TRẢI NGHIỆM NGHỀ NGHIỆP:
MÔ ĐUN TRỒNG CÂY ĂN QUẢ
CHỦ ĐỀ 2. 
CÁC PHƯƠNG PHÁP NHÂN GIỐNG
MỘT SỐ CÂY ĂN QUẢ PHỔ BIẾN

BÀI 2. NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH CÂY ĂN QUẢ
VÀ THỰC HÀNH NHÂN GIỐNG CÂY ĂN QUẢ
BẰNG PHƯƠNG PHÁP GHÉP CÀNH
I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH
CÂY ĂN QUẢ
- Nhân giống vô tính cây ăn quả là quá trình tạo cây mới từ
cơ quan sinh dưỡng (thân, cành, chồi, rễ, lá) hoặc mô của
cây mẹ.
- Các phương pháp nhân giống vô tính chủ yếu được áp
dụng như ghép, giâm cành, chiết cành, ngoài ra còn có một
số phương pháp khác như tách rễ, tách chồi, nuôi cấy mô
tế bào,...

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NHÂN GIỐNG VÔ
TÍNH CÂY ĂN QUẢ
+ Ghép là phương pháp tạo cây mới bằng cách gắn mắt,
chồi, đoạn cành của cây cần nhân giống lên gốc của cây
khác. VD: Cây xoài, nhãn, cây ăn quả có múi.
+ Giâm cành là phương pháp tạo cây mới từ một đoạn
cành đã cắt rời khỏi cây mẹ. VD: Cây thanh long
+ Chiết cành là phương pháp tạo cây mới từ đoạn cành
vẫn còn gắn trên thân cây mẹ. VD: Cây xoài, nhãn, cây ăn
quả có múi.

II. THỰC HÀNH NHÂN GIỐNG CÂY ĂN QUẢ BẰNG
PHƯƠNG PHÁP GHÉP ĐOẠN CÀNH
1. Vật liệu, dụng cụ và thời vụ ghép cành
1.1. Vật liệu và dụng cụ
- Cây gốc ghép được gieo từ hạt để có bộ rễ khỏe.
Đường kính gốc ghép khoảng 1 – 2 cm.
Ví dụ. Muốn nhân giống cây xoài, cần
tạo cây gốc ghép bằng cách gieo hạt
xoài trước 6 – 8 tháng.

- Dụng cụ và vật liệu: Găng tay, Kéo cắt cành, Dao ghép,
Dây nylon sinh học, Túi nylon sinh học

1.2. Thời vụ ghép cành
Miền Nam nước ta có khí hậu ấm nên có thể ghép cành
quanh năm, miền Bắc không nên ghép cành vào mùa
đông. Nên thực hiện ghép cành vào ngày khô ráo.
2. Các bước tiến hành
Buớc 1. Chọn cành ghép
Là cành đã trưởng thành, lá có
màu xanh đậm. Không chọn
cành có lộc non; cành mang hoa,
quả, cành trong tán hoặc bị
nhiễm sâu, bệnh.

Bước 2. Cắt và chẻ gốc ghép
- Cắt ngọn của cây gốc ghép
ở vị trí cách mặt đất khoảng
30 – 40 cm.
Chẻ gốc ghép theo chiều
thẳng đứng xuống, sâu
khoảng 3 cm.

Bước 3. Cắt đoạn cành ghép
- Loại bỏ lá nhưng không làm tổn
thương mầm ngủ ở nách lá và không để
lại cuống lá quá dài.
- Cắt đoạn cành ghép dài khoảng 7 – 10
cm, có nhiều hơn 2 mầm ngủ.
- Cắt vát hai bên của đoạn cành ở phần
gốc tạo hình cái nêm, dài khoảng 3 cm.
Yêu cầu mặt cắt phẳng để cành ghép
tiếp xúc tốt với gốc ghép.

Bước 4. Nối gốc và cành ghép
Cài đoạn cành ghép vào vết
chẻ gốc ghép sao cho ít nhất
một bên vỏ của cành ghép
tiếp xúc với phần vỏ gốc
ghép.

Bước 5. Buộc cành ghép
Dùng dây nylon sinh học (30cm x 2
cm) buộc chặt, kín vết ghép (Hình
2.8a), sau đó buộc kín cành ghép
bằng cách xếp lớp dây gối mép lên
nhau để nước không thấm vào vết
ghép và giữ cành ghép tươi (Hình
2.8b). Có thể dùng túi nylon sinh học
(15cm x 10cm) chụp kín cành và vết
ghép

Bước 6. Chăm sóc cây ghép
– Nếu dùng dây nylon sinh
học để buộc kín cành ghép thì
chỉ buộc 1 – 2 lớp để mầm có
thể mọc xuyên qua lớp nylon
(Hình 2.9). Nếu dùng dây
nylon thường thì cần dùng
dao sắc cắt bỏ sau ghép 3
tuần.
– Không tưới phun ướt cây
ngay sau khi ghép để tránh
nước vào vết ghép.

2. Các bước tiến hành
Buớc 1. Chọn cành ghép
Bước 2. Cắt và chẻ gốc ghép
Bước 3. Cắt đoạn cành ghép
Bước 4. Nối gốc và cành ghép
Bước 5. Buộc cành ghép
Bước 6. Chăm sóc cây ghép

VIDEO HƯỚNG DẪN GHÉP CÀNH

3. Tiêu chí đánh giá
3.1. Sản phẩm
- Gốc ghép và cành ghép có ít nhất một bên vỏ có phần
tượng tầng tiếp xúc với nhau.
- Vết ghép được buộc chặt, chắc chắn.
- Cành ghép được buộc hoặc bao kín.
– Cành ghép mọc 1 – 2 đợt lộc; lá có màu xanh đậm,
không bị sâu, bệnh.

3.2. An toàn lao động
Các dụng cụ sắc và nhọn như dao, kéo cắt cành có thể
gây thương tích. Khi nhân giống bằng phương pháp
ghép đoạn cành, người thực hiện cần đảm bảo các tiêu
chí:
- Tuân thủ nghiêm kỉ luật lao động.
– Thực hiện đúng theo hướng dẫn.
– Làm việc tập trung.
– Không sử dụng các dụng cụ cho mục đích khác.

3.3. Bảo vệ môi trường
Nylon cần thời gian dài để phân huỷ và có nguy cơ tác
động xấu đến môi trường. Vì vậy, người thực hiện
cần đảm bảo các tiêu chí:
- Dây và túi nylon không bị vứt bỏ lãng phí;
- Các đoạn dây nylon thừa hoặc đã dùng để buộc vết
ghép cần thu gom về nơi quy định để xử lí.
- Nơi tổ chức nhân giống cần được vệ sinh sạch và
gọn để bảo vệ môi trường.

4. Đánh giá kết quả

VẬN DỤNG
Hãy thực hiện ghép đoạn cành cho cây khế, bơ,
vải, hồng xiêm, nhãn hoặc một loại cây ăn quả
phổ biến ở địa phương em.