1
a. Cuộc đời
1
a. Cuộc đời
1
b. Sự nghiệp
1
c. Phong cách thơ
1
c. Phong cách thơ
1
a. Xuất xứ
b. Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ được viết vào mùa thu năm 1939, và cảm xúc được khơi gợi chủ yếu từ cảnh sông Hồng mênh mang sóng nước…
1
a. Xuất xứ
b. Hoàn cảnh sáng tác
c. Chủ đề
Qua việc miêu tả bức tranh thiên nhiên đẹp nhưng buồn, nhà thơ bộc lộ:
1
d. Ý nghĩa nhan đề
Từ Hán Việt
Điệp âm ang
Tràng giang
Tràng
giang
sông
dài
Ý khái quát
Màu sắc cổ điển


1
e. Ý nghĩa lời đề từ
Con người bâng khuâng nhớ nhung trước trời rộng
sông dài
Con người
bâng khuâng trước trời rộng nên nhớ sông dài
Trời rộng
bâng khuâng nhớ
sông dài
1
f. Bố cục:
4 đoạn
Tràng Giang
Tràng giang là bài thơ ca hát non sông đất nước, do đó dọn đường cho lòng yêu giang sơn Tổ quốc
(Xuân Diệu)
Tràng giang là bài thơ buồn, dòng nào cũng buồn:
Là tràng giang nên dòng nào mà không mênh mông sóng nước?
Là tràng giang nên câu nào không đượm nỗi sầu triền miên?
(Trần Đình Sử)
Tràng giang hiện ra như một thế giới hoang sơ, trơ trọi, cô đơn đến tuyệt đối. Và nỗi nhớ nhà vang dội lên như tiếng gọi tự nhiên.
(Chu Văn Sơn)
1
a. Cảnh
1
b. Tình
Cảnh sông nước mênh mông
Cảnh mở rộng, thêm cồn cát
nhưng hoang vắng, trơ trọi
Nỗi sầu buồn, cô đơn lạc loài
Nỗi buồn thấm sâu vào không gian
Cảnh thêm màu sắc với bãi bờ
tít tắp mà không chút niềm thân mật
Niềm khát khao giao hòa
Cảnh hùng vĩ, rợn ngợp
Nỗi buồn nhớ quê
Khổ 1
Khổ 2
Khổ 3
Khổ 4
1
Ảnh hưởng của Đường thi
Gợi những con sóng nhỏ lăn tăn từ lòng sông trào lên mặt nước
Mở ra không gian mênh mông
Những con sóng nước
1
Ảnh hưởng của Đường thi
Gợi những con sóng nhỏ lăn tăn từ lòng sông trào lên mặt nước
Mở ra không gian mênh mông
Vừa gợi hình, vừa gợi cảm
1
Sóng nước dào dạt trên sông và lòng người cũng ngập tràn với những con sóng lòng.
1
Gợi liên tưởng đến kiếp người nhỏ bé, nổi nênh
Gợi sự phó thác, buông xuôi
Gợi sự thờ ơ, hờ hững
1
Con thuyền lênh đênh thả mái xuôi dòng, phó mặc, buông xuôi. Câu thơ như
chất chứa một nỗi buồn chia li, xa cách.
1
Sự chia lìa ngang trái
Nhấn mạnh nỗi sầu giăng mắc mênh mông, vô định
1
Cảnh gợi sự chia lìa ngang trái bởi
được nhìn qua đôi mắt của một con người đang cô đơn, u uẩn.
Nỗi buồn ở câu thơ đầu tiên đến đây
đã dâng thành nỗi sầu trăm ngả.
Gây ấn tượng mạnh
Giàu giá trị gợi hình, gợi cảm
Một: ít ỏi, nhỏ bé
Cành: khô héo, mỏng manh
Lạc: trôi nổi, bập bềnh, mất phương hướng
Mấy dòng: thiên nhiên rộng lớn mênh mông
Khô: héo tàn, cạn kiệt nhựa sống
Củi: khô héo, gầy guộc
Gây ấn tượng mạnh
Giàu giá trị gợi hình, gợi cảm
Thủ pháp đối lập tương phản
Cành củi lạc lõng giữa muôn ngả sông dài. Đây cũng là một hình ảnh biểu trưng cho kiếp người nhỏ nhoi, lạc lõng, cô đơn, mất phương hướng giữa dòng đời.
1
Khổ thơ vẽ nên cảnh sông nước bao la, rời rạc, hờ hững. Những hình ảnh sóng, thuyền, nước, củi khô giữa những dòng thơ đều trở nên nhỏ nhoi, bất lực, chia lìa chứ
không hề hứa hẹn sự hội tụ, gặp gỡ. Tất cả đều ngấm vị buồn sầu - nỗi sầu không gian.
1
Lơ thơ những cồn cát nhỏ
Trên những cồn cát nhỏ, cây cỏ lơ thơ
1
Lơ thơ những cồn cát nhỏ
Trên những cồn cát nhỏ, cây cỏ lơ thơ
Học từ Chinh phụ ngâm
Khổ 2
3
1
1
Đâu
1
Đâu
1
tiếng làng xa vãn chợ chiều
Không gian vắng vẻ, yên ắng. Lòng người đã buồn càng sầu buồn hơn.
Khổ 2
3
1
Động từ ngược hướng
1
Từ láy
Kết hợp từ độc đáo
Sâu: gợi ấn tượng về sự thăm thẳm, hun hút đến không cùng
Chót vót: khắc hoạ được chiều cao dường như vô tận
Khổ 2
3
Không gian càng cơi nới ra rộng lớn bao nhiêu thì con người càng lúc càng nhỏ bé đi bấy nhiêu. Nỗi cô đơn vì thế mà được khơi sâu thêm.
1
Nhắc lại câu thơ đề từ
Dài - rộng: được động từ hóa
Tạo ra sự tương phản
1
Gợi sự hờ hững, rời rạc
Đem lại âm hưởng man mác buồn cho câu thơ, gợi nỗi buồn nhân thế, nỗi buồn về sự sống quá nhỏ nhoi, hữu hạn.
Trên trời gió đìu hiu, dưới sông bến cô liêu. Tất cả trời đất và dòng sông đều vắng lặng, cô đơn, hiu hắt buồn.
Con người ở đây trở nên nhỏ bé,
có phần rợn ngợp trước thiên nhiên, vũ trụ và cảm thấy mình thật lạc loài.
1
1
Ý nghĩa tượng trưng: kiếp người nổi nênh, lạc loài
Ý nghĩa tả thực: bèo trôi trên sông
Gợi sự lặng lẽ, mênh mang
Gợi nỗi đau khắc khoải, hoài nghi, hoang mang về kiếp người trôi dạt, không phương hướng
1
Sự gần gũi, thân mật - dấu hiệu của cuộc sống
Phủ định hoàn toàn những kết nối của con người
1
Nhấn mạnh hoàn toàn không có sự gắn kết nào, chỉ có thiên nhiên mênh mông, rợn ngợp.
Nỗi cô đơn đang bao trùm, vây kín, trước thiên nhiên rộng lớn, mênh mông
1
1
Nhấn mạnh sự âm thầm, tĩnh lặng đến tuyệt đối
Gợi lên sự nối tiếp không ngừng, sự trải dài, mở rộng miên man
của không gian
1
1
Tầng tầng, lớp lớp chất ngất mãi lên phía trời cao
1
Học từ bài Thu hứng của Đỗ Phủ
1
Những núi mây trắng được ánh nắng chiếu vào như dát bạc
Thiên nhiên tráng lệ, hùng vĩ
1
Cổ điển: bút pháp ước lệ khi tả buổi chiều tà
Chim bay về núi tối rồi
(ca dao)
Chim hôm thoi thót về rừng
(Truyện Kiều - Nguyễn Du)
Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chiều tối - Hồ Chí Minh
Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi
Dặm liễu sương sa khách bước dồn.
(Chiều hôm nhớ nhà - Bà Huyện Thanh Quan)
1
Bóng chiều vốn vô hình nhưng trong câu thơ này bóng chiều đã trở nên hữu hình, bởi sức nặng của bóng chiều đang khiến cánh chim phải chao nghiêng.
Hiện đại: Cánh chim mang
tâm trạng nhà thơ
Cổ điển: bút pháp ước lệ khi tả
buổi chiều tà
1
1
Thủ pháp đối lập
tương phản
Sự đối lập này đã tôn thêm vẻ đẹp cho cả hai. Hình ảnh cánh chim cũng chính là biểu tượng cho cái tôi nhỏ nhoi, cô đơn, lạc lõng trước cuộc đời ảm đạm, không có được một niềm vui sống.
1
Lòng yêu quê, nỗi nhớ quê, nhớ nhà
Từ láy dợn dợn
Gợi hình, gợi cảm
Nó diễn tả cái dợn lòng cứ tăng mãi lên, mạnh mãi lên theo những con sóng.
Từ vời
Sóng nước, sóng lòng cứ chảy tràn mênh mang.
Quê hương khuất bóng hoàng hôn
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai
1
Không có khói sóng
Khẳng định mạnh mẽ hơn lòng
nhớ quê hương da diết khôn nguôi
1
1
a. Đề tài, cảm hứng
1
b. Chất liệu thi ca
1
b. Chất liệu thi ca
1
c. Thể loại và bút pháp
1
1
Qua bài thơ, Huy Cận đã bộc lộ một cái tôi đa sầu đa cảm với nhiều nỗi niềm