CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC MỚI

KHỞI ĐỘNG
Thí nghiệm 1
Cho một thìa thủy tinh bột đá vôi và một mẩu đá
vôi nhỏ (khối lượng bằng nhau) lần lượt vào hai
ống nghiệm 1 và 2.

Đồng thời vào mỗi ống nghiệm khoảng 5 ml
dung dịch HCl cùng nồng độ.

KHỞI ĐỘNG
Thí nghiệm 1
a. So sánh tốc độ tan của đá vôi trong
dung dịch acid ở hai ống nghiệm

b. Dựa vào đâu để kết luận phản ứng
nào xảy ra nhanh hơn?

BÀI 7. TỐC ĐỘ PHẢN
ỨNG VÀ CHẤT XÚC TÁC

NỘI DUNG BÀI HỌC

I

TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HOÁ HỌC

II

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN

LÀ GÌ?

TỐC ĐỘ CỦA PHẢN ỨNG HOÁ HỌC

I.
TỐC ĐỘ CỦA PHẢN
ỨNG HOÁ HỌC

Các phản ứng hóa học xảy ra với
tốc độ rất nhanh nhưng cũng có
phản ứng xảy ra rất chậm.

Khi vắt chanh vào nước rau muống, lập tức
nước rau muống chuyển vàng.
 Đây là phản ứng xảy ra nhanh.

Ủ vài ngày xôi nếp để lên men thành rượu
nếp là phản ứng xảy ra chậm.

Câu hỏi 1 (SGK tr.41): Quan sát Hình 7.1 và cho biết phản ứng
nào xảy ra nhanh hơn, phản ứng nào xảy ra chậm hơn.

Câu hỏi 1 (SGK tr.41): Quan sát Hình 7.1 và cho biết phản ứng
nào xảy ra nhanh hơn, phản ứng nào xảy ra chậm hơn.

Phản ứng đốt
cháy cồn xảy ra
nhanh hơn so với
sự gỉ của sắt

Khái niệm

Tốc độ của phản ứng hóa học là đại
lượng chỉ mức độ nhanh hay chậm của
một phản ứng hóa học.

Luyện tập 1 (SGK tr.42). Trường hợp nào có phản ứng xảy ra
với tốc độ nhanh hơn trong hai trường hợp sau:

a. Để que đóm còn tàn đỏ

b. Đưa que đóm còn tàn

ở ngoài không khí

đỏ vào bình chứa oxygen

Luyện tập 1 (SGK tr.42). Trường hợp nào có phản ứng xảy ra
với tốc độ nhanh hơn trong hai trường hợp sau:

• Trường hợp b) có phản ứng xảy ra với tốc độ
nhanh hơn vì que đóm cháy trong khí oxygen
nguyên chất.
• Trường hợp a) que đóm cháy trong không khí
(thành phần oxygen chỉ chiếm xấp xỉ 21%)

II.
CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN TỐC ĐỘ CỦA PHẢN
ỨNG HOÁ HỌC

1. Ảnh hưởng của diện tích lên bề mặt tiếp xúc
Thí nghiệm 1

Ở ống nghiệm 1: bọt khí thoát ra

Dựa vào dấu hiệu tan của đá vôi

nhanh hơn và bột đá vôi trong

nhanh hơn hay chậm hơn để kết

dung dịch acid tan nhanh hơn

luận phản ứng trong ống nghiệm

ống nghiệm 2

1 nhanh hơn ống nghiệm 2

Nếu chia một vật thành nhiều phần nhỏ thì
tổng diện tích bề mặt sẽ như thế nào?

Diện tích bề mặt tiếp xúc càng lớn, tốc độ
phản ứng sẽ như thế nào?

Tăng lên

Càng nhanh

1. Ảnh hưởng của diện tích lên bề mặt tiếp xúc
Diện tích bề mặt tiếp xúc có
ảnh hưởng đến tốc độ của phản
ứng hóa học.

Diện tích bề mặt tiếp xúc càng
lớn, tốc độ phản ứng càng nhanh.

Ví dụ: Nấu cháo từ bột gạo sẽ nhanh
hơn nấu cháo từ hạt gạo.

Luyện tập 2 (SGK tr.42): Cho cùng
một lượng Zn hạt và Zn bột vào hai
ống nghiệm 1 và 2. Sau đó, cho
cùng một thể tích dung dịch HCl dư
cùng nồng độ vào hai ống nghiệm.
Dự đoán lượng Zn ở ống nghiệm
nào sẽ tan hết trước.

Dự đoán: Zn ở ống nghiệm 2 sẽ
tan hết trước do diện tích tiếp
xúc với dung dịch HCl của Zn
dạng bột lớn hơn dạng hạt.

2. Ảnh hưởng của nhiệt độ

Hoạt động nhóm:
Tiến hành thí nghiệm 2 để tìm hiểu
ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ
phản ứng và trả lời các câu hỏi trong
Phiếu học tập số 1.

Phiếu học tập số 1

Câu 1. Hiện tượng thí nghiệm 2: Ở
ống nghiệm 1, bọt khí thoát ra nhanh
và nhiều hơn ống nghiệm 2. Có bọt
khí thoát ra là do có PƯHH sau:
Fe + H2SO4 FeSO4 + H2
Giải thích: Tốc độ của phản ứng ở
ống nghiệm 1 nhanh hơn ở ống
nghiệm 2 do ống nghiệm 1 được đun
nóng lên.

Câu 2.
Nhận xét ảnh hưởng của nhiệt độ
đến tốc độ phản ứng: Khi tăng nhiệt
độ, phản ứng diễn ra với tốc độ
nhanh hơn.

2. Ảnh hưởng của nhiệt độ
Trả lời câu hỏi Luyện tập 3 (SGK tr.43):
Cho hai cốc thuỷ tinh đựng nước lạnh
và nước nóng, thả đồng thời vào mỗi
cốc một viên vitamin C (dạng sủi)

Dự đoán xem ở cốc nào viên vitamin C
tan nhanh hơn.

2. Ảnh hưởng của nhiệt độ
Trả lời câu hỏi Luyện tập 3 (SGK tr.43):

Dự đoán: Ở cốc nước nóng viên
vitamin C tan nhanh hơn.

3. Ảnh hưởng của nồng độ

Tiến hành thí nghiệm 3, tìm hiểu
ảnh hưởng của nồng độ đến tốc
độ phản ứng và hoàn thành
Phiếu học tập số 2.

Câu 1. Hiện tượng thí nghiệm 3: Ở
ống nghiệm 2, bọt khí thoát ra nhanh
và nhiều hơn ống nghiệm 1. Có bọt
khí thoát ra là do có PƯHH sau:
Zn + HCl ZnCl2 + H2
Giải thích: Tốc độ của phản ứng ở
ống nghiệm 2 nhanh hơn ở ống
nghiệm 1 là do nồng độ dung dịch
HCl lớn hơn.

Câu 2.
Nhận xét ảnh hưởng của nồng độ
đến phản ứng hóa học: Nồng độ các
chất phản ứng càng cao, tốc độ
phản ứng càng nhanh.

4. Chất xúc tác và chất ức chế
Xem video, mô tả lại cách tiến hành và nêu hiện tượng thí nghiệm:

Thí nghiệm 4

Cho vào mỗi bình tam giác 1

Cho vào bình 2 một lượng nhỏ

và 2 khoảng 10 ml dung dịch

bột manganese dioxide (MnO2)

hydrogen peroxide (H2O2)

màu đen

Bọt khí oxygen (O2) ở bình 2 thoát ra rất nhanh và mạnh,
ở bình 1 hầu như không thấy khí oxygen thoát ra

4. Chất xúc tác và chất ức chế
Câu hỏi 2 SGK trang 45: Trong thí nghiệm 4, cho biết MnO2 làm
thay đổi tốc độ phản ứng như thế nào?

Trong thí nghiệm 4, MnO2 làm tăng
tốc độ phản ứng.

KẾT LUẬN
Chất xúc tác là chất làm tăng tốc độ phản
ứng nhưng không bị thay đổi cả về lượng và
chất sau phản ứng.

Chất ức chế là chất được sử dụng để giảm
tốc độ phản ứng nhưng không bị thay đổi cả
về lượng và chất sau phản ứng.

LUYỆN TẬP
Câu 1. Tốc độ phản ứng không phụ thuộc yếu tố nào sau đây?

A. Thời gian xảy ra phản ứng

B. Bề mặt tiếp xúc giữa các chất
phản ứng

C. Nồng độ các chất tham gia
phản ứng

D. Chất xúc tác

LUYỆN TẬP
Câu 2. Điền và hoàn thiện khái niệm về chất xúc tác: “Chất xúc tác là chất
làm ..(1).. tốc độ phản ứng nhưng ..(2).. cả về lượng và chất sau phản ứng.”

A. (1) tăng, (2) bị tiêu hao

C. (1) tăng, (2) không bị thay đổi

B. (1) giảm, (2) bị tiêu hao

D. (1) giảm, (2) không bị thay đổi

LUYỆN TẬP
Câu 3. Khi cho cùng một lượng nhôm (Al) vào cốc đựng dung dịch acid HCl
0,1M, tốc độ phản ứng sẽ lớn nhất khi dùng nhôm (Al) ở dạng nào sau đây?

A. Dạng viên nhỏ

C. Dạng tấm mỏng

B. Dạng bột mịn

D. Dạng nhôm dày

LUYỆN TẬP
Câu 4. Yếu tố nào sau đây được sử dụng để làm tăng tốc độ phản ứng
khi rắc men vào tinh bột đã được nấu chín để ủ rượu?

A. Nhiệt độ

C. Áp suất

B. Nồng độ

D. Chất xúc tác

LUYỆN TẬP
Câu 5. Cho phản ứng dưới đây:
Yếu tố không ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng là:

A. Thời gian

C. Nồng độ H2O2

B. Nhiệt độ

D. Chất xúc tác MnO2

LUYỆN TẬP
Câu 6. Hiện tượng nào dưới đây thể hiện ảnh hưởng của nhiệt độ
đến tốc độ phản ứng?
A. Thanh củi được chẻ nhỏ hơn

C. Các enzyme làm thúc đẩy các

thì sẽ cháy nhanh hơn

phản ứng sinh hóa trong cơ thể

B. Thức ăn lâu bị ôi thiu hơn khi

D. Quạt gió vào bếp than để than

để trong tủ lạnh

cháy nhanh hơn

Câu 7. Cho hiện tượng sau: Tàn đóm đỏ bùng lên khi cho vào bình
oxygen nguyên chất. Hiện tượng trên thể hiện ảnh hưởng của yếu tố nào
đến tốc độ phản ứng?

A. Chất xúc tác

C. Diện tích bề mặt tiếp xúc

B. Nhiệt độ

D. Nồng độ

LUYỆN TẬP
Câu 8. Cho phản ứng dưới đây:
Yếu tố không ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng là:

A. Kích thước các tinh thể KClO3

C. Nhiệt độ

B. Chất xúc tác MnO2

D. Áp suất

VẬN DỤNG
Câu hỏi 1. Trong hai phản ứng sau, phản ứng nào có tốc
độ nhanh hơn, phản ứng nào có tốc độ chậm hơn?

a) Đốt cháy dây sắt trong oxygen

Dây sắt cháy trong oxygen,
tốc độ phản ứng nhanh hơn
Sự gỉ của sắt diễn ra

b) Sự gỉ của sắt trong không khí

trong không khí, tốc độ phản
ứng chậm hơn

VẬN DỤNG
Câu hỏi 2. Kể thêm hai phản ứng, một phản ứng có tốc độ
nhanh và một phản ứng có tốc độ chậm trong thực tế.

Phản ứng có tốc độ nhanh: phản ứng

Phản ứng có tốc độ chậm: phản ứng

đốt cháy các nhiên liệu (than, dầu,...),

lên men giấm, muối dưa, cà, lên

quẹt đầu diêm vào cạnh bao diêm,...

men sữa,...)

VẬN DỤNG

VẬN DỤNG
Câu hỏi 3. Nêu ví dụ trong thực tiễn có vận dụng yếu tố ảnh
hưởng của diện tích bề mặt tiếp xúc đến tốc độ của phản ứng.

Tạo các hàng lỗ trong viên than tổ ong
để tăng diện tích tiếp xúc giữa than và
không khí, cung cấp đủ oxygen cho quá
trình cháy.

Để nung đá vôi sống được nhanh hơn,
người ta tiến hành đập nhỏ đá vôi.

Thanh củi được chẻ nhỏ hoặc than
được đập nhỏ trước khi đem nhóm bếp.

VẬN DỤNG
Câu hỏi 4. Tại sao trên các tàu đánh cá, ngư dân phải chuẩn
bị những hầm chứa đá lạnh để bảo quản cá?

Trên các tàu đánh cá, ngư dân phải chuẩn
bị những hầm chứa đá lạnh để bảo quản cá
bằng cách ướp lạnh, giúp cá tươi lâu, làm
chậm quá trình hư hỏng, phân hủy cá.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Ôn lại kiến thức đã học.
 Hoàn thành phần Luyện tập 4 SGK
trang 44.
 Làm bài tập trong SBT KHTN 8.
 Đọc và tìm hiểu trước nội dung Bài
tập (Chủ đề 1).

BÀI HỌC KẾT THÚC!
HẸN GẶP LẠI!