người nông dân trong xã hội thời Nguyễn?
c4
4
7
Mong muốn muôn đời của người nông dân là gì?
c5
5
8
Là một trong hai giai cấp dưới triều Nguyễn?
c6
6
5
Đây là ai?
Từ khóa
Nụng dõn Vi?t Nam
1
2
3
4
5
D? VUI L?CH S?

Phan Bá Vành
Ai là thủ lĩnh làng Minh Giám (Thái Bình) ?
Ai là thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa của người Tày ở Cao Bằng?
Nông Văn Vân
Lê Văn Khôi
Cuộc khởi nghĩa này xảy ra ở Phiên An (Gia Định)
Do ai lãnh đạo?
Cao Bá Quát (1809 -1855)
Ông là một nhà nho nghèo, một nhà thơ lỗi lạc, lãnh
đạo nông dân khởi nghĩa. Ông là ai?

Phan Bỏ V�nh l?p can c? ? dõu ?
Trà Lũ ( Nam Định)
Chân thành cảm ơn các thầy cô và các em !
Hẹn Gặp Lại
Địa chủ cường hào áp bức nhân dân