Tuần 1
Tiết: 1+2
Văn bản: TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
Nhà văn Thanh Tịnh(1911-1988)
- Tên thật : Trần Văn Ninh
- Quê: Ngoại ô thành phố Huế

2) Tác phẩm
- Xuất xứ: “Tôi đi học” là truyện ngắn in trong
tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941.
- Thể loại: Truyện ngắn
- PTBĐ: Tự sự, miêu tả, biểu cảm.
- Chủ đề: Truyện tô đậm cảm giác trong sáng nảy
nở trong lòng nhân vật tôi ở buổi đến trường đầu
tiên.

Tóm tắt:

Truyện được kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật tôi về kỉ niệm
buổi tựu trường. Đó là cảm giác náo nức, hồi hộp, ngỡ ngàng, vào
một buổi sáng mùa thu, lá rụng nhiều, tiết trời se lạnh, con đường
đến trường vốn quen thuộc bỗng dưng trở nên lạ lẫm, cảnh vật xung
quanh thay đổi. Trong khoảnh khắc vui sướng pha lẫn hồi hộp, e dè,
chú bé có những ý nghĩ thật non nớt và ngây thơ: "Chắc chỉ có
người thạo mới cầm nổi bút thước". Trong bộ quần áo mới, tác giả
càng "thấy mình trang trọng và đứng đắn" hơn. Lúc tới trường,
nghe ba hồi trống, lòng chú bé lo sợ vẩn vơ, sợ những điều mới lạ
và khó khăn trước mắt. Những lời nói của ông đốc ấm áp vang lên,
khuyến khích những chú chim non vào lớp. Nhân vật tôi trong phút
chốc đã òa khóc, nhưng người mẹ đã nhẹ nhàng giúp con vào lớp.
Chú bé nhìn bàn ghế, người bạn ngồi kế bên và cảm thấy thân quen
dẫu chưa bao giờ gặp gỡ. Rồi quàng tay lên bàn, ngoan ngoãn đón
nhận giờ học đầu tiên.

3. Bố cục
+ Phần 1: Từ đầu ... trên ngọn núi.
⇒ Cảm nhận của “tôi” trên đường tới trường.
+ Phần 2: Trước sân trường ... được nghỉ cả ngày
nữa.
⇒ Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân trường.
+ Phần 3: Phần còn lại:
⇒ Cảm nhận của “tôi” trong lớp học.

1. Khơi nguồn kỉ niệm
- Cuối thu, lá rụng nhiều.
- Có những đám mây bàng bạc.
- Thấy những em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ
lần đầu đến trường.
-> Hình ảnh thiên nhiên trong trẻo, lời văn
biểu cảm giàu chất thơ.
=> Tâm trạng: Nao nức, mơn man, tưng
bừng, rộn rã.

II. Đọc hiểu văn bản
2. Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi” trong
ngày đầu tiên đi học.
a. Trên con đường cùng mẹ đến trường
- Cảnh vật, con đường vốn rất quen nhưng lần này

cảm thấy lạ.
- Cảnh vật chung quanh thay đổi –> trong lòng thay đổi.
- Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình,
cảm thấy trang trọng, đứng đắn hơn.
- Xin mẹ cầm thử bút thước, cẩn thận nâng niu sách
vở, lúng túng khi cầm bút thước…

a. Trên con đường cùng mẹ đến trường
-> Từ ngữ gợi tả, nghệ thuật so sánh, chọn lọc
chi tiết tiêu biểu, cụ thể.
-> Tâm trạng bỡ ngỡ của “tôi” trong buổi tựu
trường đầu tiên.

b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi
tên vào lớp học
* Sân trường: dày đặc người, quần sạch sẽ,
gương mặt vui tươi…
-> Không khí của ngày hội tựu trường: náo
nức, vui vẻ, trang trọng.
*Ngôi trường: Xinh xắn, oai nghiêm.

• Tâm trạng:
- Cảm thấy nhỏ bé, lo sợ vẩn vơ.
- Khi nghe gọi tên mình vào lớp : Tim
ngừng đập…giật mình… lúng túng, rụt
rè … dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức
nở…thấy xa mẹ… - > Hồi hộp, lo sợ
chờ
- Khi sắp vào lớp học: lo sợ, bật khóc

b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi
tên vào lớp học
-> Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm
trạng của nhân vật 'tôi”
=> Cảm giác ngỡ ngàng, lo sợ khi sắp bước sang
một môi trường khác.

* Khi đón nhận giờ học đầu tiên:
* Lớp học: Nhìn hình treo trên tường thấy
lạ.
- Nhìn bàn ghế lạm nhận là vật của riêng
mình.
* Bạn bè: Bạn ngồi bên cạnh trong lòng
không thấy xa lạ.
* Bản thân: Vòng tay lên bàn chăm chỉ.

- > Diễn biến tâm lí rất chân thực của cậu học
trò lần đầu tiên đi học.
=> Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với lớp
học, bạn bè, vừa ngỡ ngàng vừa tự tin,
nghiêm túc khi bước vào giờ học.

2. Tình cảm của người lớn dành cho trẻ em
- Phụ huynh: Chuẩn bị chu đáo, trân trọng tham dự buổi
lễ
- Ông đốc: rất hiểu tâm lý trẻ, hiền từ, bao dung …
- Thầy giáo trẻ: nhiệt tình, vui vẻ, giàu lòng yêu thương.
⇒ Thể hiện tình yêu thương, trách nhiệm, của gia đình,
nhà trường đối với thế hệ trẻ, đồng thời tạo môi trường
giáo dục thân thiện, là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn các
em.

Truyện kết thúc tự nhiên,
khép lại bài văn nhưng mở ra
một bầu trời mới, một
khoảng không gian mới, tình
cảm mới.
⇒

III. TỔNG KẾT
1) Nghệ thuật
- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của
ngày đầu tiên đi học.
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình
ảnh so sánh độc đáo ghi lại dòng liên tưởng, hồi
tưởng của nhân vật tôi.
- Giọng điệu trữ tình trong sáng.

2) Ý nghĩa văn bản
Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên
trong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh.

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH
GIÁ NĂNG LỰC CỦA HS

Câu 1. “ Tôi đi học ” là tác phẩm của nhà văn
nào?
Câu 2. Trình bày nghệ thuật, ý nghĩa của văn
bản“ Tôi đi học ”?
Câu 3. Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của truyện
Câu 4. Nêu tác dụng của đặc sắc nghệ thuật đó
Câu 5. Tìm những bài hát có nội dung liên quan
đến văn bản đã học?
Câu 6: Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em
về ngày tựu trường đầu tiên của mình?

* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà
trường đã học.
- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một
ngày tựu trường mà em nhớ nhất.
- Soạn bài: “Trong lòng mẹ" .

c. Khi ngồi trong lớp học
- Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi
vật, với nguời bạn ngồi bên …
- Làm quen, tìm hiểu phòng học, bàn ghế, …
- Vòng tay lên bàn chăm chỉ học
-> Tâm trạng, cảm giác của nv “tôi” đón nhận
giờ học đầu tiên hợp tự nhiên, sinh động,
hấp dẫn.