Hoạt động
khởi động

? Vẻ đẹp nào của hoa
sen làm em ấn tượng
nhất?

Hoạt động
khởi động

Quan sát các bức ảnh được
trình chiếu kết hợp với liên
tưởng, cảm nhận của bản
thân và cho biết: Vẻ đẹp
của đầm sen trong đêm
trăng sáng có gợi cho em
được cảm xúc đặc biệt nào
không?

K
W HS làm việc
L nhóm
(Những điều
(Những điều
(Những điều
đôi:
Hoàn
thành
cột
em đã biết về em muốn biết
em đã học
củavềphiếu
thể loại bút
thêm về K
thểvà W
được
bút
kí)
loại bút KWL
kí) sau
kí)

Hoạt động
khởi động

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

THÔNG ĐIỆP TỪ THIÊN NHIÊN

Đọc mở rộng theo thể
loại

Trăng sáng trên
~ Chu Tự Thanh
đầm sen
~

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

I.
TÌM HIỂU
KHÁI QUÁT

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

I. TÌM HIỂU KHÁI QUÁT
1/. Đọc
2/. Tìm hiểu chung
Dựa vào phần cước chú ở SGK
và nội dung tìm hiểu của mình,
em hãy chia sẻ một số thông tin
cơ bản liên quan đến tác giả Chu
Tự Thanh và tác phầm Trăng
sáng trên đầm sen?

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

I. TÌM HIỂU KHÁI QUÁT
1/. Đọc
2/. Tìm hiểu chung
Chu Tự Thanh (1891 – 1948), tên khai sinh là Chu Tự
1
Hoa, người Dương Châu, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc.
2

Con người chính trực thẳng thắn, yêu ghét rõ ràng.

Là nhân sĩ yêu nước nổi tiếng, được đánh giá rất cao
3
và được độc giả ưu ái gọi là “mĩ văn”.
4 Sở trường: tản văn; những bài tả văn đặc sắc: Tấm lưng,

Chu Tự Thanh

Trăng sáng trên đầm sen, Màu xanh,…

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

I. TÌM HIỂU KHÁI QUÁT
1/. Đọc
2/. Tìm hiểu chung

Thể loại: tản văn.

Hãy xác định thể loại,
nêu xuất xứ của đoạn
trích Trăng sáng trên
đầmXuất
sen?xứ:  in trong Những
câu chuyện đi cùng năm
tháng, NXB Văn học, Hà
Nội, năm 2014.

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

II.
KHÁM PHÁ
VĂN BẢN

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1/. Một số từ ngữ, hình ảnh gợi tả vẻ đẹp hòa hợp giữa ánh trăng với hoa
lá trên đầm sen
- Từ ngữ: tỏa, phủ, tắm gội, xuyên qua, bao trùm, hài hòa.
- Hình ảnh:
mộtnhư
số từ
ngữ,
hìnhlặng lẽ tỏa xuống mặt lá sen
+Chỉ
“ánhratrăng
nước
chảy,
tả vẻ đẹp hòa hợp
vàảnh
hoagợi
sen”.

ánh
với
hoa
+ giữa
“lá sen
và trăng
hoa sen
như
vừaláđược tắm gội bằng sữa bò”,
đầm trong
sen. giấc mộng bằng dải lụa mỏng”.
“lại đượctrên
bao trùm

+ “Ánh trăng trên đầm sen không đồng đều, thế nhưng giữa
ánh sáng và hình bóng tạo nên một giai điệu hài hoà, như
bản nhạc vi-ô-lông (violin) nổi tiếng”.

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
2/. Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình

(1)
Chi tiết cho thấy sự kết
hợp

(2)
Nhận xét tác dụng của sự
kết hợp

+ Nhóm 1 + 2: Tìm những chi tiết
cho thấy sự kết hợp giữa yếu tố tự sự
và yếu tố trữ tình trong văn bản
Trăng sáng trên đầm sen (cột 1).
+ Nhóm 3 + 4: Nêu tác dụng của
những sự kết hợp ấy (cột 2).

2/. Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình
(1)
Chi tiết cho thấy sự kết hợp

(2)
Nhận xét tác dụng của sự kết hợp

“Tôi” kể về việc một mình đi ngắm đầm sen trong đêm Nội dung kể trở nên sâu sắc, gợi
trăng (đoạn 1 và 2), đồng thời bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc về cảm nhờ những yếu tố suy tư,
cái “thú” đơn độc của mình (“tôi thích” … “người tự do”). mang đậm dấu ấn cá nhân
Những chi tiết gợi tả vẻ đẹp hài hòa giữa ánh trăng với hoa
lá trên đầm sen (đoạn 3 + 4 + 5; trong đó yếu tố biểu cảm
thể hiện qua một số từ ngữ: “có chút rung động”, “càng trở
nên duyên dáng”, “dễ chịu khác thường”).

Giúp khắc họa nên vẻ đẹp thiên
nhiên đêm trăng thật trữ tình, dịu
ngọt và thơ mộng, tạo nên một
khoảnh khắc làm rung động lòng
người.

- Cảnh sắc thêm lãng mạn và say đắm
Kể về tập tục hái sen của vùng Giang Nam, trong đó yếu lòng người.
tố biểu cảm thể hiện rõ qua câu cuối: “Đó là … mùa lãng - Góp phần bộc lộ quan điểm, cách
mạn nhất”.
nhìn nhận của tác giả: “Đó là … mùa
lãng mạn nhất”.

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
3/. Những liên tưởng, biểu cảm bất ngờ và thú vị, cảm hứng chủ đạo

Tìm dẫn chứng trong văn bản
“Trăng sáng trên đầm sen”
để chứng minh người viết tùy
bút, tản văn thường có những
liên tưởng, biểu cảm bất ngờ
và thú vị.

Xác định cảm
hứng chủ đạo
của văn bản.

Liên tưởng, biểu cảm bất ngờ
và thú vị

3/. Những liên tưởng, biểu cảm bất ngờ và thú vị, cảm hứng chủ đạo
1

Thoát khỏi bản thân vào lúc bình thường, như bước vào một thế giới
khác hẳn.

2

Lá sen nhô lên mặt nước rất cao, như là váy của nàng vũ nữ yêu kiều.

3

Có bông vừa dịu dàng hé nở, có bông còn e thẹn chúm chím, chúng
như những hạt ngọc châu, lại như những cánh sao trên bầu trời đêm
thăm thẳm, hoặc lại như những cô gái xinh đẹp vừa tắm xong.

4

Mùi hương hoa sen được nhà thơ tinh tế mà khéo léo so sánh với
“tiếng hát trên tòa nhà cao tầng từ xa vọng tới”

5

Ánh trăng trên đầm sen … như bản nhạc vi-ô-lông (violin) nổi tiếng.

6

Bất chợt nhớ lại quang cảnh hái sen.

…

…

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
3/. Những liên tưởng, biểu cảm bất ngờ và thú vị, cảm hứng chủ đạo
Cảm
hứng
chủ
đạo

Viết về vẻ đẹp thiên nhiên đêm
trăng thật dịu ngọt, thơ mộng.
Thể hiện niềm xao xuyến khi được
thưởng thức trọn vẹn vẻ đẹp của
hương sắc nơi đây.

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
4/. Khái quát đặc điểm thể loại
Nhận xét
i
á
h
k
,
n
ả
b
n
ă
v
a
u
ĐặcQđiểm của tảnữvăn
(Thông qua văn bản Trăng sáng
g
n
h
n
ạiột số đặc
Nqhuắáct lm
trên đầm sen)
ể
h
t
a
ủ
c
g
n
ư
r của tản văn
đđặicểtm
.
n
ă
v
n
ả
ý
t
i
i
ạ
ợ
g
o
l
g
n
ả
b
dựa vào
sau:

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
4/. Khái quát đặc điểm thể loại

Đặc điểm của
tản văn

Nhận xét
(Thông qua văn bản Trăng sáng trên đầm sen)

Kết hợp tự sự, trữ tình

- Đoạn trích kể lại một lần “tôi” một mình đi ngắm đầm sen trong đêm trăng sáng.
- Đồng thời, dòng cảm xúc, suy tư của tác giả cũng được bày tỏ thông qua việc miêu tả vẻ
đẹp của đầm sen dưới ánh trăng  Chất trữ tình trong tản văn, tạo nên rung động thẩm mỹ
cho người đọc

Nghị luận, miêu tả - Các từ nhân xưng ngôi thứ nhất
thiên nhiên  bộc lộ cái - Văn bản bộc lộ được tư tưởng, tình cảm của tác giả đối với thiên nhiên và con người:
+ Với bản thân mình: Bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc về cái “thú” đơn độc của mình
tôi trong tùy bút
+ Tác giả cho rằng mùa hái sen cũng chính là “mùa lãng mạn nhất”
Ngôn ngữ tinh tế, sống
động mang hơi thở đời
sống, giàu hình ảnh và
chất trữ tình + Những
liên tưởng, phát hiện
bất ngờ, thú vị

- Lá sen như những cánh sao trên bầu trời.
- Lá sen nhô lên mặt nước, như váy của nàng kiều nữ yêu kiều
- Giữa ánh sáng và hình bóng tạo nên một giai điệu hài hòa, tựa như bản nhạc vi-ô-lông.
- Mùi hương được so sánh khéo léo với “tiếng hát trên tòa nhà cao tầng từ xa vọng tới”.
- Bất chợt nhớ tới quang cảnh hái sen, tập tục hái sen của vùng Giang Nam từ thời Lục Triều.
-…

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

III.
TỔNG KẾT

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

III. TỔNG KẾT

ị
r
t
á
i
g
t
á
u
q
i
á trị nội dung
KhGiá
ệ
h
g
n
à
v
g
n
u
d
nội
n
ả
b
n
ă
v
a
ủ
c
thuật

Đặc sắc nghệ thuật

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

III. TỔNG KẾT
Giá trị nội dung

Đặc sắc nghệ thuật

- Văn bản ca ngợi vẻ đẹp
của thiên nhiên, con người
trong đêm trăng sáng.
- Qua đó bộc lộ tình yêu
thiên nhiên, tâm hồn trắc ẩn
của tác giả.

Ngôn ngữ được sử dụng giàu tính
nghệ thuật, đồng thời có sử dụng
các biện pháp tu từ: so sánh, ẩn dụ,
nhân hóa…

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

Hoạt động
luyện tập

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

Hoạt động luyện tập

Hoàn thành
phiếu KWL
(cột L).

Viết đoạn văn ngắn nêu cảm
nhận của bản thân về vẻ đẹp tâm
hồn của nhân vật trữ tình trong
văn bản Trăng sáng trên đầm
sen.

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

Hoạt động
vận dụng

NGỮ VĂN
11

BÀI
1

TÙY BÚT, TẢN VĂN

TRĂNG SÁNG TRÊN ĐẦM SEN

Hoạt động vận dụng

Vào vai một tác giả văn học, viết
một bài tản văn ghi lại cảm nhận
của bản thân về vẻ đẹp của một
cảnh sắc thiên nhiên mà bản
thân em đã có dịp thăm thú.

you!