Bài giảng điện tử: Trao duyên
(Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du)
GV: Trần Thị Huệ-Trường THPT Lê Quý Đôn-Thị Xã Lai Châu
Ki?m tra b�i cu:
Cõu 1: C?m h?ng ch? d?o c?a Truy?n Ki?u l� gỡ? C?m h?ng ?y du?c bi?u hi?n ? nh?ng khớa c?nh n�o? Nờu d?n ch?ng minh ho?.
ĐA:Cảm hứng nhân văn – nhân đạo: Bao trùm truyện Kiều là tiếng kêu đau đớn, đứt ruột về số phận con người trong xã hội phong kiến. Cảm hứng ấy được thể hiện qua 4 khía cạnh: Một bản án; Một tiếng kêu thương; Một giấc mơ; Một cái nhìn bế tắc, - Mỗi khía cạnh chỉ cần dẫn từ 2- 4 câu thơ tiêu biểu để minh hoạ
Câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 2: Tại sao nói “Truyện Kiều” của Nguyễn Du” là một công trình sáng tạo?
A. Được sáng tác trên cơ sở cốt truyện của tiẻu thuyết chương hồi Trung Quốc “ Kim Vân Kiều truyện”.
B. Nguyễn Du không chuyển dịch tác phẩm mà sáng tạo nên một tác phẩm hoàn toàn mới, với cảm hứng mới, nhận thức theo cách riêng của ông.
C. Lựa chon thể loại truyện thơ, khác hẳn “ Kim Vân Kiều truyện” là tác phẩm tự sự văn xuôi.
D. cả A, B, C đều đúng
D. cả A, B, C đều đúng
Trao duyên
( Trích "Truyện Kiều" - Nguyễn Du)

I.Tìm hiểu chung:
1.Một số quan niệm của người xưa.
- Về duyên số:
- Về tình - nghĩa:
- Về linh hồn con người:
- Về người sống - người chết:
Nam nữ hòa hợp, gắn bó thành vợ chồng là do
cái duyên, cái số, do trời định.
Gắn bó (khái niệm "trả nghĩa").
Là bất tử.
Có sự đồng cảm, vẫn có liên hệ với nhau.
“Cậy em, em có chịu lời,
Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa.
Giữa đường đứt gánh tương tư,
Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em.
Kể từ khi gặp chàng Kim,
Khi ngày quạt ước khi đêm chén thề.
Sự đâu sóng gió bất kì,
Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai.
Ngày xuân em hãy còn dài,
Xót tình máu mủ thay lời nước non.
Chị dù thịt nát xương mòn,
Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.
Chiếc vành với bức tờ mây,
Duyên này thì giữ vật này của chung.
Dù em nên vợ nên chồng,
Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên.
Mất người còn chút của tin,
Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa
Mai sau dù có bao giờ,
Đốt lò hương ấy so tơ phím này.
Trông ra ngọn cỏ lá cây,
Thấy hiu hiu gió thì hay chị về.
Hồn còn mang nặng lời thề,
Nát thân bồ liễu, đền nghì trúc mai.
Dạ đài cách mặt khuất lời,
R¶y xin giọt nước cho người thác oan.
Bây giờ trâm gẫy b×nhtan,
Kể làm sao xiết muôn vàn ái ân !
Trăm nghìn gửi lại tình quân,
Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi !
Phận sao phận bạc như vôi !
Đã đành nước ch¶y hoa trôi lỡ làng.
¤i Kim lang! Hỡi Kim lang!
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!”
2.Vị trí đoạn trích

Trích từ câu 723 - 756 thuộc phần II tác phẩm Truyện Kiều (3254 câu) của Nguyễn Du
- Gia đình gặp tai biến, Kiều quyết định bán mình chuộc cha.
- Đêm cuối cùng, trước ngày phải ra đi theo Mã Giám Sinh, Kiều đã tâm sự và nhờ Thúy Vân thay mình trả nghĩa cho Kim Trọng.
- Đây là lời của Kiều nói với em gái trong đêm ấy.
3.Bố cục đoạn trích

- 12 câu đầu (câu 723 - 734): Kiều thuyết phục, trao duyên cho em.
- 14 câu tiếp (câu 735 - 748): Kiều trao kỉ vật và dặn thêm em.
- 8 câu cuối (câu 749 - 756): Kiều đau đớn, tuyệt vọng.
II.Tìm hiểu chi tiết:

1) 12 câu đầu: (723 - 734)
- Câu 1+ 2:
+ "Cậy":

+ "Chịu lời":
Tin cậy, nhờ vả, chỗ bấu víu duy nhất.
Nhận lời mang tính chất miễn cưỡng.
->Sự khẩn khoản, thiết tha, khó nói.
+ "Lạy-thưa": Cử chỉ bất thường
Tự hạ mình xuống, van lơn.
Kiều chịu ơn ân nhân.
Không gian thắt chặt, dồn nén.
Cảm nhận về sự hệ trọng của điều sắp nói
Các câu tiếp:
+Tâm sự với em
Mối tình khăng khít, dang dở.
(vì chữ hiếu) Mong sự cảm thông.
Tâm trạng day dứt, đau đớn.
+ "Xót tình máu mủ, thay lời nước non".
. Nhờ em trả nghĩa Kim Trọng (tình cảm thiêng liêng, sâu nặng).
. Ràng buộc : Bằng tình máu mủ,
ruột rà.
Coi mình như đã chết.
Tri ân, biết ơn em
"thơm lây".
2) 14 câu tiếp:
* Trao kỷ vật:
Chiếc thoa, bức tờ mây, phím đàn,mảnh hương nguyền.
Thiêng liêng, gợi lại những kỉ niệm đẹp của mối tình đầu.
Khắc sâu Tình yêu sâu nặng.
Con người tình cảm lấn át lí trí: không còn tỉnh táo.
"Của tin":
"Của chung":
"Thì giữ":
Vật làm tin - giữa Kim v� Kiêu.
Của Kim Trọng, chị, em.
Để em giữ, chưa trao hẳn.
Câu thơ như bẻ làm đôi
Luyến tiếc, đau đớn.
"Ngày xưa":
Thời gian tâm lí.
Xưa: Đẹp đẽ
Nay: Tan vỡ
Giằng xé
Còn-Mất.
Riêng-Chung.
Hạnh phúc-Bất hạnh
* Tám câu dưới:
(Kiều tự đối thoại, quên hẳn sự có mặt của em).

Hình ảnh:
"Gió hiu hiu,
hương khói,
ngọn cỏ lá cây,
hồn oan".
Chập chờn, ma mị, thần linh .
(Cuộc sống cõi âm.)
Tưởng tượng: Mình đã chết
Chết oan, chết hận.
Hồn bay về trong gió: nặng lời thề.
Âm dương cách trở.
Sum họp đầy nghịch cảnh
+Vật vã, mê tỉnh.
+Khóc thương cho mình.
3) 8 câu cuối:

- "Bây giờ":
Kiều quay về với hiện tại,vớichính mình.
"Trâm gẫy gương tan".
"Bạc như vôi".
"Nước chảy hoa trôi"
chấp nhận sự đổ vỡ, mất mát.
Nghĩ mình như cánh hoa giữa dòng
xoáy cuộc đời, phó mặc cho số phận
+ Nghịch cảnh:
Tơ duyên: ngắn ngủi.
ái ân: muôn vàn.
Tình yêu vẫn hiện hữu ,
đầy khao khát.
-2 câu cuối:
Tự nhận mình là người phụ bạc, có lỗi lớn với Kim Trọng.
-> Hướng đến người yêu xa cách.
+ "Thôi thôi, từ đây":
+ Thán từ:
"ôi, hỡi"
+ Nhịp:
3/3
2/4/2
Lời vĩnh biệt trong tiếng nấc tức tưởi
nghẹn ngào.
Giọng điệu thống thiết .
Lời kêu cứu tuyệt vọng.
Kiều thực sự đã chết lặng trong đớn đau, vật vã. Bi kịch tình yêu tan vỡ lên đỉnh điểm.
Câu hỏi thảo luận
Nhóm I
Em cảm nhận gì về vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách Thuý Kiều trong đau thương, bế tắc ?
Nhóm II
Qua đoạn trích "Trao duyên", em hiểu gì về tình yêu của người xưa ?
Thông minh, tinh tế, trọng ân nghĩa, cao thượng, giàu đức hi sinh.
Tình yêu thật thiêng liêng,
sâu nặng.
Coi trọng tình nghĩa.
III. Tổng kết:

- Nghệ thuật:
+Miêu tả nội tâm nhân vật chân thực, hợp lí.
+Xây dựng, giải quyết nội tâm nhân vật: đối thoại chuyển thành độc thoại nội tâm.
-> Nhân vật tự phơi bày tâm tư, khát vọng sâu kín
+Ngôn ngữ thơ: Trang trọng + bình dị (phối hợp các điển tích, từ cổ với thành ngữ, từ ngữ dân gian).
- Thái độ của Nguyễn Du:
+Đồng cảm kì lạ trước tâm trạng đầy bi kịch của Thuý Kiều. (Hoá thân vào nhân vật, nhập vai rất sâu).
+Ngợi ca những phẩm chất cao quý( Chữ hiếu và tình thống nhất).
+Tố cáo xã hội phong kiến bất nhân.