CHỦ ĐỀ 5:
TRAO ĐỔI CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Bài 31: TRAO ĐỔI CHẤT

KHỞI ĐỘNG
PHẦN THI AI THÔNG MINH HƠN

1. Hằng chúng ta cung cấp cho cơ thể thức ăn, nước uốn và thải ra môi
trường khí cacbonic, nước tiểu, phân đây gọi là quá trình gì?

1. Trao đổi chất

2. Nhờ vào đâu mà em bé mới sinh ra nhỏ sau đó lớn dần lên thành
người trưởng thành? 2. Nhờ quá trình trao đổi chất và năng lượng
3. En thử đoán xem nhiệt độ trung bình của em ở mức bao nhiêu?

3. 370c

4. Khi lạnh ta thường rung người, khi nóng ta thường đổ mồ hôi được
gọi là gì?
4. Sự điều hoà thân nhiệt.

I. Trao đổi chất
giữa cơ thể và
môi trường ngoài:

TRAO
ĐỔI

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

Quan sát Sơ đồ trao đổi chất giữa cơ
thể với môi trường và trả lời câu hỏi:
1. Cơ thể đã lấy những chất gì từ môi
trường ngoài?
- Thức ăn
- Ôxi
- Nước
- Muối
khoáng
2. Cơ thể thải ra môi trường ngoài
những chất gì?
Cacbonic, phân và nước tiểu

I. Trao đổi chất giữa cơ thể và môi trường ngoài:

Quan sát Sơ đồ trao đổi chất giữa cơ thể với môi
trường, thảo luận và hoàn thành phiếu học tập số 1:
Các hệ cơ quan

1. Tiêu hoá
2. Hô hấp

3. Tuần hoàn

4. Bài tiết

Vai trò trong quá trình
trao đổi chất

CÁC NHÓM BÁO CÁO SẢN PHẨM

Các hệ cơ
quan
1.Tiêu hoá

2. Hô hấp

3. Tuần hoàn

4. Bài tiết

Vai trò trong quá trình trao đổi chất
- Lấy thức ăn từ môi trường ngoài, biến đổi
thành chất dinh dưỡng và thải các chất cặn
bã qua hậu môn
- Lấy Ôxi cung cấp cho các phản ứng sinh
hoá và thải khí Cacbônic ra môi trường
ngoài
- Vận

chuyển Ôxi và chất dinh dưỡng tới tế
bào và vận chuyển khí cacbônic tới phổi,
chất thải tới cơ quan bài tiết
- Lọc

máu loại bỏ các chất thải bài tiết qua
nước tiểu

Kết luận:
Em hãy nêu sự Trao đổi chất giữa cơ thể và môi
trường ngoài:
- Sự trao đổi chất đảm bảo cho cơ thể tồn tại và phát triển

1: Trao đổi chất ở cấp độ cơ thể:
- Môi trường ngoài cung cấp cho cơ thể: Thức
ăn, nước, muối khoáng và ôxi qua hệ tiêu
hóa, hô hấp.
- Cơ thể thải ra môi trường: Chất bã, sản phẩm
phân huỷ và khí cacbonic qua hệ tiêu hóa, hô
hấp, bài tiết.

AI NHANH HƠN

(?) Nếu ta sống trong môi trường bị ô nhiễm thì sẽ
ảnh hưởng như thế nào đến sự sống của cơ thể?

Nếu sống trong môi trường ô nhiễm sẽ gây tác hại
rất lớn đến đời sống con người, làm cho cơ thể dễ
mắc một số bệnh về đường hô hấp (viêm phổi,
viêm phế quản, ..), về dường tiêu hoá (tả, lị, ...), về
sức khoẻ sinh sản (vô sinh). Ngoài ra còn mắc
nhiều căn bệnh hiểm nghèo như: cúm A (H1N1),
HIV/AIDS, đột biến cấu trúc di truyền gây bệnh
ung thư, quái thai,...

I. Trao đổi chất
giữa cơ thể và
môi trường trong:

II. Trao đổi chất giữa tế bào và môi trường trong:

(?) Môi trường trong cơ thể gồm những thành phần nào?
Máu, nước mô và bạch huyết
(?) Quan sát sơ đồ, nêu mối quan hệ giữa máu, nước mô và bạch huyết?
MÁU

NƯỚC MÔ
BẠCH HUYẾT

- Một số thành phần của máu thấm thấu qua thành mạch tạo ra
nước mô
- Nước mô thấm thấu qua thành mạch bạch huyết tạo ra bạch
huyết
-

Bạch huyết lưu chuyển trong mạch rồi lại đổ về tĩnh mạch máu
và hoà vào máu.

II. Trao đổi chất giữa tế bào
và môi trường trong:

Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
1. Máu và nước mô cung
cấp những gì cho tế bào?
2. Hoạt động sống của tế bào tạo
ra những sản phẩm gì? Sản phẩm
đó đổ vào nước mô rồi vào máu
được đưa tới đâu?

Mao mạch bạch huyết

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

O2 và các chất
dinh dưỡng
Tế bào

Mao mạch máu
3. Sự trao đổi chất giữa tế bào và
môi trường trong biểu hiện như
thế nào?

CO2 và các
chất thải
Năng lượng
cho hoạt
động sống
của cơ thể

II. Trao đổi chất giữa tế bào
và môi trường trong:

Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
1. Máu và nước mô cung
cấp những gì cho tế bào?

Máu và nước mô
cung cấp ôxi và
chất dinh dưỡng
cho tế bào

Mao mạch bạch huyết

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

O2 và các chất
dinh dưỡng
Tế bào

Mao mạch máu

CO2 và các
chất thải
Năng lượng
cho hoạt
động sống
của cơ thể

II. Trao đổi chất giữa tế bào
và môi trường trong:

Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
2. Hoạt động sống của tế bào tạo ra
những sản phẩm gì? Sản phẩm đó đổ
vào nước mô rồi vào máu được đưa
tới đâu?

- Tạo ra năng lượng
cung cấp cho hoạt
động sống của cơ thể
Chất thải và khí
cacbonic được thải

Mao mạch bạch huyết

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

O2 và các chất
dinh dưỡng
Tế bào

Mao mạch máu

CO2 và các
chất thải
Năng lượng
cho hoạt
động sống
của cơ thể

II. Trao đổi chất giữa tế bào
và môi trường trong:

Quan sát sơ đồ, thảo luận trả lời
các câu hỏi sau:
3. Sự trao đổi chất giữa tế bào và môi
trường trong biểu hiện như thế nào?

Ở cấp độ tế bào, các chất dinh
dưỡng và ôxi nhận từ máu và
nước mô được tế bào sử dụng
cho các hoạt động sống. Đồng
thời, các sản phẩm phân huỷ
được thải vào môi trường
trong, đưa tới cơ quan bài tiết
và phổi để thải ra ngoài.

Mao mạch bạch huyết

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

O2 và các chất
dinh dưỡng
Tế bào

Mao mạch máu

CO2 và các
chất thải
Năng lượng
cho hoạt
động sống
của cơ thể

II. Trao đổi chất giữa tế bào
và môi trường trong:

Mao mạch bạch huyết

Ở cấp độ tế bào, các
chất dinh dưỡng và ôxi
nhận từ máu và nước mô
được tế bào sử dụng cho
các hoạt động sống.
Đồng thời, các sản phẩm
phân huỷ được thải vào
môi trường trong, đưa tới
cơ quan bài tiết và phổi
để thải ra ngoài.

Nước mô
(huyết tương,
bạch cầu, và
tiểu cầu)

O2 và các chất
dinh dưỡng
Tế bào

Mao mạch máu

CO2 và các
chất thải
Năng lượng
cho hoạt
động sống
của cơ thể

III. Mối quan hệ giữa trao đổi chất ở cấp
độ cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ TB.

(?) Sơ đồ trên cho ta nhận biết được điều gì VỀ Mối quan hệ giữa trao đổi
chất của cơ thể với trao đổi chất ở tế bào?

III. Mối quan hệ giữa trao đổi chất ở cấp
độ cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ TB.

- Trao đổi chất ở cơ thể cung cấp chất dinh dưỡng, O2 cho tế bào và
nhận từ tế bào các sản phẩm bài tiết, CO2 để thải ra môi trường
- Trao đổi chất ở tế bào giải phóng năng lượng cung cấp cho các cơ
quan trong cơ thể thực hiện các hoạt động trao đổi chất.
Dự vào thông tin trên em hãy nêu Mối quan hệ giữa trao
đổi chất ở cấp độ cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ TB.
III. Mối quan hệ giữa trao đổi chất ở cấp độ cơ thể với trao đổi chất ở cấp độ tế bào.

Trao đổi chất ở hai cấp độ có liên
quan mật thiết với nhau đảm bảo cho
cơ thể tồn tại và phát triển

CHUYỂN GIAO NHIỆM VỤ VỀ NHÀ:
-Học thuộc phần ghi nhớ, trả các câu hỏi 1,2,3
trang 101 sách giáo khoa
- Nghiên cứu trước bài chuyển hoá
- Vẽ sơ đồ chuyển hoá vật chất và năng lượng ở
tế bào.