Tuần 1
Tiết 1,2
Ngày soạn:16/9/2021
Ngày dạy :17/9/2021
CHỦ ĐỀ :HÌNH ẢNH TRẺ THƠ TRONG BÀI “ TÔI ĐI HỌC” VÀ BÀI “ TRONG LÒNG MẸ”
VĂN BẢN: TÔI ĐI HỌC
- Thanh Tịnh -
Kế hoạch bài dạy : Ngữ Văn 8
Giáo viên Nguyễn Thị Hiền
Trường THCS Chư Quynh Năm học 2021-2022

Văn bản :TÔI ĐI HỌC
_Thanh Tịnh_
GV: Nuyễn Thị Hiền
I. ĐọC - tìm hiểu chung
Thanh Tịnh
(1911–1988)
I. Đọc – tìm hiểu chú thích
1. Đọc văn bản .
2. Chú thích
a. Tác giả - Tác phẩm
- Tên thật là Trần Văn Ninh, lên 6 tuổi đổi là Trần Thanh Tịnh, quê ở Gia Lạc, ven sông Hương (Huế)
- Thơ văn của ông đậm chất trữ tình, giàu cảm xúc, trong trẻo.
* Tác giả (1911-1988)
I. Đọc – tìm hiểu chú thích
1. Đọc
2. Chú thích
a. Tác giả - Tác phẩm
* Tác giả (1911-1988)
* Tác phẩm
- In trong tập “Quê mẹ” (1941)
b. Từ khó (sgk )
3. Thể loại:
- Truyện ngắn trữ tình(tự sự + mtả + biểu cảm) nhưng nổi bật là biểu cảm.
P1: Khơi nguồn cảm xúc -Tâm trạng của nhân
“tôi”ở buổi đầu trên đường tới trường.
4. Bố cục
P3: Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi vào lớp và bắt đầu buổi học đầu tiên.
P2: Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi đứng trong sân trường.
.
II. Đọc - hiểu văn bản

1. Tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường
Đọc thầm lại văn bản và suy nghĩ :
Tìm các chi tiết thể hiện cảm xúc nhân vật tôi ở các thời điểm và không gian sau:
Trên đường đến trường
Ở trên
sân trường
Khi vào lớp học
Làm việc cá nhân
Thời điểm gợi nhớ
1. Tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường
* Thời điểm gợi nhớ
: Cuối thu:
+ lá rụng nhiều.
+ mây bàng bạc.
+ mấy em nhỏ rụt rè cùng mẹ đến trường...
-> Lòng “tôi” náo nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã nhớ về buổi tựu trường đầu tiên.
- NT: sử dụng từ láy có giá trị biểu cảm cao, diễn tả cảm xúc trong sáng.
* Cảm xúc trên đường tới trường
- Thời gian: Buổi sáng cuối thu (một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh)
- Không gian: trên con đường làng dài và hẹp.
- Cảm giác: mọi cảnh vật thân quen đều thay đổi, tự thấy mình đã lớn, có chí học ngay từ đầu.
-> Háo hức, hăm hở đi học, yêu bạn bè và mái trường quê hương.
2.Tâm trạng nhân vật “ tôi” khi đứng trong sân trường.
a.Cảm xúc lúc ở sân trường
- Quang cảnh sân trường Mĩ Lí:
+ Dày đặc cả người,
+ Người nào quần áo cũng sạch sẽ.
+ Gương mặt nào cũng vui tươi, sáng sủa.
=> Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội khai
trường và thể hiện tinh thần hiếu học của ND ta.
b. Tâm trạng của nhân vật “tôi”:
Lo sợ vẩn vơ; Ngập ngừng, e sợ; Thèm vụng, ước ao thầm
Trước ngôi trường:
Khi nghe tiếng trống
Khi nghe ông đốc gọi tên bạn bè khác
Khi gọi đến tên mình
Khi rời tay mẹ để xếp hàng vào lớp
Chơ vơ, vụng về, lúng túng.
Hồi hộp, cảm thấy tim như ngừng đập
Giật mình, lúng túng quên cả người mẹ đang đứng sau
Quay lưng lại dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc, chưa bao giờ thấy xa mẹ như lần này…
Nhận xét:
NT: So sánh để diễn tả cảm giác hồi hộp, bỡ ngỡ, lo lắng.


c. Cảm xúc khi ngồi trong lớp học
-> lo sợ, bỡ ngỡ mà lại thân quen, hồn nhiên, ý thức rõ được tầm quan trọng của việc học.
Khi bước vào lớp, cậu thấy
Một mùi hương lạ xông lên...
Hình gì treo trên tường cũng lạ và hay hay...
Chỗ ngồi của mình lạm nhận là vật riêng.
Bạn ngồi bên chưa quen cũng không xa lạ
“Một con chim liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao”.
Tả thực: Cánh chim gợi kỉ niệm tuổi thơ đi bẫy chim giữa cánh đồng
So sánh liên tưởng: Biểu tượng cho cậu học trò (ngập ngừng cất cánh bay vào bầu trời cao rộng của tri thức và học làm người lớn.)
Tiếng phấn của thầy gạch mạnh trên bảng:
Khiến cậu bé sực tỉnh, dứt khỏi mộng mơ trở về với hiện tại, bắt đầu đánh vần bài học đầu tiên: Tôi đi học.
 Tác giả phát hiện thật tinh tế, chính xác, phù hợp với diễn biến, tâm trạng, tâm lí của trẻ thơ.
3. Thái độ của những người lớn
Liệt kê các chi tiết thể hiện thái độ, tình cảm của những người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học và nêu cảm nhận của em:
………………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………...
Phụ huynh
Ông đốc
Thầy giáo
Cảm nhận của em:………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
Đưa con đến trường dự lễ với biết bao hồi hộp, chăm lo, xao xuyến...
Nhìn học trò bằng con mắt hiền từ, cảm động...
Đón chào các em bằng gương mặt tươi cười, thái độ trìu mến...
Phụ huynh
Ông đốc
Thầy giáo
=> Thể hiện trách nhiệm và tình thương yêu của gia đình, nhà trường đối với thế hệ tương lại -> môi trường giáo dục ấm áp tình người.
III. Tổng kết
Nghệ thuật
NT so sánh, bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật, trình tự thời gian của buổi tựu trường.
Kết hợp hài hòa giữa 3 phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả và biểu cảm.
Ngôn ngữ miêu tả tinh tế, giàu hình ảnh, nhạc điệu và giàu chất thơ.
Nội dung
Những kỷ niệm trong sáng cùng tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nv “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên.
Chia sẻ về ngày đầu đi học của em
* BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Câu 1: “Tôi đi học” của Thanh Tịnh được viết theo thể loại nào?
A. Bút kí
B. Truyện ngắn trữ tình
C. Tiểu thuyết
D. Tuỳ bút.
Câu 2: Chủ đề của văn bản “Tôi đi học” nằm ở phần nào?
A. Nhan đề của văn bản
B. Quan hệ giữa các phần của văn bản
C. Các từ ngữ, câu then chốt trong văn bản
D. Cả ba yếu tố trên
Câu 3: Câu văn nào không sử dụng biện pháp so sánh để nói lên tâm trạng của nhân vật “tôi”?
A. “Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng”.
B. “Trong lúc ông ta đọc tên từng người, tôi cảm thấy như quả tim tôi ngừng đập”.
C. “Ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”.
D. “Họ như con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay nhưng còn ngập ngừng e sợ”.
Câu 4: Chất thơ trong sáng, nhẹ nhàng và rung động và thấm thía của truyện "Tôi đi học" được thể hiện qua phương thức biểu đạt nào?
A. Biểu cảm.
B. Tự sự.
C. Thuyết minh.
D. Miêu tả.
Hướng dẫn tự học
Ôn lại kiến thức văn bản “Tôi đi học”
Chuẩn bị bài “ Trong lòng mẹ”.
Sưu tầm các tác phẩm văn học, âm nhạc, điện ảnh,… có đề tài viết về mái trường hay tuổi học trò và chia sẻ với các bạn.
CHÀO TẠM BIỆT CÁC EM