Tiết 73:
Truyện Kiều – Tác giả
GV: Đinh Thị Hương
Tìm hiểu về cuộc đời Nguyễn Du
NỘI DUNG HỌC
Quê hương, gia đình
Thời đại
Vốn sống
2. Sự nghiệp văn học
Các sáng tác chính
Đặc điểm về nội dung và nghệ thuật
HOẠT ĐỘNG NHÓM (4 PHÚT)
1
2
3
4
Tìm hiểu về “Quê hương, gia đình” của Nguyễn Du
Tìm hiểu về “Thời đại” mà tác giả sống
Tìm hiểu về “Vốn sống” của ông.
Tìm hiểu “Các sáng tác chính”
CUỘC ĐỜI
1. Quê hương, gia đình
Nguyễn Du (1765 – 1820), tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên.
Quê hương:
+ Sinh ra ở Thăng Long
+ Quê cha: Hà Tĩnh
+ Quê mẹ: Bắc Ninh
+ Quê vợ: Thái Bình
Ông sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống khoa bảng và văn học.
Nguyễn Du may mắn được tiếp thu, thừa hưởng nhiều nguồn văn hóa phong phú, tốt đẹp.
Có điều kiện học hành, trau dồi tài năng.
  Nửa cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX.
Thời đại
Trịnh – Lê – Tây Sơn – Nguyễn
Thời đại nhiều biến động
Có nhiều điều kiện để trải nghiệm, suy ngẫm về xã hội, con người.
Tiền đề cho việc hình thành tài năng và bản lĩnh văn chương.
3. Vốn sống phong phú
Năm 10 tuổi Nguyễn Du mất cha, 13 tuổi mất mẹ => sống với anh trai cùng cha khác mẹ.
Cuộc sống nghèo khó, bần hàn, loạn lạc.
Con đường làm quan khá thuận lợi.
Chuyến đi sứ Trung Quốc - dấu ấn đậm nét trong tác phẩm của ông.
- Thời niên thiếu sống trong gia đình quý tộc, quyền quý, xa hoa.
II. SỰ NGHIỆP VĂN HỌC
1. Các sáng tác chính.
a. Sáng tác chữ Hán.
Gồm 249 bài, 3 tập thơ:
Thanh Hiên thi tập (78 bài)
Nam trung tạp ngâm (40 bài)
Bắc hành tạp lục (131 bài)
II. SỰ NGHIỆP VĂN HỌC
1. Các sáng tác chính.
b. Sáng tác chữ Nôm.
Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)
Văn chiêu hồn
(Văn tế thập loại chúng sinh)
Văn chiêu hồn:
+ Thể thơ: Song thất lục bát.
+ Nội dung: Lời chiêu sinh, tịnh độ cho những linh hồn bơ vơ thuộc đủ mọi tầng lớp trong xã hội.
=> Mở rộng biên độ tình thương tới cõi âm, tiếng nói tự thương.
2. Đặc điểm về nội dung và nghệ thuật.
Đặc điểm nội dung
 
Đồng cảm với những con người nhỏ bé thuộc mọi tầng lớp trong xã hội. (Nhất là số phận những người phụ nữ tài hoa bạc mệnh.)
Ca ngợi con người: Ca ngợi vẻ đẹp tự nhiên, trần thế; ca ngợi tài năng, chí khí anh hùng, tình yêu đôi lứa.
Tố cáo bản chất tàn bạo của xã hội phong kiến.
Thơ văn Nguyễn Du đề cao cảm xúc, đề cao chữ “tình”.
Giàu triết lý về cuộc đời, về con người:
Triết lý về số phận đàn bà
Triết lý về thuyết nhân quả
Đòi hỏi xã hội trân trọng những giá trị tinh thần (nghệ thuật, thơ ca...) và chủ nhân sáng tạo ra những giá trị tinh thần ấy
Cái nhìn nhân đạo sâu sắc, mới mẻ của Nguyễn Du.
Xót xa cho các giá trị tinh thần.
b. Đặc điểm nghệ thuật
- Thể thơ
=> Đưa thể thơ lục bát lên đỉnh cao, có khả năng chuyển tải nội dung tự sự và trữ tình của thể loại truyện thơ.
+ Thể thơ Trung Quốc
+ Thể thơ thuần dân tộc
+ Góp phần trau dồi vốn ngôn ngữ văn học dân tộc.
+ Làm giàu cho tiếng Việt qua việc Việt hóa nhiều yếu tố.
- Ngôn ngữ điêu luyện.
- Bậc thầy miêu tả tâm lý: Kết tinh nghệ thuật “tả cảnh ngụ tình”.
=> Nguyễn Du xứng đáng là đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới.
Em hãy siêu tầm 2 bài thơ bằng chữ Hán
và chữ Nôm của Nguyễn Du.
Vẽ sơ đồ tư duy nội dung bài học
Soạn bài: Chuẩn bị Viết bài TLV số 6
Hướng dẫn tự học