HUY CẬN - NHÀ THƠ BUỒN NHẤT CỦA THẾ KỈ
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song.
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

Bèo giạt về đâu, hàng nối hàng;
Mênh mông không một chuyến đò ngang.
Không cầu gợi chút niềm thân mật,
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.
Câu hỏi thảo luận: Bài thơ “Tràng giang” là bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Huy Cận trước CMT8 mang tâm sự thời thế, để đọc - hiểu bài thơ này có thể có nhiều hơn hai cách đọc (bổ dọc và bổ ngang), vậy với cách đọc xuôi dọc theo ý thơ và tình thơ các em sẽ chú trọng đến yếu tố nào, còn nếu cách đọc quen gặp theo từng khổ chúng ta sẽ phân tích như thế nào?
Bức tranh sông dài trời rộng mênh mang thiên cổ sầu:
Bài thơ mở đầu với những từ láy có âm vận cuối mở rộng kéo dài “tràng giang”, “điệp điệp”, “song song”... có tác dụng đặc tả một bức tranh sông nước mênh mông không thấy bến bờ. Những sự vật, cảnh vật không có khát vọng giao hòa lẫn nhau “không cầu”, “nước song song”, “thuyền về - nước lại”, “lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng”. Bức tranh thiên nhiên hoang vắng và tĩnh mịch trời nước hiu quạnh ấy nổi bật với “củi một cành khô lạc mấy dòng” và “chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa”.
Cảnh vật cô đơn mòn mỏi với chi tiết “củi khô” và “chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa”
Tâm trạng, thân phận của những thanh niên trí thức trong hoàn cảnh đất nước trước 1945 vài người trong số ít cảm thấy lạc loài, bơ vơ, bất định chưa tìm ra lối thoát như cảnh ngộ của đất nước. Một cành củi khô mà lạc đến mấy dòng, nghệ thuật ẩn dụ, đảo ngữ có tác dụng vẽ nên thân phận của người dân mất nước lúc bấy giờ trôi dạt không biết về đâu.
Hình ảnh Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa, bóng chiều đè nặng lên cánh chim và mây sa sầm xuống mặt nước, một cánh chim không thể làm nên nét tươi vui cho khung cảnh đượm buồn. Nhà thơ mượn tứ thơ trong bài thơ Đường nổi tiếng “Hoàng Hạc lâu” “Nhật mộ hương quan hà xứ thị. Yên ba giang thượng sử nhân sầu”. Ngày xưa thi sĩ Thôi Hiệu xa quê không biết cái cổng làng mình ở đâu mà mang nỗi sầu biệt xứ, còn với Huy Cận đó là nỗi sầu thế kỉ, đứng ngay trên quê hương mình mà cảm thấy lạc lõng “không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.”
Huy Cận, nhà thơ buồn nhất của thế kỉ
“Lòng quê dợn dợn vời con nước
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà”
Từ dờn dợn mang nỗi sầu miên man khó tả, từ “dợn dợn” mang cảm giác rợn ngợp lo âu sợ hãi trước sự đối lập giữa cảm giác bé nhỏ của con người và cái rộng lớn khôn cùng của thiên nhiên. Nhà thơ Huy Cận quả thật tài năng trong việc vận dụng thi pháp cổ phác họa vài nét vẽ đơn sơ với cái mới trong thi ca Pháp, trường phái thơ trừu tượng “nắng xuống trời lên sâu chót vót”.
Lớp lớp mây cao đùn núi bạc,
Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa.
Lòng quê dợn dợn vời con nước,
Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.

TRÀNG GIANG
Củng cố - Dặn dò
Học thuộc bài thơ “Tràng giang”
Chọn viết bài cảm nhận thơ về một khổ mà em có cảm xúc trong bài thơ này.