Tiếng Việt
Bài 11C: Cần cù, siêng năng (tiết 1).
Thứ năm, ngày 2 tháng 12 năm 2021
1. Nhận biết được tính từ, làm giàu vốn từ chỉ đặc điểm hoặc tính chất của sự vật, hoạt động, trạng thái.
Mục tiêu
2. Viết được mở bài trong bài văn kể chuyện theo cách trực tiếp và gián tiếp.
A. HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
Hãy quan sát các bức tranh sau và cho biết bức tranh vẽ gì?
Nhà rông
Cảnh sông lúc hoàng hôn
1. Tìm từ ngữ miêu tả hình dáng, kích thước và đặc điểm của các sự vật trong tranh dưới đây:
cao
to
rộng
yên tĩnh
tĩnh lặng
mênh mông
Cậu học sinh ở Ác-boa
Ác-boa là một thị trấn nhỏ, không có những lâu đài đồ sộ, nguy nga chỉ thấy những ngôi nhà nhỏ bé, cổ kính và những vườn nho con con. Dòng sông Quy-dăng-xơ hiền hòa lượn quanh thành phố với những chiếc cầu trắng phau.
Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn... Thầy cứ lắc đầu chê Lu-i còn bé quá.
Thế mà chỉ ít lâu sau, Lu-i đã khiến thầy rất hài lòng. Cậu là học sinh chăm chỉ và giỏi nhất lớp.
 (Theo Đức Hoài)
- Lu-i: Lu-i Pa-xtơ (1822 - 1895), nhà bác học nổi tiếng người Pháp.
- Đồ sộ: hết sức to lớn.
- Nguy nga: (công trình kiến trúc) to lớn, đẹp đẽ.
2. Tìm hiểu về tính từ.
a. Đọc câu chuyện sau:
a) Tính tình, tư chất của cậu bé Lu-i:…………………
b) Màu sắc của sự vật:
- Những chiếc cầu:…………………
- Mái tóc của thầy Rơ-nê: ………
c) Hình dáng, kích thước và các đặc điểm khác của sự vật:
- Thị trấn:……..
- Vườn nho:……………
- Những ngôi nhà: ……………………
- Dòng sông: ……………
- Da của thầy Rơ-nê: ……………
b.Tìm và ghi vào chỗ trống các từ ngữ trong truyện trên miêu tả:
chăm chỉ,
giỏi
trắng phau
xám
nhỏ
con con
nhỏ bé,
cổ kính
hiền hòa
nhăn nheo
c. Trong cụm từ đi lại vẫn nhanh nhẹn, từ nhanh nhẹn bổ sung ý nghĩa cho từ nào?
Trong cụm từ đi lại vẫn nhanh nhẹn, từ nhanh nhẹn bổ sung ý nghĩa cho từ "đi lại"
d. Những từ em tìm được là tính từ. Vậy tính từ là gì?
- Tính từ là những từ miêu tả đặc điểm hoặc tính chất của sự vật, hoạt động, trạng thái,…
Tính từ là những từ miêu tả đặc điểm hoặc tính chất của sự vật, hoạt động, trạng thái,…
Ghi nhớ
Ví dụ:
thông minh
siêng năng
cao vút
xanh ngắt
3. Tìm các tính từ có trong hai đoạn văn sau:
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị Chủ tịch của Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ra mắt đồng bào. Đó là một cụ già gầy gò, trán cao, mắt sáng, râu thưa. Cụ đội chiếc mũ đã cũ, mặc áo ka ki cao cổ, đi dép cao su trắng. Ông cụ có dáng đi nhanh nhẹn. Lời nói của Cụ điềm đạm, đầm ấm, khúc chiết, rõ ràng.
(Theo Võ Nguyên Giáp)
b) Sáng sớm, trời quang hẳn ra. Đêm qua, một bàn tay nào đã giội rửa vòm trời sạch bóng. Màu mây xám đã nhường chỗ cho một màu trắng phớt xanh như màu men sứ. Đằng đông, phía trên dải đê chạy dài rạch ngang tầm mắt, ngăn không cho thấy biến khơi, ai đã ném lên bốn năm mảng mây hồng to tướng, lại điếm xuyết thêm ít nét mây mỡ gà vút dài thanh mảnh.
(Bùi Hiển)
a. Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị Chủ tịch của Chính phủ Lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ra mắt đồng bào. Đó là một cụ già gầy gò, trán cao, mắt sáng, râu thưa. Cụ đội chiếc mũ đã cũ, mặc áo ka ki cao cổ, đi dép cao su trắng. Ông cụ có dáng đi nhanh nhẹn. Lời nói của Cụ điềm đạm, đầm ấm, khúc chiết, rõ ràng.
(Theo Võ Nguyên Giáp)
Các tính từ trong đoạn văn:
b. Sáng sớm, trời quang hẳn ra. Đêm qua, một bàn tay nào đã giội rửa vòm trời sạch bóng. Màu mây xám đã nhường chỗ cho một màu trắng phớt xanh như màu men sứ. Đằng đông, phía trên dải đê chạy dài rạch ngang tầm mắt, ngăn không cho thấy biến khơi, ai đã ném lên bốn năm mảng mây hồng to tướng, lại điếm xuyết thêm ít nét mây mỡ gà vút dài thanh mảnh.
(Bùi Hiển)
Các tính từ trong đoạn văn:
4. Luyện tập dùng tính từ:
- Đặt một câu có dùng tính từ để nói về một người bạn hoặc một người thân của mình:
  + Bạn Ngân có mái tóc đen và dài.
  + Lưng bà nội em đã còng.
  + Bố có cặp lông mày rậm và đôi mắt sáng lấp lánh.
- Viết một câu nói về sự vật quen thuộc với mình (con vật, cây cối, nhà cửa, đồ vật, sông núi,…):
   + Sét rạch sáng lóa cả bầu trời, rồi tiếng sấm lại rung lên.
   + Ngôi nhà mới của Nam trông thật khang trang, sáng sủa.
   + Hoa hồng nhà em rất đẹp.
+ Con mèo nhà em rất dễ thương và hiền.



Cô dặn
Viết ghi nhớ vào vở và học thuộc.
Làm bài 4 vào vở.
Tiếng Việt
Bài 11C: Cần cù, siêng năng (tiết 2).
Thứ năm, ngày 29 tháng 11 năm 2021
1. Nhận biết được tính từ, làm giàu vốn từ chỉ đặc điểm hoặc tính chất của sự vật, hoạt động, trạng thái.
Mục tiêu
2. Viết được mở bài trong bài văn kể chuyện theo cách trực tiếp và gián tiếp.
B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
Rùa và thỏ
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông có một con Rùa đang cố sức tập chạy.
Một con Thỏ trông thấy, mỉa mai:
– Chậm như cậu mà cũng đòi tập chạy à?
Rùa đáp:
– Anh đừng giễu tôi. Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn?
Thỏ vểnh tai lên tự đắc:
– Được, được! Cậu dám thi chạy với tôi sao? Tôi chấp cậu một nửa đường đó!
Rùa không nói gì. Nó biết mình chậm chạp, nên cố sức chạy thật nhanh. Thỏ nhìn theo mỉm cười. Nó nghĩ:
– Ta chưa cần phải chạy vội, đợi Rùa gần tới đích, ta phóng cũng vừa.
Thỏ nhởn nhơ trên đường, nhìn trời, nhìn mây. Thỉnh thoảng, nó lại nhấm nháp vài ngọn cỏ non, có vẻ khoan khoái lắm.
Bỗng Thỏ nghĩ đến cuộc thi, ngẩng đầu lên thì thấy Rùa đã gần tới đích. Thỏ cắm cổ chạy miết nhưng không kịp nữa. Rùa đã tới đích trước nó.
a/ Tìm đoạn mở bài trong câu chuyện trên.
b.Cách mở bài sau đây có gì khác với cách mở bài của câu chuyện Rùa và thỏ?
Trong muôn loài, rùa vốn nổi tiếng là chậm chạp, còn thỏ thì chạy nhanh như bay. Thế mà có một con rùa dám chạy thi với thỏ và thắng cả thỏ. Vì sao có chuyện ngược đời như vậy? Sau đây, em xin kể đầu đuôi câu câu chuyện ấy.
So sánh
Mở bài trực tiếp
Mở bài gián tiếp
Kể ngay vào sự việc mở đầu câu chuyện
Nói chuyện khác để dẫn vào câu chuyện định kể
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố sức tập chạy.
Trong muôn loài, rùa vốn nối tiếng là chậm chạp, còn thỏ thì chạy nhanh như bay. Thế mà có một con rùa dám chạy thi với thỏ và thắng cả thỏ. Vì sao có chuyện ngược đời như vậy? Sau đây, em xin kể đầu đuôi câu chuyện ấy.
Có hai cách mở bài :
1. Mở bài trực tiếp: Kể ngay vào sự việc mở đầu câu chuyện.
2. Mở bài gián tiếp: nói chuyện khác để dẫn vào câu chuyện định kể.
Theo em, có mấy cách mở bài trong bài văn kể chuyện ? Đó là những cách nào ?
Ghi nhớ:
3. Đọc các mở bài sau và trả lời câu hỏi:
Mỗi đoạn mở bài dưới đây được viết theo cách nào?
a. Có một con rùa sống trên sông. Biết mình chậm chạp nên hôm nào cũng vậy, vừa sáng sớm tinh mơ, nó đã ra bờ sông tập chạy.
b. Xưa nay, người cậy tài giỏi mà chủ quan, biếng nhác thì chẳng làm nên việc gì. Ngược lại, sức có kém nhưng quyết tâm, nhẫn nại ắt thành công. Câu chuyện Rùa và Thỏ chứng minh điều đó.
c. Đầu năm học vừa qua, lớp em có mấy bạn vì chủ quan, lười biếng nên kết quả học tập sút kém hẳn so với hồi lớp ba. Cô giáo bèn kể chuyện Rùa và Thỏ để khuyên các bạn phải cố gắng, chăm chỉ. Câu chuyện này như sau:
d. Trong các loài thú, mấy ai chạy nhanh như bọn thỏ chúng tôi? Thấy bóng chúng tôi trên đường đua thì hươu, nai còn phải kiêng dè, chưa nói gì tới bác trâu hay chị lợn. Thế mà có lần thỏ tôi phải ngậm đắng nuốt cay chịu thua anh chàng rùa nổi tiếng lù đù, chậm chạp. Câu chuyện ấy dạy cho tôi một bài học nhớ đời. Đầu đuôi thế này:
a. Có một con rùa sống trên sông. Biết mình chậm chạp nên hôm nào cũng vậy, vừa sáng sớm tinh mơ, nó đã ra bờ sông tập chạy.
b. Xưa nay, người cậy tài giỏi mà chủ quan, biếng nhác thì chẳng làm nên việc gì. Ngược lại, sức có kém nhưng quyết tâm, nhẫn nại ắt thành công. Câu chuyện Rùa và Thỏ chứng minh điều đó.
Mở bài trực tiếp
Mở bài gián tiếp
c. Đầu năm học vừa qua, lớp em có mấy bạn vì chủ quan, lười biếng nên kết quả học tập sút kém hẳn so với hồi lớp ba. Cô giáo bèn kể chuyện Rùa và Thỏ để khuyên các bạn phải cố gắng, chăm chỉ. Câu chuyện này như sau:
d. Trong các loài thú, mấy ai chạy nhanh như bọn thỏ chúng tôi? Thấy bóng chúng tôi trên đường đua thì hươu, nai còn phải kiêng dè, chưa nói gì tới bác trâu hay chị lợn. Thế mà có lần thỏ tôi phải ngậm đắng nuốt cay chịu thua anh chàng rùa nổi tiếng lù đù, chậm chạp. Câu chuyện ấy dạy cho tôi một bài học nhớ đời. Đầu đuôi thế này:
Mở bài gián tiếp
Mở bài gián tiếp
a. Có một con rùa sống trên sông. Biết mình chậm chạp nên hôm nào cũng vậy, vừa sáng sớm tinh mơ, nó đã ra bờ sông tập chạy.
b. Xưa nay, người cậy tài giỏi mà chủ quan, biếng nhác thì chẳng làm nên việc gì. Ngược lại, sức có kém nhưng quyết tâm, nhẫn nại ắt thành công. Câu chuyện Rùa và Thỏ chứng minh điều đó.
c. Đầu năm học vừa qua, lớp em có mấy bạn vì chủ quan, lười biếng nên kết quả học tập sút kém hẳn so với hồi lớp ba. Cô giáo bèn kể chuyện Rùa và Thỏ để khuyên các bạn phải cố gắng, chăm chỉ. Câu chuyện này như sau:
d. Trong các loài thú, mấy ai chạy nhanh như bọn thỏ chúng tôi? Thấy bóng chúng tôi trên đường đua thì hươu, nai còn phải kiêng dè, chưa nói gì tới bác trâu hay chị lợn. Thế mà có lần thỏ tôi phải ngậm đắng nuốt cay chịu thua anh chàng rùa nổi tiếng lù đù, chậm chạp. Câu chuyện ấy dạy cho tôi một bài học nhớ đời. Đầu đuôi thế này:
4. Viết đoạn văn mở bài theo cách gián tiếp cho bài văn kể chuyện Bàn chân kì diệu.
Trong cuộc sống, ý chí và nghị lực sẽ khiến chúng ta dễ dàng vượt qua khó khăn, gian khổ. Câu chuyện về cậu học trò Nguyễn Ngọc Ký đã chứng minh rõ ràng cho điều đó. Sau đây, em xin kể câu chuyện "Bàn chân kì diệu".
Trong cuộc sống em đã gặp rất nhiều những tấm gương sáng về ý chí vượt khó, vươn lên. Nhưng câu chuyện khiến em cảm động nhất, ấn tượng nhất vẫn chính là câu chuyện về người học trò dũng cảm, đầy nghị lực, viết chữ bằng chân Nguyễn Ngọc Ký. Sau đây em xin chia sẻ cùng các bạn câu chuyện "Bàn chân kì diệu".
Cùng người thân chơi trò chơi Tìm nhanh tính từ.
     Một người nêu một từ ngữ chỉ sự vật, trạng thái. Người kia nói nhanh các tính từ có thể kết hợp được với từ ngữ đó. Ai tìm được nhiều tính từ sẽ thắng cuộc.
M : Ấm chén -> trắng tinh
Gợi ý:
- đồng lúa -> bát ngát
- chùm nho -> đỏ mọng
- ngôi nhà -> khang trang
- con sông -> uốn lượn
- cánh diều -> cao tít
C. HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG
Cô dặn
Viết ghi nhớ vào vở và học thuộc.
Làm bài 4 vào vở.