Chào mừng cô và các bạn đến với bài tiểu luận của nhóm 1 lớp Văn A!
Thành viên trong nhóm gồm:
Nguyễn Bảo Ánh
Thẩm Hương Giang
Lê Thị Khánh Mai
Nguyễn Huyền Trang
Đại học Thái Nguyên
Trường Đại học Sư phạm
Văn A k51
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
2.1. Văn hóa nhận thức
2.2. Văn hóa tổ chức cộng đồng
2.3. Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên
2.4. Văn hóa ứng xử với môi trường xã hội
VĂN HÓA NHẬN THỨC
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
Triết lí
Âm - Dương
Mô hình
Tam tài – Ngũ hành
Lịch âm dương và hệ can chi
VĂN HÓA NHẬN THỨC
Triết lí
Âm - Dương
Bản chất
& khái niệm
Hai quy luật
của triết lí
âm dương
Hai hướng
phát triển của
triết lí âm dương
Ảnh hưởng của
triết lí âm dương
trong đời sống
văn hóa người Việt
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
Bài tiểu luận: Ảnh hưởng của triết lí âm dương trong đời sống văn hóa của người Việt
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
VĂN HÓA NHẬN THỨC
Ngày xưa cũng như ngày nay, thuyết tương đối âm dương vẫn luôn gắn bó mật thiết và sâu sắc với văn hóa phương Đông trong đó có Việt Nam. Nó được biểu hiện cụ thể, chân phương từ nhiều góc độ trong đời sống
I-Âm dương là bản chất của giới tự nhiên
Trong đời sống, dân tộc nào cũng va chạm với các cặp đối lập: đực - cái; nóng-lạnh; cao-thấp;...
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
VĂN HÓA NHẬN THỨC
Việc đồng nhất hai cặp ‘Mẹ-Cha’ và ‘Đất-Trời’chính là sự khái quát đầu tiên trên con đường dẫn tới triết lý âm dương. Đây là yếu tố nền tảng góp phần thiết lập nên các cặp đối lập mới trong giới tự nhiên.
ĐẤT
TRỜI
CHA
MẸ
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
VĂN HÓA NHẬN THỨC



Ví dụ từ cặp ‘lạnh-nóng’


Về thời tiết: Mùa đông lạnh-âm, mùa hè nóng-dương
Về phương hướng: phương Bắc lạnh-âm, phương Nam nóng-dương
Về thời gian: ban đêm lạnh-âm, ban ngày nóng-dương.
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
VĂN HÓA NHẬN THỨC
.Từ triết lý ấy dẫn đến tư duy, cách sống người Việt có khuynh hướng cặp đôi:
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
VĂN HÓA NHẬN THỨC
Vật tổ của người Việt: Một cặp đôi tiên rồng
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
VĂN HÓA NHẬN THỨC
Ngói âm dương lợp nhà một viên sấp một viên ngửa
Ghép gỗ một tấm có gờ lồi một tấm có rãnh lõm
Chương 2:
MỘT SỐ THÀNH TỐ VĂN HÓA CƠ BẢN
VĂN HÓA NHẬN THỨC
Hộ pháp ở chùa cũng có ông thiện- ông ác
Cặp ông Tơ-bà Nguyệt
Về mặt tư duy:
Quy luật ‘‘trong âm có dương’’ và ‘‘trong dương có âm’’ thể hiện cụ thể qua lối tư duy:
‘‘Chim sa, cá nhảy chớ mừng
Nhện sa xà đón xin đừng có lo’’
II-Ảnh hưởng của âm dương trong xã hội xưa và nay
Lối tư duy theo quan hệ nhân quả:
«Sướng lắm khổ nhiều»
«Trèo cao ngã đau»...
=>Quy luật «Âm dương chuyển hóa»
Triết lý sống «quân bình»
-Tránh sự thái quá, bất cập
-Thích nghi cao với mọi hoàn cảnh sống
-Lạc quan, tin tưởng vào ngày mai tương sáng, không nản chí
Về mặt đời sống:
Ảnh hưởng triết lý âm dương biểu hiện rõ qua ba nhu cầu của đời sống
Nhu cầu ăn
Nhu cầu mặc
Nhu cầu ở
Với nhu cầu ăn
Nhấn mạnh tính cộng đồng, tính mực thước truyền thống.
Để tạo ra những mó ăn có sự cân bằng âm dương, người Việt phân biệt thức ăn năm thức âm và dương tương ứng với ngũ hành.
Tuân thủ nghiêm ngặt quy luật âm dương bù trừ và chuyển hóa khi chế biến:

Với nhu cầu mặc
Đề cao hai yếu tố âm tính và dương tính.
Trong trang phục xưa, màu ưa thích vốn là các màu âm tính phù hợp với phong cách tế nhị, kín đáo của truyền thống dân tộc
Trang phục miền Bắc với màu nâu, màu gụ của đất
Trang phục miền Nam với màu đen của bùn
Với nhu cầu ở
Người Việt chú trọng vấn đề phong thủy.
«Phong» là gió (thuộc dương); «thủy» là nước (thuộc âm). Phong và thủy là hai yếu tố quan trọng nhất tạo thành vi khí hậu của một ngôi nhà.
III-Những ảnh hưởng của triết lý âm dương trong tín ngưỡng
-Với tín ngưỡng phồn thực (phồn=nhiều; thực=nảy nở):
Trống đồng- biểu tượng toàn diện của tín ngưỡng phồn thực
Mõ bằng gỗ ở bên trái là dương, chuông bằng đồng ở bên phải là âm. Tiếng mõ và tiếng chuông tạo âm dương hòa hợp.

Chùa Một Cột (âm) được đặt trên một cột tròn (dương), cột tròn lại được đặt trong một cái hồ vuông (âm) đều là biểu hiện của tín ngưỡng phồn thực.
Ông cha ta coi trọng tín ngưỡng đa thần, lấy chất âm tính làm căn bản
=>Vì vậy có tục thờ Mẫu
-Với tín ngưỡng sùng bái tự nhiên
Với tín ngưỡng sùng bái con người
Do ảnh hưởng triết lí âm dương sâu sắc, nên người xưa quan niệm chết là từ cõi dương về cõi âm, từ đó mà đến nay người Việt vẫn coi trọng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên tổ tiên.
Lễ giỗ Tổ Hùng Vương
IV. KẾT LUẬN
Ảnh hưởng của triết lý âm dương trong đời sống văn hóa Việt xưa và nay đều biểu hiện chủ yếu ở các góc độ: Tự nhiên, xã hội và tín ngưỡng. Nó góp phần tôn vinh giá trị truyền thống mà vẫn dung hòa với vẻ đẹp hiện đại trong mỗi nếp nhà người Việt
Từ tư duy đến cách sống có khuynh hướng cặp đôi
Từ việc nhận thức rõ về hai quy luật của triết lí âm dương để có quy luật “Âm dương chuyển hóa”, “Trong âm có dương, trong dương có âm”.
Trèo cao ngã đau
Trong cái rủi có cái may
Ảnh hưởng của triết lí âm dương dẫn đến triết lí sống quân bình của người Việt
Lối sống linh hoạt
Khả năng thích nghi cao
Triết lý âm dương ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa người Việt
Trong tự nhiên với khuynh hướng cặp đôi
Trong xã hội với ba nhu cầu cơ bản: ăn, mặc, ở
Trong tín ngưỡng: tín ngưỡng phồn thực, tín ngưỡng sùng bái tự nhiên, tín ngưỡng sùng bái con người.
Như vậy, triết lí âm dương có ảnh hưởng cả về chiều sâu và chiều rộng đối với tính cách và văn hóa của người Việt Nam
Chọn câu hỏi
Câu hỏi 1
Câu hỏi 2
Câu hỏi 3
Câu hỏi 1
Biểu tượng âm dương có truyền thống lâu đời của người Việt là:
A. Một cặp đôi Tiên-Rồng
B. Biểu tượng vuông tròn
C. Khối âm dương Đất Nước
D. Hình bát quái
Câu hỏi 2
Những nhận thức dân gian về hệ nhân quả kiểu: Sướng lắm khổ nhiều, Trèo cao ngã đau, Yêu nhau lắm, cắn nhau đau,... là diễn đạt cụ thể của quy luật nào?
A. Quy luật trong âm có dương và trong dương có âm
B. Quy luật nhân quả
C. Quy luật âm dương
D. Quy luật âm dương chuyển hóa
Câu hỏi 3
Mặt hạn chế trong triết lí sống quân bình của người Việt:
A. Dẫn đến lối sống ba phải.
B. Tạo ra sự bi quan, mất niềm tin vào cuộc sống
C. Tạo ra tư tưởng an phận thủ thường, thiếu năng động
D. Khó thích nghi với hoàn cảnh mới.
Cảm ơn cô giáo và các bạn đã chú ý lắng nghe!